Klikzink
Een sporthal heeft meestal één groot, ononderbroken dakvlak. Geen dakkapel, geen schoorsteen, geen tussenmuur die het vlak opdeelt in stukken die je los van elkaar kunt bekijken. Dat maakt het dak efficiënt om te bouwen, maar het maakt ook dat je er niet even op loopt om te kijken of alles doet wat het moet doen. Bij een sporthal met dakstroom is dat een reëel punt: als de opbrengst terugloopt, wil je weten of dat het hele dak is, een paar banen, of één baan.
De felsbanen zijn onderverdeeld in strings, groepen banen die samen op één lijn naar de omvormer lopen. Per string valt de opbrengst uit te lezen. Dat is geen aparte sensor per baan van 475 mm, maar een meetpunt per groep. Bij een sporthal met een groot overspannend dakvlak zijn dat vaak meerdere strings verdeeld over het dakvlak, en het aantal strings en de indeling ervan bepalen hoe precies je kunt zien waar een probleem zit. Hoe dat wordt ingedeeld, hangt af van de vorm en grootte van het dak en dat rekenen wij uit op tekening.
Bij een paneel dat los op een dak ligt, kun je met een warmtebeeldcamera of gewoon met het oog vaak zien of een paneel vervuild, beschadigd of losgeraakt is. Het paneel is een apart object boven het dakvlak, je kunt eromheen lopen en het bekijken zonder het dak zelf aan te raken. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is dat anders: de cel is het dakvlak. Er is niets om apart te inspecteren dat boven het oppervlak uitsteekt. Het enige dat iets zegt over de staat van een baan, is de meting van de string waar die baan in zit.
Dat is precies waarom het uitlezen per string bij dit soort daken zwaarder weegt dan bij een dak met opgelegde panelen. Je kunt niet lopen kijken, dus je moet kunnen meten. Bij een sporthal met een dak van, zeg, dertig meter breed en geen tussensteunpunten is dat verschil groot: een dalende opbrengst in één string is vaak het eerste en enige signaal dat er iets aan de hand is met een beperkt deel van het dakvlak, lang voordat iemand het van de vloer van de sporthal af zou kunnen zien.
Een sporthal verbruikt de stroom niet op het moment dat de zon het hardst schijnt. Trainingen, wedstrijden en verlichting concentreren zich juist in de avond, terwijl de opwekking overdag piekt. Dat betekent dat de sporthal voor een groot deel van zijn eigen verbruik afhankelijk is van het net of van opslag, en dat de opbrengst van het dak overdag vooral telt als je kunt zien of die opbrengst normaal is voor het moment van de dag en het jaargetijde. Een string die op een heldere middag in mei duidelijk achterblijft bij de andere strings is dan een aanwijzing, ook als niemand die dag in de sporthal is.
Die combinatie, een groot vlak dat je niet inloopt en een gebruikspatroon dat losstaat van de opwekking, maakt de string-uitlezing bij een sporthal nuttiger dan bij een gebouw waar iemand toch elke dag over het dak loopt of waar het verbruik gelijk opgaat met de zon. Het is niet iets wat je achteraf toevoegt; het zit in hoe de installatie wordt opgedeeld op het moment dat wij de banen indelen over het dakvlak.
De uitlezing per string zegt iets over opbrengst, niet automatisch over de oorzaak. Een lagere waarde kan komen door vervuiling, door schaduw van een ventilatiekap of een naastgelegen gebouw, door een beschadiging, of door een verbindingsprobleem verderop in de string. Wat schaduw doet met de opbrengst van een string leggen we uit op de pagina daarover, en dat is vaak de eerste verklaring die wordt uitgesloten voordat iemand het dak op moet. Als de string continu achterblijft en schaduw of vervuiling geen verklaring is, is dat het moment om te kijken welke baan er in die string zit en die te laten beoordelen, zoals ook staat op de pagina over wat er gebeurt als één baan stuk is.
De waarde van de uitlezing zit dus niet in een precieze locatie tot op de centimeter, maar in het uitsluiten van een groot deel van het dak. In plaats van het hele dakvlak van dertig of veertig meter te moeten inspecteren, weet je met de string-indeling welk stuk van tien of vijftien banen aandacht nodig heeft. Voor een beheerder van een sporthal die niet dagelijks op het dak kijkt, is dat het verschil tussen een gerichte controle en een gok.
Het is goed om helder te zijn over wat de uitlezing niet doet. Het vervangt geen periodieke inspectie en het geeft geen melding voordat er daadwerkelijk een meetbaar verschil in opbrengst is. Een lichte, geleidelijke terugval door stof of mos kan een tijd onopgemerkt blijven tussen twee metingen, en dat is een van de redenen waarom onderhoud en schoonmaken op vaste momenten nog steeds zin hebben naast het uitlezen van de strings. De precisie van de uitlezing hangt verder af van hoe fijn het dakvlak is opgedeeld in strings, en een fijnere indeling met meer meetpunten is een keuze die van geval tot geval wordt gemaakt, niet een vaste eigenschap van het product.
Hoeveel strings passend zijn voor een specifiek dakvlak, waar de grenzen tussen strings het handigst liggen gezien de vorm van het dak, en hoe dat samenhangt met waar de omvormer komt te staan, dat rekenen wij uit op tekening. Bij een rechthoekig dak zonder obstakels ligt een logische indeling voor de hand; bij een dak met lichtstraten, luchtbehandelingskasten op het dak of een knik in het vlak wordt de indeling een stuk specifieker. Neem voor een concreet dakvlak contact op met Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en stuur de tekening mee.