Klikzink
Een zonnecel die warm wordt, levert minder. Dat is een gegeven waar geen enkele uitvoering omheen kan, of de cel nu op een beugel staat of in het dakvlak zelf zit. Bij een gewoon paneel op een schuine dakhaak zit een luchtspouw tussen de onderkant van het paneel en de dakbedekking. Die lucht stroomt, koelt mee en voert een deel van de warmte af zonder dat daar iets voor gedaan moet worden. Bij een geïntegreerde felsbaan is die spouw er niet. De baan met de cel erin ligt direct op de dakopbouw, net als de banen zonder cel ernaast. Dat is nu precies het verschil waar deze pagina over gaat.
Om te snappen wat dat betekent, helpt het om te kijken naar hoe een vakantiepark gebouwd is. Het gaat bijna nooit om één groot dakvlak, zoals bij een loods of een distributiecentrum. Het gaat om tientallen of honderden losse bungalows, elk met een eigen kap, een eigen nok, vaak een eigen richting ten opzichte van de zon. Veel kleine daken in plaats van één groot dak. Dat heeft voor de warmte onder het dakvlak twee gevolgen die bij een groot bedrijfsdak niet spelen.
Het eerste gevolg is dat een klein dakvlak relatief veel rand heeft ten opzichte van zijn oppervlak. Bij een groot dakvlak van honderden vierkante meters is het midden ver van elke rand verwijderd en bouwt zich daar de meeste warmte op. Bij een bungalowkap van bijvoorbeeld vijf op zeven meter ligt vrijwel elk punt van het dakvlak dicht bij de dakrand, de nok of de overstek. Aan die randen kan warmte weg, via de buitenlucht die er langsstrijkt en via de onderconstructie die daar meestal het dunnat is opgebouwd, dus het minst isoleert. Dat betekent niet dat er geen warmte-opbouw is, maar wel dat die zich minder concentreert in een middenzone die nergens bij een rand komt, zoals bij een groot plat bedrijfsdak wel gebeurt.
Het tweede gevolg gaat over de opbouw onder de felsbaan zelf. Bij nieuwbouw of dakvervanging, en dat is nu net het moment waarop een geïntegreerde felsbaan wordt overwogen, ligt er onder de stalen baan een dakopbouw met isolatie en een onderconstructie die op de bouwtekening is afgestemd op het hele dakpakket, niet alleen op de dakbedekking. Bij een vakantiepark waar veel identieke of bijna identieke bungalows naast elkaar staan, wordt die opbouw voor het hele project in één keer bepaald. Dat is het moment waarop de warmteafvoer onder de cel meegenomen kan worden in de keuze van isolatiedikte en type onderconstructie, in plaats van dat er achteraf iets bijgeplaatst moet worden. Bij een bestaand dak waar losse panelen op beugels bijkomen, is die keuze al gemaakt en vastgelegd, en kan er niet veel meer aan gedraaid worden dan aan de hoogte van de beugel.
Er is nog een derde element dat specifiek is voor een vakantiepark, en dat gaat niet over de warmte in het dak maar over wanneer die warmte optreedt en wanneer de opwek nodig is. Een vakantiepark heeft een verbruik dat sterk samenvalt met het toeristenseizoen. In de weken dat het park vol ligt, met zwembadverwarming, keukens, airco's en volle bungalows, is het ook de periode waarin de zon het hoogst staat en het dakvlak het warmst wordt. Dat is een ander patroon dan bij een kantoorpand, waar het verbruik over het jaar redelijk gelijk blijft terwijl de opwek in de zomer een piek heeft die niet bij het verbruik past. Bij een vakantiepark valt de piek in warmte, in opwek en in vraag ongeveer samen. Dat verandert niets aan het feit dat een warme cel minder levert dan een koele, maar het betekent wel dat het rendementsverlies door warmte optreedt in precies de periode waarin de opgewekte stroom het hardst nodig is en het meest oplevert voor het park. Op een moment waarop het park leeg staat, in een koudere periode buiten het seizoen, is de cel juist koeler en dus relatief efficiënter, terwijl de vraag dan laag is. Per saldo is dat een gegeven om in de exploitatieberekening mee te nemen, niet iets waar de dakconstructie zelf iets aan verandert.
Tegenover het ontbreken van een spouw staat dat de felsbaan zelf, inclusief de cel, onderdeel is van een stalen dakpakket dat al ontworpen is om warmte, vocht en temperatuurschommelingen op te vangen. Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating is een materiaal dat in de bouw al decennia wordt toegepast op daken waar de temperatuur onder de plaat behoorlijk kan oplopen, ook zonder zonnecel. De klemmen onder de fels, waarmee de baan blind bevestigd wordt, laten enige beweging toe bij uitzetten en krimpen, wat nodig is bij een metalen dakbedekking sowieso. De aanwezigheid van de cel verandert dat basisgedrag van het dakpakket niet, het voegt er een warmtebron aan toe die met de rest van de opbouw wordt meeontworpen.
Wat dat in de praktijk oplevert aan minder opbrengst per vierkante meter ten opzichte van een paneel met spouw, is niet in een vast getal te vangen. Het hangt af van de dakhelling, de kleur en samenstelling van de isolatie eronder, de windbelasting op die specifieke locatie van het park en de oriëntatie van elke individuele bungalowkap. Een dak op het noordelijk deel van een park, deels beschaduwd door bomen, gedraagt zich anders dan een vrijstaand dak zonder enige beschutting aan de zuidkant. Daarom rekenen wij dat door op tekening, per dakvlak, en niet met een vaste vuistregel die voor het ene bungalowtype wel klopt en voor het andere niet.
Voor een vakantiepark waar de daken van de bungalows nog in goede staat zijn en niet toe zijn aan vervanging, is een geïntegreerde felsbaan meestal niet de logische stap. Het loont vooral op het moment dat er sowieso een nieuwe dakbedekking komt, bij renovatie van een ouder park of bij nieuwbouw van een nieuw cluster bungalows. Op dat moment betaalt de eigenaar in feite één keer voor het dak en de opwekking samen, in plaats van eerst een dak te leggen en er later panelen op te zetten. Is het dak nog niet aan vervanging toe, dan ligt een regulier paneel op beugels voor de hand, juist omdat dat paneel de luchtspouw heeft die de cel koel houdt en omdat de investering dan los staat van een dakrenovatie die nog niet nodig is.
Voor een park dat op de rand van die keuze staat, met verschillende bungalowtypen en daken van uiteenlopende leeftijd, is het antwoord dan ook niet voor het hele park hetzelfde. Sommige daken zijn aan vervanging toe en komen in aanmerking voor de geïntegreerde uitvoering, andere daken staan er nog jaren goed bij en zijn beter af met een regulier paneel erop. Dat soort verdeling brengen wij in kaart op basis van de tekeningen van het park, dakvlak voor dakvlak, zodat de eigenaar per cluster een onderbouwde keuze kan maken in plaats van één beslissing voor het hele terrein.