Klikzink
Een felsbaan met zonnecellen erin ligt vlak op het dak, zonder frame en zonder ruimte onder de cellen. Dat heeft gevolgen voor het onderhoud, en meestal gunstige. Waar bij panelen op beugels vuil, blad en mos zich verzamelen in de ruimte tussen paneel en dakvlak, is die ruimte hier gewoon niet aanwezig. Regen spoelt over het dakvlak zoals het dat al honderd jaar doet op een felsdak zonder zonnecellen, en de cellen liggen daarbij op dezelfde lijn en dezelfde helling als de banen ernaast.
Dat betekent niet dat er niets te doen is. Het betekent dat het onderhoud grotendeels samenvalt met het onderhoud dat een felsdak toch al nodig heeft. Een aannemer die een dak oplevert met dakstroom erin, hoeft de eigenaar dus geen apart schema aan te reiken voor de zonnecellen naast het schema voor het dak. Er is één dakvlak, en dat wordt in zijn geheel bekeken.
Bij een regulier onderhoudsmoment, meestal jaarlijks of tweejaarlijks afhankelijk van de omgeving, wordt gekeken naar drie dingen. Ten eerste: liggen er bladeren, takken of mos op het dakvlak die vocht vasthouden. Op een dak onder bomen gebeurt dat sneller dan op een vrijstaand dak in open veld, en de hoeveelheid werk hangt dus meer af van de omgeving dan van het feit dat er cellen in de baan zitten. Ten tweede: is de coating nog intact, dus geen krassen of beschadigingen die tot corrosie kunnen leiden. Ten derde: functioneren de aansluitingen van de bekabeling die vanaf de banen naar binnen loopt nog zoals ze moeten.
Die laatste twee punten zijn precies gelijk aan wat je bij een felsdak zonder zonnecellen ook al controleert. Er komt niets extra's bovenop, behalve een visuele check van de cellen zelf: liggen ze er nog vlak bij, is er geen zichtbare schade aan het oppervlak. Een dakdekker die het dak al kent van de bouw, herkent zo'n afwijking in een paar minuten.
Op een schuin dakvlak spoelt regenwater het meeste vuil vanzelf weg, zoals ook op een gewoon felsdak. Bij panelen op beugels blijft er onder en tussen de panelen een luwte liggen waar blad, stof en mos zich ophopen, en dat is precies de plek die je met een ladder en een borstel moet bereiken om schoon te maken. Bij een geïntegreerde felsbaan is die luwte er niet: het vlak is glad en doorlopend, dus er is minder plek waar vuil kan blijven liggen.
Bij een dak in een straat met veel loofbomen, of bij een dak dat grenst aan een akker waar in het najaar veel stof opwaait, zal er periodiek toch geveegd of gespoten moeten worden, net als bij ieder ander dakvlak. Het verschil is dat dit een kwestie is van het hele dakvlak schoonhouden, niet van het specifiek vrijhouden van paneelranden en klemmen. Hoe vaak dat nodig is, hangt sterk af van de richting en helling van het dak: een vlak op het zuiden droogt sneller op dan een vlak op het noorden, en een steil dak spoelt zichzelf schoner dan een flauwe helling. Wij werken dat per situatie uit, onder meer bij het onderhoud op het zuiden en bij het onderhoud op een flauwe helling.
Een storm, een vallende tak of werkzaamheden op het dak kunnen een baan beschadigen. Bij een geïntegreerde felsbaan betekent dat niet dat het hele dakvlak open moet. De beschadigde baan wordt vervangen op dezelfde manier als een baan zonder cellen vervangen zou worden: de klemmen onder de fels loskoppelen, de baan verwijderen en een nieuwe baan op maat plaatsen. Omdat er geen schroeven of beugels door het dakvlak gaan, is er ook geen risico dat een vervanging nieuwe gaten of lekpunten achterlaat.
Het is voor een eigenaar goed om te weten dat dit een ander traject is dan bij een paneel op beugels, waar je vaak alleen het paneel zelf vervangt en het dakvlak daarbij ongemoeid blijft. Hier is de baan zelf het dak, dus de vervanging raakt zowel de waterdichting als de opwekking. Dat is precies waarom we dit uitleggen bij het onderhoud tegenover panelen op beugels: het is geen kwestie van beter of slechter, het is een ander soort ingreep die om een andere aanpak vraagt.
Het onderhoud dat een dak nodig heeft, hangt sterk af van de vorm en de ligging. Een zadeldak met twee hellingen vraagt een andere aanpak dan een lessenaarsdak met één aflopend vlak, en een schilddak met vier hellingen weer anders dan een gebogen dak waar de banen meebuigen met de kromming. Ook de bezonning speelt een rol: een vlak op het noorden blijft vaker vochtig dan een vlak op het zuiden, en dat heeft gevolgen voor hoe snel er mos of algen ontstaan. Voor elk van die situaties hebben we een aparte uitwerking, van het onderhoud op een zadeldak tot het onderhoud op een schilddak, zodat een opdrachtgever kan lezen wat er specifiek voor zijn dakvorm geldt.
Onderhoud is niet de enige overweging bij de keuze tussen een felsdak met geïntegreerde zonnecellen en een andere manier van opwekken, maar het is wel een overweging die vaak onderschat wordt. Een paneel op een frame is makkelijker te vervangen als er één stuk kapotgaat, maar het frame zelf, de bevestigingspunten en de ruimte daaronder vragen op de lange termijn juist meer aandacht. Een geïntegreerd systeem draait dat om: de vervanging van een enkele baan is een iets grotere ingreep, maar het dagelijkse onderhoud van het hele dakvlak is eenvoudiger omdat er minder plekken zijn waar vuil, vocht of schade zich kunnen verzamelen.
Dat is ook de reden dat we dit apart naast andere systemen zetten, zoals bij het onderhoud tegenover indak-panelen en het onderhoud tegenover zonnedakpannen: elk systeem heeft een eigen onderhoudslogica, en die logica volgt rechtstreeks uit hoe het systeem in het dak is opgenomen.
Of een dak met geïntegreerde zonnecellen op een bepaalde locatie meer of minder onderhoud vraagt dan een ander systeem, hangt af van de dakvorm, de omgeving en de bezonning. Wij rekenen dat niet in algemene getallen, maar op tekening: aan de hand van de vorm van het dak, de richting en de omgeving van het gebouw kunnen we aangeven wat een realistisch onderhoudsritme is. Dat meedenken kost niets en gebeurt bij Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, waar de banen ook op maat gewalst worden voor het dakvlak waar ze op komen te liggen.