Klikzink
Een dakvlak op het zuiden krijgt de meeste zon van alle richtingen. De zon staat er het grootste deel van de dag recht op of er dichtbij, met een piek rond het middaguur wanneer de zon het hoogst staat. Voor een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen betekent dat het hoogste dagtotaal van alle oriëntaties. Of dat ook de beste keuze is voor een specifiek gebouw, hangt af van wanneer de stroom nodig is. Een kantoor dat vooral overdag verbruikt, heeft baat bij die piek rond het middaguur. Een woning waar de bewoners vooral 's avonds thuis zijn, gebruikt een deel van die middagpiek niet direct en is voor het eigen verbruik soms beter af met een verdeling over oost en west. Voor de opwekking op jaarbasis blijft het zuiden echter de sterkste ligging.
Wat dat voor onderhoud betekent, hangt niet alleen af van de richting maar ook van hoe het dakvlak is opgebouwd. Bij een gewoon paneel op een frame ontstaat er tussen het paneel en de dakbedekking een luchtspleet van een paar centimeter. Daar waait blad in, daar nestelt mos, en op de onderkant van het frame verzamelt zich vuil dat je niet ziet omdat het paneel het wegneemt uit het zicht. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is die spleet er niet. De cellen liggen in het vlak van de baan, op dezelfde lijn als de banen zonder cellen, en het dakvlak loopt door zonder opstaande randen waar water blijft staan of vuil zich verzamelt. Dat scheelt niet in de hoeveelheid zon die erop valt, maar wel in wat er op blijft liggen.
Wat er op het zuiden concreet gebeurt is dit. Regen spoelt het grootste deel van het stof en stuifmeel vanzelf weg, en dat werkt op een glad, hellend dakvlak zonder obstakels beter dan op een dak met rijen panelen en de kieren daartussen. Op een zuiddak met voldoende helling, zeg vanaf een graad of twintig, is naspoelen met de tuinslang zelden nodig. Bij een flauwere helling blijft water en dus ook vuil iets langer liggen; dat is een kwestie van de dakvorm, niet van de oriëntatie op het zuiden zelf.
Waar het zuiden wel een eigen aandachtspunt geeft, is mos en algengroei. Mos houdt van vocht en van beschutting, en groeit doorgaans het langzaamst op de kant die het meest en het langst droog in de zon ligt. Op een zuiddak is dat precies het geval: de zon droogt het oppervlak sneller dan op noord, oost of west. Wie een dak heeft dat aan meerdere kanten met dit systeem is uitgevoerd, ziet in de praktijk dat de zuidzijde het langst schoon blijft zonder ingrijpen. Dat betekent niet dat er nooit iets nodig is. Onder bomen, in de nabijheid van een schoorsteen die roet afgeeft, of in een vochtig binnenklimaat kan ook een zuiddak na een aantal jaren een groene waas krijgen langs de fels, waar net iets meer vocht blijft staan dan op het vlakke deel van de baan.
Controle blijft daarom verstandig, ook al is de kans op vervuiling op het zuiden het kleinst. Een keer per jaar over het dak kijken, bijvoorbeeld bij het nakijken van de dakgoot, is voldoende om te zien of er ergens blad is blijven liggen bij een doorvoer of langs de nok. Zit er een dunne laag stof of pollen op, dan is dat voor de opbrengst zelden een probleem van betekenis; een bui regen doet daarna het werk. Bij aanhoudende droogte, zoals een lange zomer zonder regen, kan het lonen om het vlak eenmalig af te spoelen met schoon water zonder drukspuit, om te voorkomen dat stof zich vastzet tot een korst. Agressieve middelen of een hogedrukreiniger horen niet op de coating; die kunnen de matte afwerking beschadigen en zijn voor dit soort vervuiling ook niet nodig.
Een praktijkvoorbeeld maakt het verschil met een dak op panelen concreet. Op een vrijstaande schuur met een zuidgericht dakvlak en gewone panelen op beugels bleek na een paar jaar dat de onderkant van de panelen, waar geen wind en geen regen bij kon komen, begroeid was met een dun laagje mos, terwijl de bovenkant van de panelen schoon leek. De eigenaar zag dat pas toen de opbrengst terugliep en er iemand op het dak moest om onder de panelen te kijken. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen op eenzelfde zuiddak is die situatie er niet: er is geen onderkant die apart vervuilt, want er is geen tussenruimte om te controleren.
Blad is op het zuiden meestal minder een probleem dan bij een dak dat onder bomen ligt, simpelweg omdat een zuidgevel vaak vrijstaat om zoveel mogelijk zon te vangen. Staat er toch een boom in de buurt, dan geldt hetzelfde als op elke andere oriëntatie: blad dat op een vlak zonder obstakels valt, waait of spoelt er in de meeste gevallen vanzelf weer af. Blad dat vast komt te zitten tegen een doorvoer, een hemelwaterafvoer of de aansluiting bij de nok blijft liggen en composteert daar, en dat is de plek waar je bij een jaarlijkse controle het eerst moet kijken, onafhankelijk van de richting van het dak.
Eén ding dat op het zuiden vaker gevraagd wordt dan bij andere oriëntaties, is of de sterke zon zelf slijtage aan het oppervlak geeft. Het antwoord daarop staat los van onderhoud: de coating en de opbouw van de baan zijn gemaakt om jarenlang blootstelling aan zon te doorstaan, net als bij een dakbedekking zonder cellen. Vuil vasthechten door uv-straling is geen verschijnsel dat hier optreedt; het is vooral vocht en beschutting die vervuiling veroorzaken, en dat is op het zuiden juist het minst aanwezig.
Samengevat verandert de oriëntatie op het zuiden vooral de hoeveelheid opgewekte stroom en het moment van de piek, en in mindere mate de onderhoudsdruk: minder mos, sneller drogend oppervlak, en in de praktijk zelden iets anders nodig dan een jaarlijkse blik op het dak. Voor wat het onderhoud onderscheidt tegenover een gewoon paneel op beugels of tegenover andere daktypes, zoals een lessenaarsdak of een flauwe helling, is er los van deze pagina meer te lezen over hoe die vergelijkingen precies uitpakken.
Welke opzet het beste past bij een specifiek zuiddak, met de juiste dakhelling, de omliggende bebouwing en het verbruikspatroon van het gebouw, rekenen wij door op tekening. Dat kost niets en geeft een concreter beeld dan een algemene richtlijn.