Klikzink
Bij panelen op een schuin dak kun je gewoon gaan kijken. Je klimt op het dak, of je bekijkt de rijen van de grond af, en je ziet welk paneel vies is, scheef ligt of misschien kapot is. Bij een dakvlak waarin de opwekking is opgenomen, kan dat niet. Het vlak is glad, de banen liggen op één lijn, en met het blote oog is niet te zien of een baan hetzelfde levert als de baan ernaast. Dat is precies waarom monitoring bij dit soort daken zwaarder weegt dan bij een paneel dat je kunt oplopen en bekijken, zoals we uitgebreider beschrijven bij de manier waarop je per baan kunt zien wat hij doet.
De vraag die overblijft is: welk niveau van inzicht heb je nodig, en welke systemen op de markt bieden dat, en op welk niveau. Er zijn inmiddels meer partijen die zonnecellen in een dakbedekkend profiel verwerken. Sommige daarvan monitoren per string van meerdere banen samen, andere per baan, en dat verschil is precies waar je op moet letten voordat je een keuze maakt.
Als een string van tien banen samen twintig procent minder levert dan verwacht, weet je dat er iets mis is, maar niet waar. Het kan één beschadigde baan zijn, het kan een blad zijn dat op één plek ligt, het kan een aansluiting zijn die loszit. Bij monitoring per baan zie je welke ene baan afwijkt van de rest, en dat scheelt bij een onderzoek op het dak het verschil tussen tien banen nalopen of één. Voor een dakvlak op het zuiden, waar de opbrengst het hoogst is en een storing dus het meest opvalt in de cijfers, is dat verschil groter dan op een dak op het noorden waar de opwekking al laag is en een kleine afwijking makkelijker verdwijnt in de ruis.
Bij een aannemer die een schooldak oplevert met honderden banen, telt dat verschil op. Als de opdrachtgever na twee jaar belt omdat de meterstand lager uitvalt dan verwacht, is het antwoord per string vaak niet genoeg om iets te doen. Het antwoord per baan wel: je weet welke baan, je weet ongeveer waar op het dakvlak, en je kunt gericht kijken in plaats van het hele dakvlak na te lopen.
Het verschil tussen dakintegrale systemen zit niet alleen in de monitoring. Het zit ook in het profiel zelf en in de manier waarop het aan het dak vastzit. Bij de klikfels die wij leveren is de bevestiging blind, met klemmen onder de fels, zonder dat er een schroef door het dakvlak gaat. De fels die de banen waterdicht aan elkaar koppelt is dezelfde fels die de zonnecellen op hun plek houdt: het dak en de opwekking delen één bevestiging.
Bij andere dakintegrale systemen is dat niet altijd zo. Er zijn systemen waarbij het paneel in een aparte drager rust die weer op het dakbeschot of op de gordels wordt geschroefd, los van de waterkering. Dat kan werken, maar het betekent twee lagen om te beoordelen: de laag die het water buiten houdt en de laag die de opwekking draagt. Als daar iets mis gaat, moet je weten welk bedrijf welk deel heeft gemaakt en wie waarvoor garant staat. Bij een systeem waar het dak en de opwekking in één profiel en één leverancier samenkomen, is die vraag eenvoudiger te beantwoorden: er is één partij die het geheel heeft gemaakt en die aanspreekbaar is op het geheel.
Dat is meteen een plek waar we eerlijk moeten zijn over waar andere systemen het beter doen. Een aantal concurrerende dakintegrale panelen heeft een langere reeks praktijkinstallaties en dus meer gepubliceerde praktijkdata over hoe hun monitoring zich gedraagt bij storingen, vervuiling of gedeeltelijke schaduw over jaren heen. Wij kunnen dat niet met dezelfde lengte aan trackrecord onderbouwen. Wat we wel kunnen zeggen is hoe het profiel en de bevestiging in elkaar zitten en waarom dat de basis is voor betrouwbare monitoring per baan: geen aparte drager die kan gaan zitten, geen doorboring die kan gaan lekken, één felslijn die het dakvlak en het meetpunt tegelijk vormt.
Of je nu voor onze banen kiest of voor een ander dakintegraal systeem, de vraag die je bij de offerte moet stellen is dezelfde: op welk niveau wordt er gemeten, per baan of per string, en wie krijgt dat signaal als er iets afwijkt. Bij een zadeldak met twee dakvlakken op oost en west is het onderscheid tussen de twee vlakken op stringniveau soms al genoeg, omdat een storing op oost zich meteen laat zien tegenover de opbrengst op west. Bij een lessenaarsdak met één groot vlak op het zuiden is dat onderscheid er niet, en telt monitoring per baan zwaarder.
Ook het onderhoud hangt hiermee samen. Een dakdekker die over tien jaar een baan moet vervangen, wil weten welke baan dat is voordat hij het dak op gaat, niet nadat hij het hele vlak heeft nagelopen. Bij monitoring per baan staat dat vast voordat de ladder tegen het dak gaat. Dat is ook waarom we bij vervanging van een enkele baan aanraden om vooraf op tekening te laten zien waar die baan zich bevindt ten opzichte van de nok en de goot, zodat de juiste baan wordt besteld en niet de baan ernaast.
Deze vergelijking is niet compleet zonder te zeggen wanneer een dakintegraal systeem, van ons of van een ander, niet de beste keuze is. Als het dak niet aan vervanging toe is en er alleen opwekking bij moet komen, is een paneel op beugels vrijwel altijd goedkoper per wattpiek, en dan is monitoring per paneel ook eenvoudig te regelen omdat de panelen los aanspreekbaar zijn. Dakintegrale opwekking loont wanneer het dak zelf toch vervangen wordt of wanneer er nieuw gebouwd wordt, omdat je dan één keer betaalt voor dak en opwekking samen in plaats van twee losse lagen op elkaar.
Als dat moment er is, en er wordt gekeken naar dakintegrale systemen, dan is monitoring per baan een van de dingen die het verschil maken tussen een dak waar je op vertrouwt en een dak waarvan je hoopt dat het goed gaat. Stuur ons de tekening van het dakvlak, dan rekenen we uit hoe de banen en de meetpunten erop passen, en wat dat voor dit dak concreet betekent.