Klikzink
Een dakvlak op het noorden krijgt evenveel hagel en evenveel storm als elk ander vlak van hetzelfde dak. Wind en hagel volgen het weer, niet de oriëntatie. Wat wél verandert bij het noorden is de andere kant van de vergelijking: de hoeveelheid zon die er op valt, en daarmee de vraag of het zinvol is om dat vlak met cellen uit te voeren in plaats van met een gewone felsbaan.
Eerst het deel dat voor elke ligging gelijk is. Bij de felsbaan met geïntegreerde cellen steekt er niets boven het dakvlak uit. Er is geen paneelrand, geen beugel, geen luchtspleet waar de wind onder kan grijpen en aan kan gaan trekken. Storm werkt met hefboomkracht: hoe meer rand en hoe meer opstaande kant, hoe groter de kracht die de bevestiging moet opvangen. Een vlak dat mee blijft liggen met de rest van het dak heeft die hefboom niet. Dat geldt op het noorden precies zo hard als op elke andere kant van het dak, en het is dan ook geen noordspecifiek verhaal maar de kern van wat wij uitleggen op de pagina over [wat hagel en storm doen](/dakstroom/hagel-en-storm).
Hagel raakt de cel dus rechtstreeks, zonder glasplaat ervoor en zonder een frame dat de klap opvangt. De cel ligt verzonken in de stalen baan, op één lijn met de banen zonder cellen. Bij een hagelkorrel van normale grootte merkt de baan dat net zo goed als een baan zonder cellen: het stalen oppervlak vangt de klap. Bij grotere hagel, van het soort dat ook op onbeschermde dakbanen deuken achterlaat, kan een cel beschadigen. Dan vervang je die ene baan, niet het hele dakvlak, en niet het dak van de buurman aan de zuidkant dat toevallig aan een andere wolk heeft blootgestaan.
Stel een schuur met een zadeldak, het zuidvlak vol in de zon en het noordvlak voor een groot deel het jaar in de schaduw van de nok zelf. Op dat noordvlak levert elke vierkante meter met cellen aanzienlijk minder op dan dezelfde meter op het zuiden. Niet omdat de cel anders werkt, maar omdat er simpelweg minder licht op valt. Bij een nieuwbouwproject waar toch een heel dak wordt belegd, is de vraag dan niet of het dak het aankan; dat doet het. De vraag is of het de moeite waard is om een duurder product op een vlak te leggen dat weinig teruggeeft.
Het antwoord hangt af van het dak als geheel. Bij een zadeldak met een zuidvlak en een noordvlak kun je ervoor kiezen alleen het zuidvlak met cellen uit te voeren en het noordvlak met gewone felsbanen zonder cellen. Die banen zijn hetzelfde stalen product, dezelfde kleur, dezelfde fels, dezelfde werkende breedte van 475 mm. Van de grond af, en vaak ook van dichtbij, zie je het verschil niet. Er is geen paneelrand die verklapt waar de cellen wel en niet liggen, want die rand is er nergens. Zo krijg je een dak dat er als één geheel uitziet, met de opwekking daar waar die iets oplevert.
Bij een plat dak dat noordoost tot noordwest oploopt, of bij een lessenaarsdak dat met het enige vlak naar het noorden wijst, ligt de afweging anders, en dat behandelen wij op de pagina over [een lessenaarsdak](/dakstroom/hagel-en-storm/lessenaarsdak). Daar is er geen zuidvlak om de opwekking naartoe te verplaatsen: het is het noordvlak of niets. Dan gaat het niet meer om de vraag welk vlak je met cellen uitvoert, maar om de vraag of dakstroom op die locatie überhaupt de investering waard is, wat weer een ander gesprek is dan het gesprek over hagel en storm.
De reden dat een noordvlak met cellen niet gevoeliger is voor storm dan een noordvlak zonder, zit in de bevestiging. De banen worden blind bevestigd met klemmen onder de fels van 35 mm; er gaat geen schroef of beugel door het dakvlak. Die bevestiging is niet afhankelijk van de oriëntatie van het dak en niet van of er een cel in de baan zit. Het noordvlak van een dak staat in de regel ook niet per definitie bloter aan de wind dan het zuidvlak; dat hangt af van de windrichting die op die locatie overheerst, van de hoogte van het gebouw en van wat er in de omgeving staat. Storm is een kwestie van blootstelling, niet van kompasrichting op zichzelf.
Wat wel meespeelt op een noordvlak is dat het vaker langer vochtig blijft, doordat de zon er minder aan komt om het vlak te drogen. Voor de felsverbinding en de coating maakt dat weinig uit; die zijn gemaakt om nat te worden en te blijven. Voor het onderhoud kan het betekenen dat mos of aanslag zich op het noordvlak iets makkelijker vestigt dan op het zuidvlak. Dat is een kwestie van periodiek schoonhouden, geen kwestie die met hagel of storm te maken heeft.
Als het noordvlak een klein deel van een groter dakoppervlak is, en de rest van het dak wel goed op de zon ligt, dan is de meest voor de hand liggende keuze om het noorden gewoon zonder cellen uit te voeren. Je bespaart op een product dat op die plek weinig teruggeeft, zonder dat het uiterlijk van het dak daaronder lijdt: een baan zonder cellen ziet er in kleur en profiel hetzelfde uit als een baan met cellen. Alleen bij een dak waar het noordvlak het enige beschikbare vlak is, of waar om andere redenen toch het hele dak in één uitvoering wordt belegd, is het zinvol om ook daar te rekenen wat het noordvlak oplevert tegenover wat het extra kost.
Dat is een rekensom die per dak verschilt, afhankelijk van de helling, de omliggende bebouwing en de vraag of het dak toch al aan vervanging toe is. Wij maken die rekensom op tekening, kosteloos, en dan blijkt vaak vanzelf welk deel van het dak de investering wel waard is en welk deel beter met een gewone felsbaan wordt uitgevoerd. Stuur een dakplattegrond naar Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en je krijgt een concreet antwoord voor jouw dak in plaats van een algemene vuistregel over het noorden.