Klikzink
Een schuur is meestal een eenvoudig gebouw. Een rechthoekig grondvlak, een zadeldak of een lessenaarsdak, weinig doorvoeren, geen dakkapel, geen aansluiting op een tweede bouwlaag die schaduw werpt. Precies dat eenvoudige karakter maakt de schuur tot het gebouw waar de vraag welke baan wel en welke baan geen cellen krijgt, het makkelijkst te beantwoorden is. En vaak is het antwoord: bijna alle banen, met misschien een paar uitzonderingen die er in het straatbeeld niet uitvallen.
De felsbaan zonder cellen is dezelfde baan als die met cellen. Zelfde Sendzimir verzinkt staal, zelfde matte organische coating, zelfde werkende breedte van 475 mm, zelfde haakse fels van 35 mm, blind bevestigd met klemmen onder de fels. Het enige verschil is dat er geen zonnecel in het vlak van de baan is opgenomen. Van de grond af, of vanaf de weg langs de schuur, is dat verschil niet te zien. De baan zonder cellen ligt op dezelfde lijn, heeft dezelfde kleur en dezelfde structuur. Wie het dak niet kent, ziet één doorlopend vlak.
Bij een woonhuis met een complex dakvlak, met erkers, dakkapellen en schoorstenen, ligt de indeling van cellen en blinde banen vaak vast door de vorm van het dak zelf. Bij een schuur is dat anders. Een schuurdak is doorgaans één groot, ononderbroken vlak. Er is geen schaduw van een naastgelegen bouwdeel, er zijn weinig doorvoeren voor ventilatie of rookgasafvoer, en de eisen aan het uiterlijk zijn meestal beperkt: het moet er verzorgd uitzien, niet architectonisch bijzonder. Dat is precies de situatie waarin de vraag waar de cellen wel en niet komen, niet wordt bepaald door obstakels op het dak, maar door een simpele rekensom over kosten en opbrengst.
Een praktijkvoorbeeld maakt dat concreet. Bij een agrarische schuur of een grote bedrijfsloods met een zadeldak van, zeg, twaalf meter diep, kan het zuidgerichte dakvlak volledig met cellen worden uitgevoerd, terwijl het noordgerichte vlak in gewone felsbanen zonder cellen wordt gelegd. Niet omdat daar iets in de weg staat, maar omdat een dakvlak op het noorden per vierkante meter aanzienlijk minder opwekt dan een vlak op het zuiden. Cellen leggen op een vlak dat weinig zon krijgt, kost hetzelfde als cellen leggen op een vlak dat er wel goed voor ligt, maar levert structureel minder op. Op een schuur, waar beide dakvlakken vaak even groot en even makkelijk bereikbaar zijn, is die keuze eenvoudig te maken en meteen zichtbaar in het resultaat.
Ook het budget bepaalt vaak de grens. Een opdrachtgever die een schuur laat bouwen of het dak laat vervangen, heeft een bepaald bedrag beschikbaar voor het dak. Cellen in de felsbaan kosten meer dan een baan zonder cellen, dat verschil is er gewoon. Bij een schuur, waar het dakvlak groot is en de kosten dus snel oplopen, is het gebruikelijk om te bepalen welk deel van het dak met opwekkende banen wordt gelegd en waar de begroting overgaat naar de gewone uitvoering. Dat is geen compromis dat aan het dak te zien is: het is een knip die op tekening wordt gemaakt, niet op het dakvlak zelf.
Bij een schuur met losse zonnepanelen op een montagesysteem ligt die knip heel anders. Panelen worden in rijen op een dak gelegd, met dakhaken of een railsysteem, meestal binnen een rechthoekig veld dat qua omvang los staat van de rest van het dakvlak. Het deel van het dak zonder panelen is dan gewoon het kale dakvlak: de dakbedekking zonder verdere afwerking, zichtbaar anders van kleur en structuur dan het veld met panelen ernaast. Bij een schuur met een groot, goed zichtbaar dakvlak, bijvoorbeeld zichtbaar vanaf een doorgaande weg of vanuit een naastgelegen woonwijk, is dat verschil vaak precies wat een opdrachtgever niet wil.
Omdat de felsbaan zonder cellen dezelfde plaat is als de baan met cellen, ontstaat dat verschil hier niet. Het dakvlak van de schuur blijft, ook wanneer maar de helft van de banen cellen bevat, in kleur en lijn één geheel. Dat is vooral relevant bij schuren die goed te zien zijn: bij een schuur naast een woonhuis, bij een schuur die grenst aan een erf dat wordt gebruikt voor verkoop aan huis, of bij een schuur die vanaf de openbare weg het gezicht van het perceel bepaalt. De baan zonder cellen doet daar het werk van een gewoon, degelijk dak, zonder dat te laten zien dat het de goedkopere keuze was.
Er is nog een praktisch verschil. Bij een montagesysteem op een bestaand schuurdak wordt het dak zelf niet vervangen; de panelen komen er als extra laag bovenop, met eigen bevestigingspunten die het dak doorboren. Bij de felsbaan is de opwekking onderdeel van de dakbedekking zelf. Dat betekent dat de keuze voor cellen of geen cellen wordt gemaakt op het moment dat het dak wordt gelegd, niet erna. Voor een schuur waarvan het dak toch aan vervanging toe is, of die nieuw wordt gebouwd, is dat precies het moment waarop deze afweging hoort: je legt in één keer vast welk deel van het dakvlak opwekt en welk deel dat niet doet, en betaalt in één post voor dak en, waar van toepassing, voor de opwekking samen.
Er zijn schuren waarbij het aandeel banen zonder cellen groter is dan het aandeel met cellen, en dat is geen tekortkoming van het systeem. Een schuur die vooral wordt gebruikt voor opslag, met een dakvlak dat grotendeels op het noorden of oosten ligt, of een schuur waarvan de eigenaar een beperkt deel van het dakvlak wil laten opwekken omdat de rest van het verbruik toch niet in de zomer valt, heeft weinig te winnen bij een volledig belegd dak. In die gevallen ligt het overgrote deel van het dak in banen zonder cellen, en wordt alleen het deel dat er gunstig voor ligt uitgevoerd met cellen erin.
Ook bij een schuur met een deels afgeschermd dakvlak, bijvoorbeeld doordat een naastgelegen bedrijfsgebouw of een rij bomen een deel van het dak permanent beschaduwt, is het gewoon een dakvlak in blinde banen te leggen. Een cel die structureel in de schaduw ligt, levert weinig op ten opzichte van de meerkosten. De baan zonder cellen is daar niet de noodoplossing, maar de logische invulling.
Voor een schuur is de verdeling tussen banen met en zonder cellen dus meestal geen kwestie van obstakels wegwerken, zoals bij een woonhuis met een ingewikkelder dakvlak, maar een kwestie van richting, oriëntatie en budget tegen elkaar afwegen. Dat is precies waarom we dit graag op tekening bekijken: hoeveel vierkante meter dakvlak er is, hoe het op de zon ligt, en welk deel van het budget naar opwekking gaat. Meedenken op die tekening kost niets, en levert een indeling op waarbij het dakvlak van de schuur, met of zonder cellen, gewoon één geheel blijft.