Klikzink
Bij nieuwbouw is er een moment waarop het dak nog niet bestaat. Er ligt een tekening, er is een dakhelling gekozen, en er moet nog besloten worden welk materiaal erop komt. Dat moment is de beste gelegenheid om na te denken over een dak dat zelf stroom opwekt, in plaats van een dak waarop later panelen worden gelegd. De felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is voor die situatie gemaakt: de opwekking wordt onderdeel van de dakbedekking zelf, niet een tweede laag die erbovenop komt.
Bij een gewoon paneel op beugels bouw je eerst het dak, en installeer je daarna een systeem erop. Twee bouwmomenten, twee leveranciers, twee onderhoudsvragen. Bij de felsbaan met cellen is het dak de installatie. De banen worden gewalst op de gevraagde maat, geplaatst als felsbaan, en de cellen die erin liggen leveren de stroom. Er gaat geen schroef of beugel door het dakvlak; de klemmen die de fels vasthouden, zijn ook de bevestiging van de cellen. Voor een aannemer betekent dat één planning in plaats van twee: de dakdekker legt het dak en daarmee ligt ook de opwekking.
Een voorbeeld: bij een nieuwbouwwoning met een hellend dak van pak weg zestig vierkante meter kan ervoor gekozen worden een deel van de zuidgerichte banen uit te voeren met cellen, en de rest als gewone felsbaan. Op tekening wordt bepaald welke banen dat worden, hoe de kabels vanaf die banen naar binnen gaan, en waar de omvormer een plek krijgt. Dat is geen keuze die achteraf, na de bouwvergadering over de dakbedekking, nog even wordt toegevoegd. Die keuze moet in de tekening staan voordat de banen gewalst worden, omdat de maat en de positie van de cellen vastliggen in de baan zelf.
De felsbaan met cellen is duurder per wattpiek dan een los paneel op een bestaand dak. Dat verschil wordt kleiner, en soms helemaal weggewerkt, op het moment dat er toch een dak neergelegd moet worden. Bij nieuwbouw is dat altijd het geval: er komt een dakbedekking, wat er ook gebeurt. De vraag is dan niet meer "leg ik panelen bij, ja of nee", maar "welke dakbedekking kies ik, en levert die ook stroom". Je betaalt dan één keer voor dak en opwekking samen, in plaats van eerst voor het dak en daarna nog voor de constructie die de panelen erop moet dragen.
Bij een bestaand dak dat prima in orde is, ligt dat anders. Daar is een dak plus opbouwpanelen meestal de logische keuze, want het dak hoeft niet vervangen te worden en de meerprijs van geïntegreerde cellen wordt niet gecompenseerd door een dakvervanging die je toch al moest doen. Wie een dak wil vervangen omdat het einde levensduur nadert, leest daarover op de pagina over dakvervanging. Deze pagina gaat over de situatie waarin het dak nog niet bestaat en dus helemaal vrij ingericht kan worden.
Om een nieuwbouwdak met geïntegreerde cellen goed te ontwerpen, moet een paar dingen vroeg vastliggen. De dakhelling en de oriëntatie, want die bepalen welk deel van het dakvlak zinvol is om met cellen uit te voeren. De positie van doorvoeren, dakramen en eventuele dakkapellen, omdat de banen met cellen daar niet doorheen kunnen lopen; ze liggen op één lijn met de banen zonder cellen, en die lijn moet kloppen met de rest van het dakontwerp. En de plek waar de bekabeling het dak verlaat en naar binnen gaat, richting de omvormer. Dat is geen detail dat na de ruwbouw nog even ingevuld wordt; het bepaalt mee hoe de gording en de doorvoeren in de dakconstructie liggen.
Omdat de banen op maat gewalst worden, is er in de vroege fase van een nieuwbouwproject nog ruimte om dat precies te laten aansluiten op de tekening van de architect. Een dakvlak dat een paar centimeter afwijkt van een standaardmaat is bij dit product geen probleem, zolang het van tevoren bekend is. Na de bestelling verschuiven is dat niet meer.
Bij nieuwbouw wordt vaak bewust gekozen voor een rustig dakvlak, zonder opbouw die van veraf te zien is. De cellen liggen in dit product in het vlak van de baan, mat en donker, op dezelfde lijn als de banen ernaast. Er is geen tweede laag die boven het dak uitsteekt, geen schaduwrand langs de rand van een paneel, geen zichtbare beugelconstructie. Voor een architect die het dakvlak als één ononderbroken vlak heeft getekend, is dat een reden om dit product te overwegen: het silhouet van het dak blijft hetzelfde, met of zonder de cellen erin.
Wat er gebeurt bij een defecte baan, hoe de bekabeling precies loopt, en hoe schoonmaken en onderhoud in de praktijk werken, staat beschreven op de pagina over onderhoud en levensduur. Wat een dak met deze banen concreet oplevert aan stroom, is niet in algemene cijfers te vangen; dat verschilt per dakhelling, oriëntatie en het aandeel banen met cellen, en dat wordt op tekening uitgerekend, niet hier op deze pagina beloofd.
Niet elk nieuwbouwproject is gebaat bij deze oplossing. Een dak met veel doorbrekingen, dakkapellen of een complexe vorm heeft weinig doorlopend vlak over om de cellen effectief te plaatsen; dan is een klein paneel op een klein stukje dak vaak eenvoudiger dan een felsbaan met cellen die overal onderbroken wordt. Ook wanneer het budget voor de dakbedekking al strak is vastgezet en er geen ruimte is om dak en opwekking in één investering te combineren, ligt een gewoon dak met later bijgeplaatste panelen dichter bij wat haalbaar is. En bij een dakvlak dat weinig zon vangt, noordgericht of zwaar beschaduwd door bomen of buurpanden, is de vraag of geïntegreerde opwekking daar de moeite waard is, sowieso een rekenvraag voordat het een ontwerpvraag wordt.
Wat opwekking oplevert op een specifiek dakvlak, en of dat opweegt tegen de meerprijs van dit product, staat uitgewerkt op de pagina over opbrengst. Voor nieuwbouwprojecten geldt in elk geval dat de keuze vroeg gemaakt moet worden, samen met de keuze voor de dakbedekking zelf, en niet als aanvulling nadat de tekeningen al vastliggen. Een tekening met de gewenste indeling, dakhelling en oriëntatie is voldoende om te laten uitrekenen wat mogelijk is en wat het kost; dat meedenken op tekening is aan Klikzink kosteloos.