Klikzink
De vraag komt meestal van iemand die net een offerte heeft gezien voor een dak met geïntegreerde zonnecellen en zich afvraagt wat hij er de komende twintig jaar mee moet doen. Het eerlijke antwoord is: minder dan bij een dak met paneelframes erop, en op de meeste momenten niets.
Een paneel op beugels staat een paar centimeter boven het dakvlak. Onder dat paneel, tussen de rails en achter de beugels, verzamelt zich blad, mos, zand en het spul dat vogels achterlaten als ze er onder gaan zitten. Dat zie je niet vanaf de grond, maar het zit er, en het blijft vochtig omdat de lucht er niet vrij onderdoor komt. Op een dak met geïntegreerde cellen is dat opvangmechanisme er niet. De cel ligt in het vlak van de baan, op dezelfde lijn en dezelfde hoogte als het felsdeel ernaast. Er is geen rand, geen kier, geen luwte waar vuil kan blijven liggen. Regen spoelt het dakvlak schoon zoals het een gewoon stalen dak schoonspoelt: van bovenaf, zonder obstakels.
Dat betekent niet dat er nooit iets op het dak ligt. Onder bomen valt blad op het felsdak net zo goed als op een normaal dak, en op een flauwe helling blijft dat blad soms langer liggen dan op een steil dak. Het verschil is dat het blad hier op een glad, doorlopend vlak ligt in plaats van vast te lopen achter een beugel. Bij de volgende bui gaat het meestal gewoon mee.
In de praktijk komt onderhoud bij dit dak neer op twee dingen: kijken, en heel af en toe schoonmaken. Kijken betekent, net als bij elk ander stalen dak, een keer per jaar de goten controleren op verstopping en het dakvlak van de grond af beoordelen op iets wat er niet zou moeten liggen. Bij een dak vlak naast hoogspanningsleidingen voor bijvoorbeeld een loods met bomen rond het terrein is dat een concrete controle, geen formaliteit: valt er veel blad, dan is één keer per herfst het dak schoonspuiten met de tuinslang voldoende om te voorkomen dat mos een kans krijgt.
Wat er niet nodig is, is het periodiek schoonmaken dat bij paneelvelden op frames vaak wél wordt aangeraden, omdat vervuiling onder en tussen de panelen het rendement langzaam laat teruglopen zonder dat iemand het ziet. Bij een felsdak met geïntegreerde cellen is er geen tussenruimte die vervuilt, dus is er ook geen reden om daar structureel op te controleren.
De vraag die het vaakst achter dit onderwerp schuilgaat, is niet alleen hoe je het dak schoon houdt, maar of je nu al iets moet laten doen of kunt wachten. Dat is bij dit product vaak een reëel te stellen vraag, omdat het systeem het meest oplevert wanneer het dak toch al aan de beurt is voor vervanging of wanneer er nieuw gebouwd wordt. Als het bestaande dak nog jaren meegaat en er geen andere reden is om het open te leggen, is wachten meestal het juiste advies. Je betaalt dan pas voor dak en opwekking samen op het moment dat je toch al voor een nieuwe dakbedekking zou betalen.
Wachten kost wel geld wanneer het dak zelf al gebreken vertoont die je uitstelt om een andere reden. Een dakvlak met beginnende lekkage, verouderde dakbedekking of een constructie die toch binnen een paar jaar aangepakt moet worden, wordt niet beter door te wachten op een gunstiger moment. In dat geval loop je het risico dat je het onderliggende probleem twee keer aanpakt: eerst een noodreparatie, later de vervanging waar de opwekking eigenlijk bij hoort. Daar helpt geen onderhoudsschema tegen; dat is een kwestie van op tijd de conditie van het dak laten beoordelen.
Het is niet zo dat een geïntegreerd felsdak in elk opzicht minder onderhoud vraagt dan panelen op beugels. Bij een storing of een defecte cel ligt het net andersom. Een paneel op een frame haal je los, vervang je, en klaar; de rest van het dak blijft intact. Bij een geïntegreerde baan hoort de opwekking bij de dakbedekking zelf, dus als er iets met één baan is, is dat een ingreep aan het dak, niet alleen aan een onderdeel erop. Dat is geen dagelijkse onderhoudskwestie, maar het is wel iets om mee te nemen als je de twee oplossingen naast elkaar legt: bij paneel-op-beugel-systemen is losse vervanging eenvoudiger, bij dit systeem is de aanpak grondiger maar de kans dat het nodig is kleiner, juist omdat er minder vervuiling en minder mechanische verbindingen zijn die kunnen gaan haperen.
Ook bij inspectie en reiniging door derden, bijvoorbeeld een dakdekker die het hele dak een keer in de zoveel jaar nakijkt, is een vlak zonder opstaande onderdelen praktischer te belopen en te beoordelen dan een veld met rails en klemmen. Dat scheelt niet in geld per se, maar wel in tijd en in het risico dat er tijdens de inspectie zelf iets beschadigd raakt.
Voor een opdrachtgever die nu een dak overweegt, komt het erop neer dat het jaarlijkse onderhoud bij dit systeem beperkt blijft tot een visuele controle en soms een beurt met de tuinslang, en dat structureel schoonmaken zoals bij paneelvelden nodig kan zijn hier grotendeels wegvalt. De vraag of je nu moet ingrijpen of kunt wachten, hangt niet af van het onderhoud maar van de staat van het dak zelf: is dat nog in orde, dan is uitstellen tot de geplande vervanging vaak de goedkoopste weg, juist omdat je dan één keer betaalt voor dak en opwekking samen. Is het dak zelf al aan vervanging toe of blijkt er tijdens inspectie iets mis, dan is wachten geen besparing maar uitstel van een kostenpost die toch komt.
De precieze inspectiefrequentie en wat daarbij hoort, verschilt per dakvlak, hellingshoek en omgeving, denk aan bomen, kustnabijheid of industriële uitstoot in de buurt. Wij rekenen dat door op tekening, samen met wat een dak in die specifieke situatie aan opwekking en aan onderhoud vraagt.