Klikzink
Als het dak van een schuur asbest bevat, is er geen keuze meer of het eraf moet. Dat is bepaald, er is een saneerder nodig, er komt een nieuwe dakbedekking voor terug. Op dat punt in het traject verandert de vraag. Niet meer of je het dak vervangt, maar wat je erop legt als het weer dicht moet. En dat is precies het moment waarop een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen geen dure toevoeging is, maar een kwestie van kiezen tussen twee soorten dakbedekking die je toch al moet aanbrengen.
Bij een gewone renovatie, van een dak dat nog goed is, ligt dat anders. Dan leg je een systeem van zonnecellen boven op een dak dat er al ligt en al zijn geld heeft opgebracht. De kosten van de nieuwe opwekking komen dan volledig op zichzelf te staan. Bij een asbestsanering is die vergelijking niet aan de orde, want het dak moet er sowieso af en er moet sowieso iets nieuws voor in de plaats. De vraag is dan niet meer wat de zonnecellen kosten ten opzichte van niets doen, maar wat het verschil is tussen een dakbedekking zonder opwekking en een dakbedekking met opwekking erin verwerkt, terwijl je toch al een dakdekker en een sanering aan het betalen bent.
Een schuur is voor dit soort keuzes een gunstig gebouw, en dat heeft weinig te maken met het feit dat er straks stroom vandaan komt. Het heeft te maken met hoe eenvoudig het dakvlak vaak is. Geen dakramen, geen schoorsteen, geen dakkapel, geen ventilatiekanalen die dwars door het vlak moeten. Bij een woonhuis moet een dakdekker rekening houden met al die doorvoeren, en moeten de zonnecellen daar met stukwerk omheen gelegd worden. Bij een schuur, zeker een landbouwschuur, bedrijfsloods of opslagruimte, is het dakvlak vaak één aaneengesloten oppervlak van de goot tot de nok. Dat is het vlak waarop een felsbaan het snelst en het goedkoopst te leggen is, met de minste aanpassingen en de minste kans op een onderbroken rij cellen.
Diezelfde eenvoud werkt ook door in het uiterlijk. Bij een woonhuis in een straat met een welstandstoets kan het uitzicht van het dak een reden zijn om voor iets anders te kiezen, of om juist te kiezen voor cellen die in het vlak liggen zodat het dak rustig blijft. Bij een schuur speelt dat zelden. Niemand stelt esthetische eisen aan het dak van een landbouwschuur, en dat betekent dat de keuze voor een felsbaan met cellen erin niet gemaakt wordt om het aanzien, maar puur om de vraag wat het dak moet doen: dicht blijven, en stroom leveren als dat kan.
Een voorbeeld dat vaak terugkomt: een varkens- of rundveeschuur met een golfplaten asbestdak van enkele honderden vierkante meters, waarvan de eigenaar al langer weet dat het dak op een gegeven moment vervangen moet worden vanwege de saneringsplicht. Zolang die sanering nog niet is gestart, wordt het dak van de schuur vaak los gezien van het onderwerp zonnepanelen: eerst het asbest eraf en een nieuw dak erop, en pas daarna, als apart project, panelen erbij. Dat is een logische volgorde als je in twee stappen denkt, maar het is niet de goedkoopste volgorde. Het dak moet toch open, er moet toch een dakdekker op het gebouw staan, er moet toch nieuwe dakbedekking aangevoerd worden. Als de zonnecellen op dat moment meteen in de dakbedekking zitten, bespaar je een tweede keer stellingen bouwen, een tweede keer een aannemer op het dak, een tweede keer bekabeling die achteraf onder platen door moet.
Een ander voorbeeld: een opslagschuur bij een bedrijventerrein waarvan het dak asbest bevat en waarvan de eigenaar toch al van plan was om na de sanering panelen op beugels te laten plaatsen. In dat geval is de vergelijking heel direct te maken, omdat de twee alternatieven op tafel liggen: eerst een nieuw stalen dak leggen en daarna panelen erbovenop monteren, of in één keer een felsbaan leggen waar de cellen al in zitten. Het eerste is twee aparte werkzaamheden na elkaar met twee aparte facturen. Het tweede is één dakbedekking die meteen allebei doet.
Het is belangrijk hierin niet verder te gaan dan de feiten toelaten. Een felsbaan met geïntegreerde cellen is duurder per wattpiek dan een paneel op beugels op een bestaand dak. Dat verschil wordt bij een asbestsanering kleiner, omdat de kosten van het nieuwe dak er sowieso bij komen, maar het verschil verdwijnt niet volledig. Als het dakvlak van de schuur beperkt is, of als er om andere redenen weinig zon op valt, kan de uitkomst nog steeds zijn dat een eenvoudiger dak zonder cellen, met losse panelen op een ander vlak of helemaal geen panelen, de nuchterste keuze is. Wij rekenen dat uit op tekening, per dakvlak, en zeggen het ook als een gewoon paneel op beugels in een bepaald geval logischer is.
Er is ook een tijdscomponent die de moeite waard is om apart te benoemen. Wie een saneringsplicht op de agenda heeft staan maar de sanering nog niet heeft gepland, kan in de verleiding komen om nu al snel panelen op het oude asbestdak te laten zetten, om maar te beginnen met opwekken. Dat is af te raden, en niet omdat het product dan minder goed zou werken. Werken op of aan een asbestdak brengt eigen regels en risico's met zich mee, en een systeem dat er tijdelijk op ligt moet er straks weer af voor de sanering kan beginnen. Het is de omgekeerde volgorde van wat hier bepleit wordt: niet eerst iets erbij zetten en dan pas saneren, maar de sanering en de nieuwe dakbedekking in één moment plannen, en op dat moment de keuze maken of de opwekking meteen mee moet.
Voor wie de sanering al aan het voorbereiden is, verandert er in de volgorde van het traject weinig. Het asbest wordt verwijderd door een gecertificeerd saneringsbedrijf, volgens de bestaande regels daarvoor, en dat proces staat los van wat er straks op het dak komt te liggen. Het enige moment waarop de keuze voor deze dakbedekking gemaakt moet worden, is vóór de nieuwe dakconstructie besteld wordt, zodat de gordingafstand en de ondersteuning meteen kloppen voor het gewicht en de bevestiging van de felsbanen. Dat is een tekenwerk-kwestie, geen bouwkundige ingreep die achteraf nog aanpassing vraagt.
Voor een schuureigenaar die de sanering al gepland heeft staan, is het dus vooral een vraag van tijdig het gesprek voeren over wat er terugkomt op het dak, in plaats van dat later te bedenken als apart project. Wij denken daarin mee op basis van een tekening van het dakvlak, zonder dat daar kosten aan hangen, en leggen dan naast elkaar wat een dak zonder cellen kost, wat een dak met cellen erin kost, en wat het verschil zou zijn met een dak plus losse panelen erbovenop. Op basis daarvan is te zien of dit voor die ene schuur de logische keuze is, of dat een eenvoudiger dak nu en iets anders later beter past.