Klikzink
Een flauwe helling doet iets anders met een dakvlak dan een steil dak. Water blijft er langer op staan, vuil spoelt minder makkelijk weg en de baan krijgt over de jaren een ander soort belasting dan een dak dat regen en stof snel kwijtraakt. Voor een gewoon stalen dak is dat vooral een kwestie van vaker schoonmaken. Voor een dakvlak dat ook stroom opwekt, is het een ander verhaal, want vervuiling op de cellen raakt de opwekking, en een laag vocht die blijft liggen raakt op termijn misschien ook de randen van de cel en de overgang naar de felsnaad ernaast.
Dat is meteen de reden om deze vraag apart te behandelen. Bij een steil dak op het zuiden spoelt een bui het grootste deel van het stof en de blaadjes vanzelf naar de goot. Bij een helling van bijvoorbeeld tien of vijftien graden gebeurt dat trager. Er blijft een dunne film liggen, er hoopt zich eerder mos op in de felsnaad, en na een aantal jaar zie je op een flauw dak een ander soort verwering dan op een steil dak van dezelfde leeftijd. Dat verschil zie je pas goed als je het dak weer opent, en dat is precies het moment waarop de vraag van deze pagina gaat: wat moet er dan gescheiden worden, en wat kan er terug de kringloop in.
De felsbaan zelf is en blijft blind bevestigd met klemmen onder de fels. Er zit geen schroef door het dakvlak, en dat blijft zo op een flauwe helling net als op een steile. Een baan optillen betekent de klem lossen en de baan omhoog uit de naast liggende fels trekken. Dat werkt op papier hetzelfde als bij een steiler dak. Het verschil zit in de staat van het materiaal na dertig jaar buiten liggen op een vlak waar water langer bleef staan. Een baan die structureel vochtig is geweest aan de onderkant, bijvoorbeeld doordat er iets fijn vuil of blad in een felsnaad is blijven liggen, kan er anders uitzien dan een baan van hetzelfde dak die droger heeft gelegen. Dat betekent niet dat de staalplaat en de coating het daardoor per se slechter doen, maar het is wel iets waar je bij de sloop rekening mee houdt: niet elke baan van een flauw dak komt in dezelfde conditie terug.
De cel zelf, het stukje dat de stroom opwekt, is in de baan verwerkt en ligt in het vlak zonder erboven uit te steken. Wat er precies loskomt aan materialen, in welke verhouding het metaal, de cel en de eventuele lijmlaag ertussen zich laten scheiden, ligt op dit moment niet vast. Wij zeggen daarom liever open dat dit nog moet blijken uit de praktijk dan dat wij een percentage verzinnen dat over dertig jaar toch niet blijkt te kloppen. Wat we wel kunnen zeggen is dat een flauw dakvlak, juist doordat het meer vocht en vuil vasthoudt, de kans vergroot dat er aan de onderzijde van een baan iets is opgetreden dat je bij demontage wilt onderzoeken voordat je een baan bij het herbruikbare staal legt of niet.
Op een steil dak spoelt regen het grootste deel van het onderhoud vanzelf weg. Op een flauwe helling niet, en dat raakt niet alleen de opbrengst tijdens het gebruik maar ook de manier waarop het dak er na dertig jaar bij ligt op het moment van slopen. Een dakvlak dat elke paar jaar even is schoongemaakt van mos en blad in de felsnaden, komt er bij demontage anders uit dan een dak dat dertig jaar ongemoeid heeft gelegen op een helling van tien graden. Voor de eigenaar van een gebouw is dat een reden om onderhoud aan een flauw hellend solar felsdak niet uit te stellen tot het toch niet meer uitmaakt: het raakt uiteindelijk ook wat er aan het eind van de levensduur nog te herwinnen is.
Dit is precies waarom wij deze vraag los behandelen van de algemene uitleg over demontage, zoals wij die geven bij [hoe je het dak later weer eraf haalt](/dakstroom/later-eraf). Die pagina gaat over wat er in het algemeen gescheiden en herwonnen kan worden. Hier komt de helling erbij als factor die dat antwoord kan verschuiven, in de richting van meer aandacht voor de staat van de onderzijde van de baan en minder in de richting van de cel zelf, die door de manier van verwerken juist minder blootstaat aan die vochtinvloed dan de plaat waarin hij ligt.
Bij een helling die zo flauw wordt dat afwatering eigenlijk niet meer vanzelf gaat, verandert de vraag. Dan gaat het niet meer alleen om trager schoonspoelen maar om structureel blijvend water op delen van het vlak. Op dat punt is een felsdak, met of zonder cellen erin, meestal niet meer de eerste keuze: er zijn andere dakopbouwen die voor zo'n vlakke situatie zijn bedoeld. Voor een dak dat wél nog voldoende afwatert, maar minder snel dan een steil dak, blijft het antwoord dat het systeem hetzelfde blijft functioneren, met als enige verschil dat schoonmaken en periodieke controle van de felsnaden meer gewicht krijgen dan bij een steil dak. Dat is ook de reden dat we deze situatie apart benoemen naast de uitleg over [demontage op het zuiden](/dakstroom/later-eraf/op-het-zuiden), waar juist de blootstelling aan zon en dus aan de cel zelf op de voorgrond staat: bij een flauwe helling ligt het accent anders, meer bij het dakvlak en de felsnaad dan bij de cel.
Stel een loods met een zadeldak van vijftien graden, geschikt voor een solar felsdak, waarbij de opdrachtgever nu al vraagt wat er over dertig jaar met het dak gebeurt. Het antwoord is dat de banen op dezelfde manier loskomen als op een steiler dak, dat de staalplaat in principe voor recycling geschikt is, en dat de cel als apart te scheiden onderdeel wordt behandeld zodra daar meer praktijkervaring over is. Het enige concrete verschil met een steiler dak van dezelfde loods is dat wij bij de oplevering adviseren om de felsnaden en de onderkant van het dakvlak periodiek te laten controleren op vuil en vocht, juist omdat dat op deze helling minder snel vanzelf wegspoelt. Dat is geen reden om van het systeem af te zien, het is een reden om onderhoud in de planning te zetten in plaats van te veronderstellen dat het dak zichzelf schoonhoudt zoals op een steiler vlak wel grotendeels het geval is.
Wat er precies uit een dakvlak van een bepaalde omvang en helling aan materiaal terugkomt, en wat dat na dertig jaar waard is, durven we niet te becijferen omdat het van de uitvoering en van het exacte dakvlak afhangt. Dat rekenen we uit op tekening, net als de opwekking zelf. Wie voor een gebouw met een flauwe helling wil weten hoe demontage en hergebruik er in dit specifieke geval uitzien, kan dat bij Klikzink in Ede laten bekijken aan de hand van de tekening van het dak.