Klikzink
Een distributiecentrum met een asbestdak komt vroeg of laat op de planning voor sanering. Het oude dak moet eraf, er moet een nieuw dak voor terugkomen, en dat is precies het moment waarop de vraag speelt wat er op of in dat nieuwe dak komt. Bij een gewoon dak dat prima in orde is, is het bijplaatsen van zonnepanelen een aparte investering boven op een dak dat er al ligt. Bij een asbestsanering ligt dat anders: het dak gaat er sowieso af en er moet sowieso een nieuwe dakbedekking voor terugkomen. De vraag is dan niet meer of je voor een dak betaalt en apart voor panelen, maar of je één dak legt dat allebei doet.
Dat is de reden waarom een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen bij een saneringsproject financieel anders ligt dan bij een dak dat nog jaren meegaat. De ondergrond, de gording, de dakopbouw, de aansluitingen op de gevel, dat werk moet er hoe dan ook gebeuren om het nieuwe dak te leggen. Je betaalt dat werk niet twee keer, één keer voor het dak en nogmaals voor een montagesysteem met beugels voor panelen erbovenop. Je betaalt het één keer, voor een dakbedekking die meteen de opwekking is.
Een distributiecentrum heeft doorgaans een van de grootste aaneengesloten dakvlakken die je in de bouw tegenkomt. Tienduizend, twintigduizend, soms nog veel meer vierkante meter plat of licht hellend dak, zonder de opbouwen en doorbraken die op een kantoorgebouw of een woning het dakvlak versnipperen. Dat is voor opwekking op zichzelf een gunstige uitgangssituatie: veel vlak, weinig obstakels, weinig schaduw van eigen opbouw.
Bij dat soort oppervlaktes verschuift de vraag vaak van het dak naar het net. Niet elk distributiecentrum heeft een netaansluiting die grootschalige teruglevering zonder meer toelaat. Bij sommige locaties is de aansluitcapaciteit de facto de beperkende factor, niet de hoeveelheid beschikbaar dakvlak of het type dakbedekking. Dat is iets om vroeg in het traject uit te zoeken, bij de netbeheerder, los van de vraag of de opwekking uit paneel of uit felsbaan komt. Een geïntegreerd dak verandert niets aan wat het net toelaat. Het verandert wel hoe die opwekking op het dak past zonder dat er een tweede constructie bovenop komt, en dat is bij een sanering waar toch alles openligt een praktisch verschil: er is één bouwtraject, één stelpost, één opleverpunt voor dak en opwekking samen, in plaats van een dakdekker die klaar is en daarna een aparte partij die weken later een montagesysteem komt plaatsen.
Een asbestsanering is een traject met eigen regels: het dak wordt verwijderd door een gecertificeerd saneringsbedrijf, er is een vrijgavemeting nodig voordat er weer gewerkt mag worden op de plek, en dat werk staat los van wat er daarna op de blote gording komt te liggen. Voor de eigenaar van het distributiecentrum betekent dit dat er al een moment in de agenda staat waarop het dak er letterlijk niet is en er een besluit genomen moet worden over wat ervoor terugkomt. Dat besluit valt vaak jaren voor de sanering al, omdat de aanbesteding, de constructieberekening en de levertijd van materiaal tijd kosten.
Precies in die voorbereidingsfase is het zinvol om de keuze tussen een gewone dakbedekking met later panelen erop, en een dakbedekking die de opwekking al meebrengt, naast elkaar te leggen. Niet omdat het één per definitie beter is dan het ander, maar omdat de sanering het enige moment is waarop beide opties even duur zijn om te beginnen: de gording moet toch beoordeeld worden op draagvermogen, het dak moet toch nieuw gelegd worden, de bekabeling moet toch een weg naar binnen vinden. Wachten tot na de sanering en dan alsnog panelen bijplaatsen op het nieuwe dak kan ook, maar dan betaal je het montagesysteem, de doorvoeren door een dak dat net klaar is, en de beugels als aparte post boven op een dak dat er al ligt. Dat is niet fout, maar het is niet het scenario waarin dit product zijn voordeel heeft.
Niet elke asbestsanering is het moment om de opwekking meteen mee te nemen. Als het dakvlak voor een groot deel in de schaduw van naastgelegen bebouwing of hoge installaties ligt, als de netaansluiting op korte termijn geen ruimte biedt voor teruglevering en die ruimte ook niet binnen een paar jaar komt, of als het gebouw op de lijst staat voor sloop of grootschalige herbestemming binnen de levensduur van het nieuwe dak, dan is investeren in geïntegreerde opwekking op dat moment geld dat niet rendeert. In die gevallen is de nuchtere aanpak: leg een goede, degelijke stalen dakbedekking neer die zonder problemen twintig tot veertig jaar meegaat, en laat de vraag over opwekking open voor een moment waarop de aansluiting of de bestemming wel duidelijk is. Een gewoon paneel op beugels heeft dan ook als voordeel dat het losstaat van het dak: het kan weg, vervangen worden of uitgebreid worden zonder dat de dakbedekking zelf erbij betrokken raakt. Bij geïntegreerde opwekking hangt de levensduur van de cellen samen met de levensduur van de baan waarin ze verwerkt zijn, en dat is een keuze die je bewust maakt, niet een keuze die je toevallig maakt omdat de sanering nu net gepland staat.
Het uitgangspunt blijft dat dit vooral loont wanneer het dak toch aan de beurt is. Bij een distributiecentrum met een asbestdak is dat met de sanering feitelijk al het geval: het dak moet eraf en er moet iets nieuws voor in de plaats komen. De vraag die overblijft is niet of er straks stroom van het dak komt, maar of de dakbedekking die je toch al moet leggen, die stroom er meteen bij levert of dat er later nog een aparte laag bovenop moet.
Voor de aannemer of het bouwmanagement dat de sanering aanstuurt, betekent het meenemen van geïntegreerde opwekking dat er één partij verantwoordelijk is voor het dakvlak in plaats van twee. Dat scheelt in de praktijk een deel van de coördinatie die anders nodig is tussen de dakdekker en de installateur van een montagesysteem: geen afstemming over wie waar mag lopen, geen tweede keer een hoogwerker regelen, geen discussie over wie verantwoordelijk is als een doorvoer voor een paneelbevestiging na een paar jaar gaat lekken. Bij een dak zonder aparte montagesystemen is er ook geen aparte post op de begroting voor beugels, klemmen en de bevestiging daarvan door het dakvlak heen, wat bij een asbestsanering waarbij toch al een compleet nieuw dak wordt aanbesteed een overzichtelijker plaatje geeft: één levering, één plaatsing, één opleverdatum voor dak en opwekking samen.
Voor de eigenaar van het distributiecentrum die de knoop moet doorhakken, is de kern simpel: reken het uit voor het specifieke dakvlak en de specifieke netaansluiting, niet in algemene termen. De oppervlakte, de hellingshoek, de richting, de beschikbare aansluitcapaciteit en het moment van de sanering bepalen samen of geïntegreerde opwekking hier de logische keuze is of dat het beter is om eerst een goed dak neer te leggen en de opwekking later te beslissen. Klikzink rekent dat door op tekening, zonder kosten voor dat vooronderzoek, zodat de keuze gemaakt wordt op basis van dit gebouw en dit dakvlak, niet op basis van een vuistregel die voor het volgende distributiecentrum weer anders uitpakt.