Klikzink
Een felsdak met geïntegreerde cellen bestaat niet uit één soort baan. Naast de banen met zonnecellen liggen er banen die precies dezelfde profilering hebben, dezelfde matte kleur en dezelfde werkende breedte van 475 mm, maar geen cel bevatten. Van de straat af is het verschil niet te zien. Op tekening en tijdens de aanleg is het verschil wel van belang, want die blinde banen bepalen mee waar de opwekking op het dak precies zit en waar niet.
Bij een twee-onder-een-kapwoning speelt dat sterker dan bij een vrijstaand huis, want het dakvlak is één doorlopend geheel boven twee adressen en vaak boven twee eigenaren. De nok loopt door, de dakbedekking loopt door, maar het eigendom stopt bij de bouwmuur. Wie het dak vervangt, vervangt in de praktijk vaak alleen het eigen deel, en dat deel moet dan op een logische plek aansluiten op het deel van de buurman. De baan zonder cellen is daar een handig instrument voor: hij kan precies op de kadastrale grens of op de bouwnaad worden gelegd, zodat de opwekkende banen van beide huizen niet in elkaars verlengde liggen en er geen twijfel is over wie welke baan heeft betaald en wie welke baan onderhoudt.
De eerste reden om een baan zonder cellen te gebruiken is schaduw. Bij een twee-onder-een-kapwoning valt die vaak van de eigen schoorsteen, van een dakkapel op het buurhuis, of van een boom die op de erfgrens staat en over beide kavels hangt. Een cel die voor een deel van de dag in de schaduw ligt, wekt daar minder op, en op die plek is een blinde baan simpelweg de nettere keuze dan een cel die het grootste deel van het jaar niet meedoet. Hoe schaduw precies uitwerkt op de opbrengst van de cellen ernaast staat beschreven op de pagina over wat schaduw doet bij een twee-onder-een-kapwoning; hier gaat het alleen om de plek waar de blinde baan als gevolg daarvan komt te liggen.
De tweede reden is praktisch: doorvoeren. Een rookgasafvoer, een ventilatiekanaal van de badkamer, een dakraam, dat zijn allemaal onderbrekingen in het vlak waar je geen cel wilt leggen, want een cel onder een doorvoer wekt niets op en ligt er alleen maar bij. Bij een twee-onder-een-kapwoning zitten die doorvoeren vaak dicht bij de bouwmuur, omdat de badkamer en de meterkast van beide huizen om bouwkundige redenen aan diezelfde kant liggen. Dat betekent dat de rij blinde banen rond de erfgrens vaak twee functies tegelijk vervult: hij scheidt de twee daken en hij vangt de doorvoeren op.
De derde reden is geld, en die ligt bij een twee-onder-een-kapwoning gevoeliger dan bij een vrijstaand huis. Niet elke eigenaar wil, of kan, het volledige eigen dakvlak laten opwekken. De ene bewoner vervangt het dak omdat het toch aan het einde van zijn levensduur is en kiest voor een groot deel cellen, de andere doet het minimale en wil vooral een dicht en netjes dak. Omdat de banen zonder cellen identiek ogen aan de banen met cellen, kan dat verschil in keuze zonder visueel contrast op één doorlopend dakvlak samenkomen. Vanaf de grond is niet te zien waar de ene eigenaar stopt en de andere begint.
Bij een montage waarbij panelen op een bestaand dak worden gelegd, is de vraag waar wel en niet wordt opgewekt een kwestie van beugels plaatsen of niet. Je legt panelen op de delen die zon krijgen en laat de rest van de dakbedekking, meestal pannen, gewoon liggen. Er is dan geen technische samenhang tussen het dakvlak en de opwekking; het zijn twee gescheiden lagen die naast elkaar bestaan.
Bij een felsdak met geïntegreerde cellen is die samenhang er wel, want de baan zonder cellen is constructief hetzelfde onderdeel als de baan met cellen. Beide worden met dezelfde klemmen onder de fels bevestigd, beide sluiten waterdicht op elkaar aan volgens hetzelfde principe, en beide worden op maat gewalst voor de lengte van het betreffende dakvlak. Er is geen tweede systeem dat erbovenop komt. Dat maakt de indeling van het dak, welke baan waar ligt, onderdeel van de tekening waarmee het hele dak wordt besteld, in plaats van een keuze die achteraf met een aparte montageploeg wordt ingevuld. Bij een twee-onder-een-kapwoning betekent dat dat de scheiding tussen de twee huizen al op papier moet staan voordat er íets wordt gewalst, en niet pas wordt bepaald op het moment dat de monteurs met de panelen op het dak staan.
Dat heeft een keerzijde die eerlijk genoemd moet worden. Omdat de banen op maat worden gewalst voor het hele dakvlak, is het aanpassen van de indeling achteraf, bijvoorbeeld omdat de buren een jaar later toch ook cellen willen op een deel dat eerst blind was, niet zomaar het bijplaatsen van een los paneel. Het is het opnieuw bestellen van een baan op de juiste lengte en kleur, passend in de bestaande rij. Dat kan, want de banen worden per project op maat geleverd, maar het is iets anders dan een paneel erbij klikken op een rail.
De praktische kant van dit alles komt samen bij de bouwmuur. Wie daar precies de knip legt, hangt af van waar de scheidingsmuur zich bevindt ten opzichte van de baanbreedte van 475 mm; die twee maten liggen zelden precies op elkaar. In de praktijk wordt de baan die over de erfgrens heen zou vallen vaak als blinde baan uitgevoerd, zodat er geen cel is die letterlijk deels bij het ene huis en deels bij het andere huis hoort. Wie meer wil weten over hoe de bekabeling van de wél opwekkende banen vervolgens gescheiden naar de twee meterkasten loopt, leest dat op de pagina over hoe de stroom naar binnen komt bij een twee-onder-een-kapwoning; die vraag staat los van de vraag waar de blinde banen liggen, maar wordt in de praktijk op hetzelfde moment op tekening uitgewerkt.
Voor de bewoners zelf verandert er in het dagelijks gebruik niets aan een blinde baan. Hij hoeft niet apart onderhouden te worden, hij levert geen apart te bewaken opbrengstgetal op, en hij ligt er gewoon bij als onderdeel van het dak. Het enige moment waarop de blinde baan ertoe doet, is de tekenfase: daar wordt vastgelegd waar hij ligt, hoeveel banen het worden en waar de rij met cellen van het ene huis eindigt en die van het andere begint. Voor een twee-onder-een-kapwoning met verschillende plannen, verschillende budgetten of gewoon een schoorsteen op een ongelukkige plek, is dat precies waarom deze baan bestaat: hij laat het dakvlak er als één geheel bijliggen, terwijl onder de oppervlakte twee aparte beslissingen naast elkaar liggen. Wie dat voor een concreet dak wil laten uittekenen, met de bouwmuur, de doorvoeren en de schaduw van de eigen situatie erin verwerkt, kan dat aan Klikzink in Ede voorleggen; het meedenken op de tekening kost niets.