Klikzink
Een dakvlak op het zuiden levert van alle richtingen het hoogste dagtotaal. De zon staat er het grootste deel van de dag min of meer recht op, met een duidelijke piek rond het middaguur. Voor de opwekking is dat de gunstigste ligging die er is. Voor de vraag hoe het dak er over dertig jaar weer afgaat, verandert de ligging zelf niets aan het materiaal, de bevestiging of de manier van scheiden. Wat een zuiddak wel anders maakt, is de belasting die de banen in die dertig jaar te verduren krijgen, en dat is relevant voor de staat waarin ze straks van het dak komen.
De felsbaan met geïntegreerde cellen is op elke ligging hetzelfde product: Sendzimir verzinkt staal met een matte coating, werkende breedte 475 mm, klikfels van 35 mm, blind bevestigd onder de fels. Er gaat geen schroef door het dakvlak, dus de manier van demonteren is op het zuiden niet anders dan op het noorden of op oost en west. De banen worden los geklikt, de bekabeling wordt losgekoppeld op de plek waar die het dak binnenkomt, en dan is de vraag wat er met de baan zelf gebeurt: staal terug de metaalstroom in, cel en bekabeling gescheiden verwerken. Hoe die scheiding er in de praktijk uitziet als een baan dertig jaar op het zuiden heeft gelegen, ligt nog niet vast. Er is simpelweg nog geen felsbaan met geïntegreerde cel die dertig jaar heeft gedraaid en weer eraf is gehaald, op geen enkele ligging.
Wat wel te voorspellen is: op het zuiden staat een dak het langst en het intensiefst in de volle zon. Dat betekent meer temperatuurwisseling in de baan zelf, van kille nacht naar hete middagzon en weer terug, dag na dag, jaar na jaar. Staal en coating zijn daar op gebouwd, dat is precies waar een felsdak voor bedoeld is, ook zonder cellen erin. Maar het is niet gek om aan te nemen dat een cel die dertig jaar op het zuiden heeft gezeten er anders bijligt dan een cel op het noorden, waar de zon nooit fel en recht op staat. Wij zeggen niet dat dat zo is, wij zeggen dat we het niet weten en dat we het ook niet gaan verzinnen. Wat we wel weten is de opbouw van de baan, en dat die opbouw hetzelfde blijft ongeacht de kant van het dak.
De piek op het middaguur is voor de eigenaar van het dak relevanter dan voor de sloper. Een dakvlak op het zuiden zet vooral stroom op het moment dat de zon het hoogst staat, en dat is niet automatisch het moment waarop een gebouw de meeste stroom nodig heeft. Een kantoor dat overdag draait, heeft daar veel aan. Een woonhuis waar mensen vooral 's ochtends vroeg en 's avonds laat stroom gebruiken, minder. Dat is een vraag over verbruik, niet over materiaal, en die vraag staat los van hoe het dak er later weer afgaat. Wie liever een vlakkere opbrengst over de dag wil, spreidt over meerdere vlakken, zoals wij uitleggen bij [de vergelijking tussen oost en west](/dakstroom/later-eraf/oost-west), waar de piek lager is maar de dag langer gespreid.
Waar de ligging wel iets omdraait, is bij de keuze zelf om voor geïntegreerde cellen te gaan in plaats van panelen op beugels. Op het zuiden is de opbrengst per vierkante meter het hoogst, en dat is precies de plek waar een investering in opwekking het snelst iets oplevert. Dat pleit ervoor om hier te kiezen voor de uitvoering met de hoogste dekking, en dat weegt mee bij de vraag of het dak wordt vervangen of nieuw wordt opgetrokken. Op een dakvlak dat toch al aan vervanging toe is, is het zuiden de eerste plek waar geïntegreerde cellen zich lonen boven een dak zonder opwekking. Op het noorden, waar de opbrengst laag blijft, is die afweging vaak andersom: daar is een gewoon fels- of dakdek zonder cellen soms de nuchtere keuze, en de opwekking wordt geconcentreerd op het zuiden en de hellingen daaromheen.
Dat verandert niets aan de vraag van deze pagina. Of een dakvlak op het zuiden ligt of op het noorden, de banen worden op dezelfde manier vastgeklikt en dus op dezelfde manier weer losgeklikt. Er is geen extra bevestiging nodig om de hogere opbrengst te dragen, en er is geen aparte constructie voor een zuiddak. Het enige verschil zit in de belasting die het materiaal over de jaren te verduren krijgt, en die belasting is nu nog een verwachting, geen ervaring. Wie daarover harde garanties wil horen, krijgt die van niemand die het eerlijk meent, ook niet van ons.
Wat voor een zuiddak concreet betekent bij vervanging of renovatie, hangt sterk af van de vorm van het dak erachter. Een zadeldak met een zuidhelling ligt anders dan een schilddak waarbij het zuidvlak een van de vier schuine kanten is, en dat verschil bepaalt hoeveel felsbanen er op het zuiden liggen en hoeveel op de andere kanten. Voor die vormvragen verwijzen we naar de pagina's over [het zadeldak](/dakstroom/later-eraf/zadeldak) en over het schilddak, waar de indeling van het dakvlak wordt behandeld los van de windrichting. Voor het zuiden zelf blijft de kern dat de opbrengst hoog is, de piek in het midden van de dag valt, en de vraag hoe het materiaal er later weer afgaat, hetzelfde antwoord heeft als op elke andere ligging: staal terug de metaalstroom in, en voor de cel en de bekabeling een gescheiden verwerking die nu nog wordt uitgewerkt door de sector als geheel.
Wat een architect of aannemer daarmee kan doen, is dit onderscheid vasthouden bij het maken van een keuze. De ligging is een argument voor de opbrengst en voor de vraag of geïntegreerde cellen hier de investering waard zijn. De ligging is geen argument in de discussie over demontage, hergebruik of scheiding, want die discussie gaat over het materiaal en de constructie, en die zijn op elk dakvlak gelijk. Wie een zuiddak plant en wil weten wat er na dertig jaar mee gebeurt, kan dat het beste vragen op basis van de tekening van dat specifieke dak, waarbij we aangeven welke onderdelen nu al gescheiden verwerkt worden en welke nog in ontwikkeling zijn.