Klikzink
Een gewoon dak met zonnepanelen bestaat uit twee lagen. Onderop het dakvlak, daarboven een rek met panelen die daaraan bevestigd zijn. Bij solarfels valt die tweede laag weg. De zonnecellen zitten verwerkt in de felsbaan zelf, in het vlak van het dak, op dezelfde lijn als de banen zonder cellen. Er is geen beugel die boven het dak uitsteekt, geen schaduwrand, geen tweede constructie die apart onderhouden moet worden. Het dak dat het water keert, is hetzelfde dak dat de stroom opwekt.
Deze pagina gaat over die dienst: hoe het werkt, welke afwegingen erbij horen en wanneer een aannemer of architect beter voor gewone panelen op een bestaand dak kiest. Voor de technische opbouw van de baan zelf, met matenmen coating, verwijzen we naar de specificaties. Hier gaat het om wat het betekent voor het dak als geheel.
De basis is de klikfels die Klikzink al levert voor gewone daken: Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating, een werkende breedte van 475 millimeter en een haakse fels van 35 millimeter. Bij de solarfelsbaan zijn in een deel van die banen de zonnecellen opgenomen, in dezelfde matte donkere kleur als het staal ernaast. Vanaf de grond is het verschil tussen een baan met cellen en een baan zonder cellen nauwelijks te zien. Dat is bewust zo: het dakvlak moet één geheel blijven, niet een dakvlak met een technische installatie erop.
De bevestiging is blind, met klemmen onder de fels, precies zoals bij een dak zonder zonnecellen. Er gaat geen schroef of beugel door het dakvlak heen om een paneel vast te zetten. De bevestiging van het dak is hier ook de bevestiging van de opwekking; er is geen aparte constructie die los van het dak staat en apart doorgezet moet worden door de waterkerende laag. Dat is meteen het grootste praktische verschil met een regulier systeem: bij panelen op beugels ontstaan er altijd doorvoeren voor de bevestigingspunten, hoe zorgvuldig die ook zijn uitgevoerd. Bij solarfels is dat aantal doorvoeren beperkt tot wat er nodig is voor de bekabeling naar binnen.
Een voorbeeld om het concreet te maken. Bij een aannemer die een kantoorpand van een nieuw dak voorziet, wordt vaak overwogen om na de dakvervanging alsnog panelen te plaatsen. Dan komt er eerst een nieuw stalen dak, en een paar maanden later een aparte partij die daar een montagerek met panelen op zet. Met solarfels valt die tweede stap weg: de banen met cellen worden meegenomen in de eerste en enige dakopbouw. Voor het bouwteam betekent dat één planning, één partij op het dak, en een dakvlak dat al bij oplevering stroom kan leveren zonder dat er nog een tweede aannemer met een hoogwerker langs moet.
De felsverbinding werkt hier hetzelfde als bij een dak zonder zonnecellen: de haakse fels van 35 millimeter zorgt voor de waterafvoer over de lengte van de baan, ongeacht of er cellen in die baan zitten of niet. Er is dus geen aparte laag die het water moet keren rond een paneel, en geen kit- of rubberrand die na verloop van tijd kan verouderen zoals bij een opgebouwd systeem soms het geval is.
Wat er wel bij komt, is de bekabeling. De cellen moeten met elkaar en met de rest van de installatie verbonden worden, en die kabels moeten op een bepaald punt het dak in. Hoe die doorvoer er precies uitziet en waar die het beste kan liggen, hangt af van de vorm van het dak en van waar de omvormer en de meterkast zitten. Dat is een vraag die per project beantwoord wordt, samen met de installateur die de aansluiting op het elektranet verzorgt. Voor de aansluiting zelf en de vraag wat er aan elektrotechniek achter het dak nodig is, is er een aparte pagina; hier gaat het om wat er op dakniveau gebeurt om die kabels netjes en droog naar binnen te krijgen.
