Klikzink
Wie een loods beheert kent het probleem waarschijnlijk al, ook als er nog geen zonnepanelen op liggen. Duiven en kauwen zoeken een plek uit de wind en uit het zicht, en de ruimte tussen een dakvlak en een paneel op beugels is daar bijna ideaal voor. Droog, beschut, moeilijk bereikbaar, en op een groot plat of licht hellend dak van een loods is die ruimte er vaak over honderden vierkante meters.
De vraag of dat ook een probleem wordt bij een nieuwe installatie is dus terecht, en het antwoord hangt volledig af van hoe het paneel op het dak zit.
Een regulier zonnepaneel wordt op een montageframe gelegd dat een paar centimeter tot enkele decimeters boven het dakvlak staat. Die tussenruimte is nodig voor ventilatie onder het paneel en voor de bevestiging zelf, maar hij is ook precies waar een duivenpaar een nest bouwt. Eenmaal binnen is de kolonie moeilijk te bereiken zonder panelen los te maken, en de gevolgen zijn bekend bij elke beheerder die het heeft meegemaakt: verstopte dakgoten door nestmateriaal en veren, mest die inwatert in de dakbedekking, geluid en soms kortsluiting door snavels en klauwen bij de bekabeling. Gaas achteraf aanbrengen onder de rand van bestaande panelen is een veelvoorkomende maar arbeidsintensieve oplossing, en hij werkt niet altijd goed genoeg om alle openingen dicht te krijgen op een groot dakvlak.
Bij solarfels liggen de zonnecellen in het vlak van de felsbaan, op dezelfde hoogte als de rest van het dak. Er is geen montageframe, geen beugel en geen paneel dat los boven het staal hangt. De baan met cellen ligt tegen de baan zonder cellen aan, blind bevestigd met klemmen onder de fels, precies zoals de rest van het dak in elkaar klikt. Er is dus geen luchtspouw, geen donkere overkapping en geen opening aan de zijkant waar een vogel onder kan schuiven. De ruimte die duiven en kauwen zoeken bestaat op dit type dak eenvoudigweg niet, niet omdat er iets tegen vogels is aangebracht, maar omdat de constructie zelf geen tussenlaag heeft.
Dat is een relevant verschil, en het is ook meteen de grens van wat je erover kunt zeggen: het voorkomt nestelen onder het paneel, maar het is geen vogelwering voor de rest van het dak of het gebouw. Op de gevel, op dakranden, bij lichtstraten of rond installaties op het dak kunnen vogels nog altijd een plek zoeken. Dat is een ander vraagstuk dan het paneel zelf.
Een loods is vaak een groot, open gebouw zonder verwarming van betekenis, waar het verbruik vooral in machines en verlichting zit en dus overdag valt. Dat overdagverbruik loopt aardig gelijk op met de uren waarin de zon schijnt, wat dit gebouwtype relevant maakt voor eigen opwekking, los van de vogelvraag. Maar juist bij dit type gebouw is de vogelklacht ook het grootst: een loods heeft doorgaans een enkel groot dakvlak zonder veel obstakels, en dat is precies waar een duivenkolonie zich het makkelijkst vestigt als er ergens een tussenruimte is. Beheerders van loodsen met bestaande installaties op beugels rapporteren dat het probleem zich vaak concentreert bij de randen van het dakvlak en bij de zijde die uit de wind ligt, en dat het schoonhouden ervan een terugkerende onderhoudspost wordt die niet in de oorspronkelijke berekening zat.
Bij een dakvlak zonder tussenruimte vervalt die onderhoudspost, wat voor een groot ongeïsoleerd gebouw met een groot dakoppervlak een reëel verschil kan zijn in de tijd die een beheerder er jaarlijks aan besteedt.
Het is goed om hier scherp in te zijn, omdat overdrijven de zwakte van elk verkooppraatje is. Solarfels voorkomt dat vogels tussen het dakvlak en het paneel gaan zitten, want die ruimte is er niet. Het voorkomt niet dat een meeuw op het dak landt, dat een zwaluw onder de dakrand nestelt, of dat duiven op een aangrenzend plat dak of bij de luchtbehandelingskast op het dak gaan zitten. Voor die situaties gelden andere maatregelen, zoals afscherming van dakranden of techniekruimtes, die los staan van het type paneel dat op het dakvlak zelf ligt.
Ook is het geen argument om een bestaand, goed functionerend paneel op beugels te vervangen als het enige probleem incidenteel vogelbezoek is dat met eenvoudige middelen te beheersen is. De afweging voor solarfels wordt sterker wanneer het dak toch aan vervanging toe is, of bij nieuwbouw, omdat je dan één keer betaalt voor dak en opwekking samen in plaats van voor een dakbedekking plus een los systeem erop.
Deze pagina gaat specifiek over de ruimte onder het paneel en wat daar wel en niet in past, dus over de vogelvraag. Andere vragen die bij een loods net zo goed spelen, zoals hoe de bekabeling het gebouw binnenkomt of wat er gebeurt bij hagel en storm, komen op andere pagina's aan de orde. Wat hier vooral telt is dat de afwezigheid van een montagespouw een bijeffect heeft dat voor een loodsbeheerder net zo goed meetelt als de opgewekte stroom zelf: minder kans op een duivenkolonie op het dak, en dus minder kans op verstopte afvoeren, aangetaste dakbedekking en het gedoe dat daarbij hoort.
Of en waar dit voordeel precies optreedt hangt af van de vorm van het dak, de omgeving en wat er al aan vogeldruk is op de locatie. Een loods naast een graanverwerker of in een havengebied met veel meeuwen heeft een andere uitgangssituatie dan een loods op een bedrijventerrein zonder veel vogelaanbod in de buurt. Wat voor beide geldt is dat de ruimte onder het paneel, die bij beugelmontage het probleem veroorzaakt, bij solarfels niet aanwezig is. Wat dat concreet betekent voor een specifiek gebouw, inclusief hoe de rest van het dak en de omgeving eruitzien, rekenen we uit op tekening. Stuur de daktekening en de situatie van het gebouw, en we laten zien hoe het dakvlak wordt ingedeeld en waar de banen met cellen komen te liggen.