Klikzink
Een vakantiepark met golfplaten daken uit de jaren zeventig of tachtig loopt vroeg of laat tegen dezelfde vraag aan. De platen bevatten asbest, de sanering is niet vrijblijvend en het dak moet eraf. Op dat moment verandert de vraag. Het gaat niet meer om de vraag of je zonnepanelen wilt, het gaat om de vraag wat er in plaats van het oude dak komt te liggen. En dat is precies het moment waarop een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen even duur kan zijn als een gewoon nieuw dak met panelen erop, in plaats van duurder.
De reden is simpel. Bij een bestaand, goed dak kost een systeem waarbij de opwekking in de dakbedekking zit meer dan een set panelen die je erbovenop schroeft. Je vervangt dan iets dat nog goed is. Bij een asbestsanering vervalt dat argument, want het dak moet er sowieso af en er moet sowieso iets nieuws voor terugkomen. Je betaalt dan één keer voor een nieuw dak dat toevallig ook stroom levert, in plaats van twee keer: een keer voor het dak en een keer voor de panelen die erop moeten.
Een vakantiepark heeft zelden één groot dakvlak. Het bestaat uit tientallen of honderden losse bungalows, stacaravans met een vast dak, of een mix van recreatiewoningen met elk hun eigen kleine kap. Dat is een andere situatie dan een loods of een boerderijschuur met een enkel groot vlak.
Die versnippering werkt twee kanten op. Aan de ene kant is de sanering per dak een kleinere klus dan bij één groot bedrijfsdak, wat de planning makkelijker maakt: je kunt bungalow voor bungalow of rij voor rij werken, buiten het hoogseizoen om. Aan de andere kant betekent het dat je bij de opwekking te maken hebt met veel kleine dakvlakken in plaats van één grote productie-eenheid. Elk dak heeft zijn eigen richting, zijn eigen schaduw van bomen of buurwoningen, en zijn eigen aansluiting. Op tekening kijken we daarom per bungalow of per bouwblok wat er kan, niet naar het park als geheel. Bij het ene huisje ligt de kap zuidwest en vrij, bij het huisje ertegenover ligt hij noordoost en half onder een boom. De uitkomst is dan ook per dak anders, en dat rekenen we per situatie door.
Wat een vakantiepark daarnaast onderscheidt van een woonhuis of een kantoor, is het verbruik. In een gewoon huis wordt relatief veel stroom gebruikt in de winter, als de zon het minst doet: verlichting, verwarming die deels elektrisch is, meer uren binnen. Op een vakantiepark ligt dat vaak net andersom. De bezetting is het hoogst in de lente en de zomer, in exact de maanden waarin de zonnecellen het meeste opwekken. Meer bungalows bezet betekent meer koelkasten aan, meer wasmachines, meer airconditioning of ventilatie, meer keukens en boilers die draaien, meer laadpalen die gebruikt worden door gasten met een elektrische auto. Het zwembad, de sanitairgebouwen en de horeca op het park draaien in die periode ook op volle kracht.
Dat wil niet zeggen dat we hier een opbrengst- of besparingscijfer aan hangen, want dat verschilt per park, per dakoriëntatie en per uitvoering, en dat rekenen we uit op tekening. Maar het is wel een omstandigheid die het verhaal anders maakt dan bij een gewoon woonhuis. De periode van de hoogste opwekking valt hier samen met de periode van het hoogste verbruik op het park zelf, in plaats van dat er een piek in de zomer ontstaat terwijl er in het huis weinig gebeurt.
Het is belangrijk om dit scherp te houden: het argument voor deze oplossing zit niet in de zonnecellen op zichzelf, het zit in het samenvallen van twee dingen die toch al moeten gebeuren. Het dak moet eraf omdat er asbest in zit. Er moet iets nieuws voor in de plaats komen. Op het moment dat je toch een dakdekker en een kraan op het terrein hebt, toch de bungalow tijdelijk moet afdekken, toch een nieuwe onderconstructie of gording moet controleren, is de vraag welk type dakbedekking je terugplaatst een kwestie van kiezen tussen varianten van hetzelfde project. Niet een extra project erbij.
Stond het oude dak er nog jaren goed bij, dan zou dit advies er niet staan. Een felsbaan met geïntegreerde cellen vervangen op een dak dat verder niets mankeert, is duurder per wattpiek dan een set panelen op beugels, en dat blijft zo. De sanering verandert die rekensom niet doordat de cellen goedkoper worden, maar doordat de vergelijking verschuift. Je vergelijkt niet langer nieuw dak plus panelen tegen bestaand dak laten liggen. Je vergelijkt nieuw dak met cellen erin tegen nieuw dak zonder cellen plus panelen erbovenop. En in die vergelijking valt het voordeel van de gewone paneelconstructie op beugels grotendeels weg, omdat je het nieuwe dak toch al moet betalen.
Er zijn situaties op een vakantiepark waarin dit product niet de aangewezen keuze is, ook al is de sanering aan de gang. Ligt een bungalow structureel in de schaduw van hoge bomen of van het buurhuisje, dan levert een dakvlak met cellen daarin weinig op, en dan is het zonde om daar het duurdere systeem neer te leggen. Een gewoon nieuw dak, eventueel met panelen op een ander, beter gelegen dakvlak van hetzelfde park, is dan verstandiger.
Het kan ook zijn dat de saneringsplanning en de investeringsplanning niet synchroon lopen. Als de asbestsanering wordt uitgevoerd omdat het niet langer kan wachten, maar het budget voor een nieuwe opwekkingsinstallatie pas volgend jaar beschikbaar is, kun je het dak in eerste instantie gewoon dichtleggen met een dak zonder cellen, en later alsnog panelen overwegen op een volgend dak dat aan de beurt is. Je verliest dan het voordeel van de gecombineerde investering op dit specifieke dak, maar je voorkomt dat de sanering vastloopt op een financieringsvraag die er los van staat.
En is de sanering niet aan de orde, dan geldt het algemene verhaal dat ook voor andere gebouwen geldt: een bestaand, goed dak vervangen om er cellen in te krijgen is een dure stap. Wacht dan tot het dak toch aan vervanging toe is, of kijk naar gewone panelen op het bestaande dak.
Bij een park met meerdere daken beginnen we niet met een algemene schatting voor het hele terrein. We kijken per dakvlak: oriëntatie, hellingshoek, schaduw van bomen of buren, de staat van de onderconstructie na verwijdering van de oude platen, en de aansluitmogelijkheden per bungalow of per cluster. Sommige daken komen in aanmerking, andere niet, en dat verschilt echt per huisje. De uitvoering, de levering op maat en de doorrekening gebeuren op basis van de tekeningen die er al liggen voor de sanering, zodat het geen extra tekenwerk oplevert boven op wat er al moet gebeuren.