Klikzink
Een dak met opgelegde panelen en een dak waar de opwekking in de felsbaan zelf is verwerkt, gedragen zich anders in de jaren na de oplevering. Niet omdat het ene beter is dan het andere, maar omdat de onderdelen anders bij elkaar zitten. Op deze pagina staat wat dat in de praktijk betekent voor schoonmaken, inspectie, schade en levensduur.
Bij een dak met panelen op beugels zijn er twee systemen die allebei onderhoud vragen: het dakvlak onder de panelen, en de panelen met hun bevestiging erboven. Er zitten schroeven of klemmen door of op het dak, er is een luchtspouw onder de panelen waar vuil en vocht kunnen komen, en er zijn kabels die over het dak lopen naar de omvormer. Elk van die onderdelen kan apart onderhoud nodig hebben.
Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is er nog steeds één systeem. De baan die de zonnecellen bevat, is dezelfde baan die het dak waterdicht maakt en blind bevestigd wordt onder de fels. Er is geen tweede laag om schoon te maken, geen spouw waar bladeren in blijven liggen en geen aparte bevestiging die los kan gaan zitten. Onderhoud aan het dak is onderhoud aan de opwekking, en omgekeerd.
Op een schuin dak spoelt regen het meeste vuil vanzelf weg, of het nu een gewone felsbaan is of een baan met cellen erin. Waar bij opgelegde panelen vuil kan blijven liggen onder de rand van het paneel of in de ruimte tussen paneel en dak, is dat bij een vlak dakoppervlak zonder opstaande randen minder aan de orde. Er is geen rand die schaduw geeft en geen kier waar mos in kan groeien.
Stel dat een school een plat aflopend zadeldak laat voorzien van solarfels tijdens een dakvervanging. Na een paar jaar valt er blad van een naburige boom op het lagere deel van het dak. Bij een dak met opgelegde panelen zou dat blad zich verzamelen tegen de onderrand van het paneelframe en daar blijven liggen tot iemand het weghaalt. Op een vlakke felsbaan spoelt het grotendeels mee met de eerstvolgende regenbui, en wat blijft liggen is met een dakinspectie in het regulier onderhoud te signaleren, zonder dat er een apart traject voor de panelen nodig is.
Hardnekkig vuil, zoals aanslag van algen op een noordhelling met weinig zon, verwijder je zoals je dat bij een gewone stalen felsbaan zou doen: met water, eventueel een zachte borstel, zonder agressieve middelen die de coating aantasten. Er is geen speciale reiniging nodig omdat er cellen in het vlak liggen; de cellen zitten onder hetzelfde matte donkere oppervlak als de rest van de baan.
Schade aan een dakvlak komt voor, door vallende takken, hagel, of werkzaamheden van iemand die niet zou moeten lopen waar hij loopt. Bij een dak met opgelegde panelen is de vraag dan meestal: is het paneel beschadigd, of het dak daaronder, of beide, en hoe komen we bij de bevestiging zonder de rest los te maken. Bij solarfels is de vraag simpeler, omdat er maar één laag is: is deze baan beschadigd, en dan vervang je die baan.
Een voorbeeld. Bij een nieuwbouwproject met een hellend dak in solarfels raakt tijdens de bouw een steiger een van de banen, met een deuk en een gescheurde coating als gevolg. Omdat de banen los onder de fels geklemd zitten en niet aan elkaar gelijmd of doorgeschroefd zijn, is die ene baan te vervangen zonder de naastliggende banen los te maken. De bekabeling die vanuit die baan naar binnen loopt, wordt bij de vervanging opnieuw aangesloten. De rest van het dak blijft ongestoord.
Dat is meteen ook de grens van wat je zelf kunt beoordelen. Een deuk in een gewone felsbaan is een esthetisch of hooguit een waterdichtheidsprobleem. Een deuk in een baan met cellen erin kan ook de opwekking van die baan raken, ook als dat van buiten niet te zien is. Bij twijfel na een aanrijding, storm of val van iets zwaars is het raadzaam de baan te laten nakijken voordat je aanneemt dat alles nog werkt zoals het moet.
Omdat de cellen in het dakvlak liggen en niet erboven, is er bij een visuele inspectie van het dak in feite ook een inspectie van de opwekking. Je hoeft niet apart onder de panelen te kijken naar bevestigingspunten die kunnen corroderen of loskomen, want die bevestigingspunten zijn er niet als los systeem. Wat je wel doet, is hetzelfde wat je bij elk stalen felsdak doet: kijken naar de staat van de fels, naar eventuele beschadigingen van de coating, naar de aansluitingen bij dakdoorvoeren en randen.
De bekabeling zelf loopt vanuit de banen naar binnen, niet over het dakvlak naar een omvormer die ergens op het dak staat. Dat betekent dat er op het dakoppervlak zelf minder te inspecteren is aan kabels en connectoren dan bij een opgelegd systeem, waar kabelgoten en stekkerverbindingen over het dak lopen en onderhevig zijn aan weer en wind.
De stalen felsbaan van Klikzink is Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating, een opbouw die bekend is van gewone felsdaken zonder opwekking. Bij solarfels draagt dezelfde baan ook de cellen. Dat betekent dat de levensduur van het dak en de levensduur van de opwekking niet los van elkaar staan zoals bij een opgelegd systeem, waar het paneel, de bevestigingsconstructie en het onderliggende dak elk hun eigen levensduur en eigen slijtagepatroon hebben en niet gelijk verouderen.
Bij een opgelegd systeem is het denkbaar dat het dak zelf nog jaren mee kan, terwijl de panelen of de bevestiging vervangen moeten worden, of omgekeerd: dat het dak vervangen moet worden terwijl de panelen op zich nog goed functioneren, met alle demontage en herplaatsing die daarbij horen. Bij solarfels vervalt die vraag, omdat er geen twee aparte systemen zijn om apart te vervangen.
Dit onderhoudsgemak zegt niets over de prijs, en het is geen argument om een dak dat nog jaren meegaat voortijdig te vervangen. Solarfels is duurder per wattpiek dan een gewoon paneel op beugels, en dat verschil is het enige waard als je toch al bezig bent: bij een dakvervanging of bij nieuwbouw. Op een dak dat nog een lange resterende levensduur heeft, is een opgelegd paneel meestal de logischer keuze, ook al betekent dat een tweede systeem om te onderhouden naast het dak zelf.
Of solarfels in een specifiek geval de juiste keuze is voor onderhoud op de lange termijn, hangt af van de uitvoering en het dakvlak. Wij rekenen dat uit op tekening, zonder kosten voor het meedenken.