Hagel en storm bij dakintegrale zonnesystemen

Een dak dat helemaal vlak is, geeft de wind niets om onder te grijpen. Dat is het eerste dat opvalt als je een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen naast een gewoon paneel op beugels legt. Bij een paneel op beugels tilt de rand van het paneel de luchtstroom op, en die opwaartse druk is precies waar bevestigingen en klemmen het zwaar te verduren krijgen bij storm. Bij een felsdak met cellen in het vlak is die rand er niet. De cel ligt op dezelfde hoogte als de baan ernaast, dus er is geen kant waar de wind kan aangrijpen.

Dat verandert het risico, het maakt het niet nul. Wat er overblijft is wat er bij elk stalen dak overblijft: de bevestiging van de baan zelf, de klemmen onder de fels, en de kwaliteit van de ondergrond waarop het dak ligt. Bij de felsbaan met zonnecellen is er geen aparte bevestiging voor de opwekking. De klem die de baan vasthoudt aan de gording, houdt ook de cel vast, want de cel is onderdeel van de baan. Er is dus geen tweede constructie die apart kan losraken, doorbuigen of gaan trillen bij windstoten. Dat scheelt een storing die je bij op-dak systemen wel kunt krijgen: een beugel die op termijn speling krijgt, een klemprofiel dat gaat zingen bij harde wind, een paneel dat aan één kant net iets losser zit dan aan de andere.

Hagel is een ander verhaal dan wind, en dat verdient een eigen uitleg. Hagel raakt het dakvlak recht van boven, en wat er dan gebeurt hangt af van waar de cel zit en waar hij tegenaan ligt. Bij een cel die in een stalen baan is verwerkt, ligt de cel op staal, niet op een luchtspouw of een montagerail met ruimte erachter. Een hagelkorrel die op een paneel valt dat een paar centimeter boven het dak hangt, laat het glas van dat paneel doorbuigen voordat de klap wordt opgevangen. Bij een cel die vlak op de stalen ondergrond ligt, is die doorbuigruimte er niet. Dat is in het voordeel van dit systeem bij lichte tot middelzware hagel. Bij zware hagel, het soort korrels dat ook dakpannen breekt, is geen enkel dakoppervlak onaantastbaar, en dat geldt voor felsbanen met cellen net zo goed als voor ieder ander materiaal dat op een dak ligt.

De vraag die opdrachtgevers vaak stellen is hoe dit zich verhoudt tot een ander dakintegraal systeem, want Klikzink is niet de enige partij die opwekking in het dakvlak zelf aanbiedt in plaats van erop. Dat verschil zit niet in het idee, dat is bij beide gelijk: geen beugels, geen tweede laag, de cel in het vlak. Het zit in de uitvoering, en daar lopen de systemen uiteen op drie punten die relevant zijn bij storm en hagel.

Het eerste punt is het profiel. Een felsbaan heeft een opstaande naad van 35 mm die haaks in elkaar klikt met de baan ernaast. Die fels is een mechanische verbinding over de volle lengte van het dakvlak, van goot tot nok. Een ander dakintegraal systeem werkt vaak met een plat of licht profielloos paneel dat aan de zijkanten in een rail of voeg wordt gelegd, met kit of een rubberprofiel als afdichting tussen de delen. Dat is op zichzelf een prima methode, maar een felsverbinding heeft geen kit nodig om dicht te blijven, en kit is precies het onderdeel dat na verloop van jaren en bij grote temperatuurwisselingen als eerste kan gaan verharden of krimpen. Bij storm is dat verschil met name relevant voor de randen van het dakvlak, waar de windbelasting het grootst is. Een felsverbinding blijft daar mechanisch dicht; een gekitte voeg is afhankelijk van de staat van die kit op het moment van de storm.

Het tweede punt is de bevestiging. Bij de felsbaan met cellen zit de klem onder de fels, verzonken, dus onzichtbaar en niet blootgesteld aan weer. Bij sommige andere dakintegrale systemen wordt het paneel met zichtbare clips of schroeven op een drager bevestigd die los van de dakbedekking is aangebracht, wat betekent dat er twee constructies op elkaar liggen: de waterkerende laag en de bevestigingslaag daarboven. Twee lagen die apart bewegen bij temperatuurverschil of windbelasting, geven meer kans op speling dan één laag die het beide doet. Dat is niet bij elk merk hetzelfde, en er zijn systemen die dit netjes oplossen. Het is wel het punt waarop je als opdrachtgever concreet moet vragen: is de bevestiging van de opwekking ook de bevestiging van het dak, of zijn het twee aparte constructies boven op elkaar.

Het derde punt is de garantie op het dak als geheel, en dat is misschien het minst zichtbare verschil maar in de praktijk het belangrijkste. Bij een gewoon dak en een gewoon paneel heb je twee garanties van twee partijen: één op de dakbedekking, één op het paneel, en bij schade moet je uitzoeken wie waarvoor aansprakelijk is. Bij een dakintegraal systeem waarbij de fabrikant van de zonnecellen niet dezelfde partij is als de fabrikant van de dakbaan, loop je tegen precies dat probleem aan zodra er iets misgaat na storm of hagel: wie is verantwoordelijk, de dakdekker die de baan legde, of de leverancier van de cel die erin verwerkt is. Bij Klikzink komt de baan met de cel erin van dezelfde walsmachine, als één geheel, en is er dus één partij die voor het dakvlak als geheel spreekt. Dat is geen garantie tegen hagel of storm zelf, dat is een garantie op duidelijkheid als er wel iets gebeurt.

Eerlijk gezegd is het niet zo dat dit systeem in alles beter scoort dan een ander dakintegraal alternatief. Een aantal andere systemen is beter inspecteerbaar zonder de dakbedekking open te maken, omdat het paneel als los element te verwijderen is zonder de onderliggende laag te raken. Bij een felsbaan met de cel erin verwerkt is de cel onderdeel van de baan zelf; als één baan beschadigd raakt door een grote hagelkorrel of rondvliegend puin bij storm, vervang je die hele baan, niet alleen de cel. Dat is meer werk dan het vervangen van een los paneel dat je van een rail tilt. Voor een enkele beschadigde baan is dat te overzien, voor een dakvlak met veel schade tegelijk is het meer arbeid dan bij systemen waar de opwekking los van de dakbedekking wordt teruggeplaatst.

Wat je hieruit meeneemt is dat het profiel en de bevestiging bepalen hoe een dak zich houdt bij wind, en dat de laag onder de cel bepaalt hoe hij zich houdt bij hagel. Op beide punten scoort een mechanisch gefelste stalen baan goed, zonder dat dit betekent dat elke hagelbui of storm zonder gevolgen blijft. Wat er precies gebeurt bij een gegeven dakhelling, oriëntatie en windbelasting hangt af van de tekening van het specifieke dak, en dat rekenen we bij Klikzink uit op basis van die tekening, niet op basis van een algemeen getal dat voor elk dak hetzelfde zou zijn.