Omdat de cellen per baan verwerkt zijn, is een dakvlak met solarfels opgebouwd uit een reeks losse eenheden naast elkaar, niet uit één ononderbroken paneelveld. Praktisch betekent dat: als één baan beschadigd raakt, door bijvoorbeeld vallend gereedschap tijdens onderhoud aan een installatie op het dak, gaat het om die ene baan en niet om het hele dakvlak. De baan kan vervangen worden zoals elke andere felsbaan vervangen wordt, met dezelfde klikverbinding en dezelfde blinde bevestiging.
Dat is een ander uitgangspunt dan bij een paneelveld op beugels, waar schade aan één paneel meestal betekent dat dat paneel los van het dak vervangen wordt zonder dat het dakvlak zelf open moet. Bij solarfels ligt de baan in het dakvlak, dus vervanging raakt het dak zelf. Voor de meeste situaties is dat geen probleem, zolang bij de bouw al rekening gehouden is met hoe een baan losgenomen kan worden zonder de omliggende banen te beschadigen. Dat is iets wat we op tekening meenemen, niet iets wat achteraf uitgevonden moet worden.
Onderhoud, schoonmaken en levensduur van de installatie als geheel horen bij een andere pagina op deze site; hier is het genoeg om te weten dat een beschadigde baan een gerichte reparatie is, geen ingreep in het hele dakvlak.
Solarfels is een dienst die het meest oplevert op het moment dat het dak zelf al aan de beurt is: bij nieuwbouw, of bij een dak dat toch vervangen wordt omdat het einde levensduur bereikt heeft. In die situatie betaalt de opdrachtgever in feite één keer voor twee dingen: een nieuw dak en de opwekking die erin verwerkt zit. Er is geen apart bouwmoment voor de panelen, geen tweede partij op het dak, geen twee facturen voor twee bouwdelen die los van elkaar ontworpen zijn.
Ligt er al een goed dak dat nog jaren meekan, dan is die logica er niet. Een bestaand dak openbreken om er een nieuwe felsbaan met cellen in te leggen is een grotere ingreep dan er een montagerek met panelen op zetten. In dat geval is een gewoon paneel op beugels de nuchtere keuze: het bestaande dak blijft intact, de panelen komen erbovenop, en de investering blijft beperkt tot de opwekking zelf. Solarfels is per wattpiek ook duurder dan een regulier paneel; dat verschil wordt goedgemaakt door het feit dat er geen tweede bouwdeel meer nodig is, maar dat werkt alleen als dat tweede bouwdeel er anders wél gekomen was. Een uitgebreide vergelijking tussen beide routes staat op de pagina die daarvoor bedoeld is.
Er zijn ook redenen die niets met geld te maken hebben. Op een dak dat goed zichtbaar is vanaf de straat of vanuit de omgeving, bijvoorbeeld bij een gemeentehuis of een schoolgebouw met een aflopend dakvlak richting een plein, speelt het aanzien van het dak een rol die bij een dak op een bedrijventerrein minder telt. Voor dat soort gebouwen, waar welstand meekijkt en het dak onderdeel is van het straatbeeld, is een vlak dakoppervlak zonder opgebouwd paneelveld vaak makkelijker te verantwoorden. Vragen over vergunning en welstand horen bij een andere pagina, maar de reden dat een architect voor deze uitvoering kiest, ligt vaak precies hier: het dak blijft één rustig vlak.
Wat een dakvlak met solarfels aan opwekking oplevert en wat de terugverdientijd is, hangt af van de oriëntatie, de hellingshoek, de schaduw van omliggende bebouwing en de precieze uitvoering die gekozen wordt. Dat is geen getal dat in algemene zin te geven is, en we schrijven hier dan ook geen kental neer dat voor elk dak anders uitpakt. Wat we wel doen, is dat op tekening uitrekenen voor het specifieke dak dat voorligt: de vorm, de oppervlakte, de indeling van de banen met en zonder cellen, en wat dat betekent voor de opbrengst op die locatie.
Wie een dak overweegt waarbij de opwekking in het dakvlak zelf verwerkt wordt, kan de tekening van het project aanleveren. Daar rekenen we doorheen wat er op dat specifieke dak mogelijk is, zonder aannames die voor een ander dak weer anders uitpakken.