Klikzink
Een noordvlak krijgt weinig directe zon. Dat is de kern van de vraag die hier eerst beantwoord moet worden, voordat het over onderhoud gaat: heeft het zin om dit vlak met zonnecellen uit te voeren, of leg je hier een baan zonder cellen en houd je de opwekking voor de vlakken die wel zon zien.
Eerst de onderhoudskant, want die is voor een noordvlak in de basis gunstig. Een felsbaan met geïntegreerde cellen ligt vlak in het dak, zonder beugels en zonder tussenruimte tussen paneel en dakbedekking. Op een zuidvlak of een schuin oostvlak spoelt regen die tussenruimte en het gladde oppervlak vaak vanzelf schoon. Op het noorden gebeurt dat net zo goed, en vaak zelfs met minder onderbreking, omdat een noordvlak minder blootstaat aan opdwarrelend stof en verdroogd blad dat op andere oriëntaties door de zon wordt vastgebakken aan het oppervlak. Vocht blijft er wel iets langer staan, en op een dakvlak dat overwegend in de schaduw ligt kan dat op termijn een grasgroene waas van mos of algen geven, met name onderaan de baan waar water het langst blijft liggen. Dat is een kwestie van incidenteel schoonmaken met water, zonder hogedrukreiniger en zonder bijtend middel, en hoeft niet vaker dan bij een baan zonder cellen op dezelfde plek.
De bekabeling en de klemverbindingen onder de fels liggen ingepakt onder het profiel, dus daaraan verandert de ligging niets: geen extra inspectiepunt op het noorden dat er op het zuiden niet ook zou zijn. Wat wel meespeelt is dat een dakvlak dat vaker vochtig blijft, iets gevoeliger is voor het vasthouden van bladresten in de voeg tussen twee banen. Op een zadeldak met een boom aan de noordkant, waarbij het noordvlak in de herfst een laag blad krijgt dat nauwelijks opdroogt, is een keer per jaar vegen of afspoelen voldoende om te voorkomen dat die laag jaren blijft liggen. Dat is dezelfde aanpak als op elk ander dakvlak met veel bladval, ligging speelt daar een kleinere rol dan de bomen in de buurt.
Wat verandert er dan wel, en waarom is de eerlijke vraag hier belangrijker dan het onderhoud. Een noordvlak levert weinig stroom op, in de meeste gevallen aanmerkelijk minder dan een zuid, oost of west vlak op hetzelfde dak. De cellen in de baan kosten wel geld, ongeacht hoeveel zon ze zien. Op een schuin dak waarbij het zuidvlak en het noordvlak allebei met de solar fels worden uitgevoerd omdat dat optisch rustiger oogt, betaal je voor opwekcapaciteit die op het noorden nauwelijks iets teruggeeft. Een baan zonder cellen ziet er identiek uit: zelfde matte donkere kleur, zelfde felslijn, zelfde profiel. Vanaf de grond of vanaf de straat is met het blote oog niet te zien welke baan wel en welke geen cellen bevat. Dat betekent dat je op het noordvlak kunt kiezen voor gewone felsbanen, zonder dat het dakbeeld daaronder lijdt.
De ligging kan dat antwoord omdraaien in een paar situaties. Bij een plat of zeer flauw dakvlak dat naar het noorden helt maar toch geregeld indirect licht krijgt, bijvoorbeeld doordat er geen hoge bebouwing of beplanting in de weg staat en de omgeving licht reflecteert, kan de opbrengst hoger uitvallen dan de vuistregel doet vermoeden. Ook wanneer een dakvlak weliswaar noord georiënteerd is maar een steile helling heeft, telt de lage zonnestand in de vroege ochtend of late avond soms wel mee, afhankelijk van de precieze breedtegraad en de omliggende bebouwing. En als de reden om het hele dak in solar fels uit te voeren niet primair opbrengst is maar een strak, ononderbroken dakbeeld zonder enig zichtbaar verschil tussen vlakken, dan is dat een andere afweging dan een rendementsvraag; die keuze staat los van onderhoud en is vooral een esthetische en budgettaire beslissing.
In de praktijk komt dit meestal neer op een gesprek op tekening. Bij een zadeldak met een zuid en een noordvlak wordt vaak alleen het zuidvlak, en eventueel de oost en westvlakken bij een schilddak, met cellen uitgevoerd, en het noordvlak met gewone banen uit dezelfde partij staal en dezelfde coating. Het resultaat is één ononderbroken dakvlak in kleur en lijn, waarbij alleen de vlakken die het waard zijn ook daadwerkelijk stroom leveren. Wat dat voor een specifiek dak betekent, met de exacte hoeken en de schaduw van bomen of buurpanden meegenomen, rekenen we uit op tekening; daar hangt ook van af of onderhoud op het noordvlak in dat geval nog een aparte overweging is of gewoon meeloopt met het onderhoud van de rest van het dak.
Wie dit dakvlak vergelijkt met een gewone dakbedekking zonder enige opwekking, zal merken dat het onderhoud van de felsbaan zelf, los van de cellen, niet verandert door de ligging. Zink en staal met een organische coating hebben op het noorden dezelfde levensduur als op elk ander vlak; vocht dat langer blijft staan is een esthetische kwestie voor algengroei, geen technisch probleem voor de plaat of de bevestiging onder de fels. De vraag die overblijft is dus niet of het dak het noorden aankan, maar of de cellen op dat vlak hun geld waard zijn. Voor een dak dat toch vervangen wordt of nieuw gebouwd wordt, is dat een kwestie van rekenen per vlak in plaats van per dak in zijn geheel.