Klikzink
Een distributiecentrum heeft meestal een van de grootste dakvlakken van het hele bedrijventerrein. Tienduizend vierkante meter is geen uitzondering, en op dat oppervlak telt elke handeling die je moet uitvoeren mee, keer het aantal vierkante meters. Onderhoud is dus niet een bijzaak die je er even bij doet. Het is een post die meeweegt in de keuze voor het type dak, en die keuze valt anders uit als de opwekking in het dakvlak zelf ligt dan wanneer er een frame met panelen op ligt.
Bij panelen op een frame ontstaat er ruimte tussen de onderkant van het paneel en het dakvlak. Die ruimte lijkt onschuldig, maar het is precies waar wind stof en blaadjes achterlaat, waar vocht blijft staan na regen en waar mos een aanhechtpunt vindt dat bij een gesloten dakvlak niet bestaat. Op een klein dak valt dat mee. Op een dak van duizenden vierkante meters, met luchtbehandelingskasten, dakranden en soms een aantal meter hoogteverschil tussen de secties, is die tussenruimte een structureel probleem dat elk jaar terugkomt. Bij solarfels is die tussenruimte er niet. De cellen liggen in het vlak van de baan, op dezelfde hoogte als het staal ernaast, en er is geen frame dat vuil vasthoudt. Wat er op het dak valt, spoelt er ook weer af, net als op elk ander stalen dakvlak.
Dat betekent niet dat er niets te doen is. Een dakvlak van deze omvang wordt standaard periodiek geïnspecteerd, en die inspectie doe je voor solarfels op dezelfde manier als voor een felsdak zonder cellen: een visuele controle van de banen, de felsverbindingen en de doorvoeren, en op plekken waar water geconcentreerd samenkomt, zoals bij hoeken, dakdoorbraken en de aansluiting op de nok, iets vaker kijken dan op het rustige middenvlak. Bij een distributiecentrum met veel dakopstanden voor klimaatinstallaties zijn dat er meestal meer dan bij een eenvoudig rechthoekig dak, en die opstanden zijn dan ook de plekken waar de inspecteur het langst blijft staan.
Mos en aanslag krijgen op een felsdak met geïntegreerde cellen minder kans dan op een dak met paneelframes, maar op een zeer groot dakvlak met een lichte helling kan er toch een plek zijn waar water iets langzamer wegloopt, meestal aan de lage kant bij een goot of bij een overgang tussen twee dakvlakken. Daar kan zich over jaren een dun laagje vervuiling vormen. Dat spoel je weg zoals je ook een gewoon stalen dak schoonmaakt, met water en eventueel een zachte borstel, zonder agressieve middelen en zonder hogedrukreiniger direct op de felsverbinding. Wat je bij paneel-op-frame vaak wel moet doen en bij solarfels niet, is de ruimte onder het paneel zelf bereiken, wat op een groot dak betekent dat er een aannemer met materieel het dak op moet, met alle planning en kosten die daarbij horen. Bij solarfels is de te reinigen oppervlakte gewoon het dakvlak, en dat wordt op dezelfde manier onderhouden als het dak zelf.
Waar dit gebouwtype echt tegenaan loopt, is niet het dak maar het net. Een distributiecentrum heeft doorgaans een forse aansluitwaarde nodig voor koeling, laadpalen, sorteersystemen en verlichting over een groot vloeroppervlak, en de netaansluiting is vaak al krap voordat er ook nog stroom wordt opgewekt en teruggeleverd. Dat is een ander onderhoudsvraagstuk dan de banen zelf: het gaat niet om vuil op het dak, maar om de vraag of de omvormers en de aansluiting op het net het opgewekte vermogen wel kwijt kunnen op momenten dat het gebouw zelf weinig afneemt, zoals in een weekend met volle zon en een lege hal. Die kant van het systeem, de omvormers, de bekabeling en de schakelkasten, heeft een eigen onderhoudsritme met periodieke controle en soms firmware-updates, los van het dakvlak. Wij noemen dat er in dit stuk bij omdat een opdrachtgever van een distributiecentrum vaak denkt aan dakonderhoud en dan vergeet dat het net de bottleneck kan worden, niet het dak.
Sneeuw en hagel horen ook bij het onderhoudsplaatje van een groot dakvlak, maar zijn geen onderhoud in de zin van iets wat je actief moet doen; het gaat eerder om wat het dak passief moet kunnen verdragen. Dat is elders op deze site uitgewerkt en laten we hier verder liggen. Waar we het hier wel over hebben is het gewone, terugkerende werk: kijken, schoonhouden waar nodig, en de elektrische installatie laten controleren volgens het schema dat daarvoor geldt. Bij solarfels is dat eerste deel, het dakvlak zelf, aanzienlijk lichter dan bij een dak met paneelframes, simpelweg omdat er geen tussenruimte, geen randen en geen bevestigingsbeugels zijn waar vuil zich kan verzamelen.
Eén baan die niet meer produceert, is geen reden om het hele dak te laten inspecteren door een specialist; dat is verder uitgewerkt op de pagina over wat er gebeurt als één baan stuk is op een groot distributiecentrum, maar voor het onderhoudsplan is relevant dat een dergelijke storing zich meldt via de monitoring, niet via een visuele controle op het dak. Wie per baan wil zien wat een baan doet, kan dat uitlezen zonder dat er iemand het dak op moet, en dat scheelt op een oppervlak van deze omvang veel tijd in vergelijking met een dak waar je fysiek moet lopen om een defect paneel te vinden.
Wat we niet kunnen zeggen zonder de tekening van uw specifieke dak, is hoeveel onderhoud er in uren of in kosten mee gemoeid is en hoe zich dat verhoudt tot een dak met paneelframes over de looptijd. Dat verschilt per dakvlak, per aantal dakopstanden en per de mate waarin het gebouw in de buurt van bomen of industrie staat die extra vervuiling geeft. Wat we wel weten, is dat het uitgangspunt bij solarfels een gesloten, vlak dakoppervlak is zonder frame, en dat een gesloten oppervlak in de praktijk minder aangrijpingspunten biedt voor vuil, mos en waterophoping dan een oppervlak met beugels en tussenruimte. Voor een distributiecentrum, waar het dakvlak groot genoeg is om verschillen in onderhoudslast echt te laten meewegen, rekenen we dat graag concreet uit op basis van de tekening van het gebouw.