Hagel en storm op een zuiddak met felsbanen

Een dakvlak op het zuiden krijgt van alle richtingen de meeste zon binnen, en dat is precies waarom deze ligging vaak als eerste wordt genoemd wanneer een dak zelf stroom moet opwekken. Maar zon en wind komen niet los van elkaar. Hetzelfde vlak dat de meeste instraling krijgt, staat ook bloot aan westerstormen die over Nederland trekken, en aan de hagelbuien die daar vaak bij horen. Voor felsbanen met geïntegreerde zonnecellen is dat een andere vraag dan voor panelen die op een dak liggen, en die vraag is het waard om apart te bekijken.

De wind grijpt niet waar niets uitsteekt

Op een dak met opgelegde panelen is storm vooral een kwestie van optillen. Een paneel op beugels heeft een rand en een luchtspleet onder zich, en wind die over het dakvlak schuift, kan onder die rand grijpen. Op het zuiden, waar de overheersende windrichting het dakvlak vaak recht of schuin raakt, is dat geen theoretisch risico maar een praktisch punt in elke berekening van windbelasting.

Bij een felsbaan met de cellen in het vlak zelf speelt dat niet. De baan ligt vlak, de fels staat haaks omhoog net als bij elke andere klikfelsbaan, en er is geen tweede laag die apart aan de wind blootstaat. De bevestiging onder de fels is dezelfde bevestiging die het dak al draagt, dus er is ook geen aparte constructie die het extra gewicht en de extra windvang van een paneel moet opvangen. Op een hoek van een gebouw of bij een vrijstaand pand waar de windsnelheid over het dakvlak toeneemt, is dat een reëel verschil, niet een marketingpunt. Wat overblijft aan risico is dus niet het paneel dat los waait, want dat paneel is er niet. Wat overblijft is de vraag hoe de baan zelf, en de cel daarin, een hagelinslag doorstaat.

Wat hagel doet met een cel in stalen ondergrond

Op het zuiden vallen dezelfde onweerscellen als overal in het land, en die brengen soms hagel met een korrelgrootte die schade kan geven aan wat er los boven een dak ligt. Bij een opgelegd paneel is het glas aan de bovenzijde het eerste dat een korrel raakt, zonder iets daaronder dat de klap opvangt behalve de luchtspleet en het frame.

Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen ligt de cel in het stalen vlak van de baan, op dezelfde manier verwerkt als de rest van het dakoppervlak. Het stalen profiel eromheen is Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating, hetzelfde materiaal dat op duizenden daken al jaren storm en hagel doorstaat zonder geïntegreerde opwekking. Een korrel die op een baan zonder cel valt en een korrel die op een baan met cel valt, treffen in de basis hetzelfde stalen vlak. Het is niet zo dat een cel het staal zwakker maakt op de plek waar hij ligt; de opbouw is erop gemaakt om in het vlak te functioneren, niet erboven. Dat betekent niet dat een cel onverwoestbaar is bij elke hagelbui die ooit valt, maar het scheelt met de situatie waarin glas met niets daaronder de volle klap opvangt.

Een voorbeeld uit de praktijk: bij een boerderijdak op het zuiden met een grote onbelemmerde vlakte, waar hagelbuien in de zomer met enige regelmaat voorkomen, is de vraag bij een dakvervanging vaak niet of het dak hagel overleeft, want dat doet een goed uitgevoerde felsbaan sowieso, maar of de opwekking daaraan iets toevoegt dat kwetsbaarder is dan het dak zelf. Met de cellen in het vlak is het antwoord dat de opwekking niet kwetsbaarder is dan de baan waarin ze ligt, wat bij een los paneel niet gezegd kan worden.

Eén baan stuk, de rest blijft doen wat hij deed

Als er toch iets misgaat met een baan, door een uitzonderlijke inslag of door iets anders, dan is die baan te vervangen zoals elke felsbaan te vervangen is: de baan ernaast wordt niet aangetast, want elke baan is zelfstandig bevestigd met zijn eigen klemmen onder de fels. Er is geen bekabeling die over de hele rij loopt en die bij één beschadiging de opwekking van tien banen platlegt, in de zin dat je het dak niet open hoeft te trekken om bij de rest te komen. De bekabeling gaat vanuit elke baan naar binnen op de plek waar dat voor het dak is voorzien, net zoals bij een dak zonder cellen de doorvoeren voor ventilatie of een schoorsteen op een vaste plek zitten. Dat is geen garantie dat een enkele storing nooit hoeft te gebeuren, maar het betekent dat een storing lokaal blijft.

Het hoogste dagtotaal, en de vraag wanneer dat gebruikt wordt

Waar deze ligging zich echt onderscheidt, is niet in de schade die storm en hagel kunnen aanrichten, maar in wat de zon op een gewone dag oplevert. Een zuidgericht vlak haalt het hoogste dagtotaal aan instraling van alle richtingen, met een duidelijke piek rond het middaguur. Voor een gebouw waar op dat moment veel wordt verbruikt, een bedrijfshal met apparatuur die overdag draait, een school, een kantoor, is dat een goede aansluiting tussen wanneer de stroom er is en wanneer hij nodig is.

Voor een woning waar de bewoners overdag weg zijn en de was pas 's avonds draait, ligt dat anders. Dan wordt een groot deel van die middagpiek niet direct gebruikt maar teruggeleverd, en is de vraag wat dat oplevert of kost een rekenkundige vraag die per situatie verschilt en die wij niet op deze pagina beantwoorden met een getal. Oost en west leveren een vlakker profiel over de dag met minder scherpe piek, wat voor een ander verbruikspatroon soms beter aansluit. Welke ligging het beste antwoord geeft, hangt dus niet alleen af van hagel en storm, maar ook van wanneer in het gebouw de stroom nodig is.

Wanneer een gewoon paneel op beugels toch beter past

Er zijn situaties waarin een paneel op beugels een betere keuze blijft, ook op het zuiden. Op een bestaand dak dat niet aan vervanging toe is, is een opgelegd paneel de logische stap: het dak blijft zoals het is, en de opwekking komt erbovenop. De geïntegreerde felsbaan loont vooral wanneer het dak toch vervangen wordt of bij nieuwbouw, omdat dan dak en opwekking in één stap en één investering samenkomen in plaats van twee aparte bouwdelen op elkaar. Op een dak dat nog jaren meegaat, is een paneel op beugels dus vaak het praktischere antwoord, terwijl de geïntegreerde baan zijn waarde toont op het moment dat er sowieso een nieuw dak nodig is.

Wat dit voor een concreet dakvlak betekent, in wattpiek, in verhouding tussen vervanging en opwekking, in rendement over het jaar, verschilt per uitvoering en per dakvlak. Dat rekenen wij uit op tekening, met de gegevens van het specifieke gebouw, niet met een vast getal dat voor elk zuiddak hetzelfde zou zijn. Voor een eerste inschatting van wat hagel en storm op deze ligging voor uw dak betekenen, is een tekening met de juiste maten en oriëntatie het beginpunt.