Klikzink
Een schooldak met zonnecellen in de felsbaan heeft nog maar één plek waar het dakvlak wordt doorboord. Dat is de kabeldoorvoer. Alle andere bevestiging zit onder de fels, blind, zonder schroef door de plaat. Bij de doorvoer ligt dat anders: daar moet een kabel van buiten naar binnen, en dus moet daar een gat in het staal. De vraag is niet of dat gat er is, maar waar het zit en hoe het dicht blijft.
Bij een school ligt dat net iets gevoeliger dan bij een loods of een woonhuis. Onder een schooldak zitten klaslokalen, gangen, een gymzaal. Een lek dat zich pas na een paar jaar meldt, meldt zich daar in een plafond boven kinderen, niet boven een magazijnstelling. De doorvoer is daarom het detail waar een aannemer bij een school het langst naar kijkt, en terecht.
De doorvoer wordt bij voorkeur onder de nok geplaatst, of in een doorvoer die er door de bouw al ligt, zoals een ventilatiekanaal of een bestaande loodslab. Onder de nok is er geen waterstroom over het gat heen: regenwater loopt van de nok naar de goot, en een doorvoer die boven het hoogste punt van het dakvlak zit, hoeft dat water niet te keren, hij staat er letterlijk boven. Dat is een andere logica dan bij een gewoon paneel op beugels, waar de kabel meestal ergens halverwege het dakvlak naar buiten komt, langs of onder de panelen naar de rand loopt, en op meerdere plekken over het dakvlak ligt voordat hij het gebouw binnengaat. Bij solarfels is er één doorvoer voor het hele vlak, of voor een groep banen, in plaats van bekabeling die over het dakoppervlak zichtbaar of half verstopt ligt. Hoe de kabels onder de baan zelf lopen, staat uitgewerkt bij [de bekabeling onder de felsbaan](/dakstroom/school/bekabeling); hier gaat het om het punt waar die bekabeling het dak verlaat.
De doorvoer krijgt een gesoldeerde of gelaste manchet die om de kabel sluit en aan het felswerk is verbonden zoals een loodslab dat bij een schoorsteen of dakraam is. Geen kit als enige waterkering, kit is een aanvulling, niet de eerste laag. Bij een school met een plat gedeelte en een hellend gedeelte, zoals veel scholen uit de jaren zeventig en tachtig hebben, ligt de doorvoer meestal net over de rand van het hellende vlak, waar hij aansluit op een bestaande dakdoorvoer voor ventilatie of een loze leiding uit de bouwtijd. Dat scheelt een nieuw gat en het scheelt onderhoud, want een doorvoer die je niet hebt, kun je ook niet laten lekken.
Een school verbruikt stroom vooral overdag, tussen acht en vier, precies wanneer een schooldak met zonnecellen ook opwekt. Dat is gunstig voor het gebruik, maar het zegt niets over de doorvoer zelf: die kabel voert evenveel stroom af op een woensdagmiddag in oktober als op een zaterdag waarop niemand in het gebouw is. Waar het wel verschil maakt, is de zomervakantie. Juist in de maanden met de meeste zon staat een school vaak grotendeels leeg. De opwekking loopt door, het gebouw gebruikt het niet, en de stroom gaat het net op via dezelfde kabel en dezelfde doorvoer als op een schooldag. Wat dat voor het net betekent, staat uitgewerkt op de pagina over de stroom die een school niet zelf gebruikt; voor de doorvoer zelf betekent het vooral dat hij het hele jaar door belast wordt, ook als er niemand is om het gebouw te controleren. Een doorvoer die goed is uitgevoerd, hoeft in die weken geen aandacht, en dat is precies het punt: hij moet zonder toezicht kunnen functioneren, want er is geen conciërge die tijdens de bouwvakantie elke dag naar het dak kijkt.
Bij een gewoon paneel op beugels ontstaat het risico op lekkage niet bij één punt, maar bij elke bevestiging: elke beugel is een doorboring, en bij een dak met honderd panelen zijn dat honderden potentiële lekpunten, ook als elk daarvan afzonderlijk goed is afgedicht. Bij solarfels zit de bevestiging van de opwekking in de fels zelf, blind, zonder doorboring. Het enige punt waar het dakvlak wordt doorbroken, is de kabeldoorvoer, en die komt er maar één keer, of een paar keer bij een groter dakvlak dat in stroken is verdeeld. Dat is een wezenlijk ander risicoprofiel dan bij montage op een bestaand dak, waar de doorvoer voor de kabel er ook nog bijkomt, naast alle beugels.
Een school heeft, meer dan de meeste andere gebouwen, een dak waar categorisch niemand op mag lopen zolang er kinderen in het gebouw zijn. Dat is geen kwestie van voorkeur maar van praktisch beheer: een school kan niet even het gebouw ontruimen omdat er een inspecteur op het dak moet voor de kabeldoorvoer. Dat is de reden waarom de doorvoer zo wordt gepland dat hij na oplevering niet meer bezocht hoeft te worden. Geen jaarlijkse controle van een kitvoeg op het dakvlak, geen onderhoudspunt dat een ladder en een dakwerker vereist tijdens schooltijd. De doorvoer wordt in de bouwfase één keer goed uitgevoerd, met vast materiaal in plaats van een aanvulbare kitnaad, en daarna hoort hij bij het dak zoals een schoorsteendoorvoer daar ook bij hoort: aanwezig, dicht, en verder geen aandacht nodig.
Dat is ook waarom de plek van de doorvoer al bij de tekening wordt vastgelegd en niet pas tijdens de montage wordt bepaald. Op de bouwtekening van een school staat vaak al waar de technische ruimte zit, waar het schakelbord komt en waar de kabel het gebouw in mag. Klikzink rekent dat op tekening mee: de doorvoer wordt gekozen op de plek waar hij het minst kwetsbaar ligt, meestal onder de nok aan de kant van de technische ruimte, zodat de kabel binnen een paar meter bij de omvormer is en niet dwars over de kap hoeft te lopen. Waar die omvormer dan een plek krijgt op een schoolgebouw is een ander vraagstuk, maar het scheelt de doorvoer zelf een lange kabelweg over het dak, en dus scheelt het ook weer een reden om daar ooit nog te moeten komen.