Klikzink
Een twee-onder-een-kapwoning heeft vaak één dakvlak dat over de erfgrens heen doorloopt, terwijl er twee eigenaren zijn die allebei hun eigen deel willen kunnen beoordelen. Dat is precies waarom de vraag of je per baan kunt zien wat hij doet hier zwaarder telt dan bij een vrijstaande woning. Je kunt het dak niet even in twee stukken knippen om te kijken wie welk aandeel heeft geleverd; dat moet uit de data komen, niet uit het dakvlak zelf.
Bij een gewoon paneel op een schuin dak loop je op het dak, kijk je met een verrekijker of je stuurt een drone omhoog en zie je een paneel dat er anders uitziet dan de rest: gebarsten glas, een losse kabel, een donkere plek. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen zie je dat verschil niet van buiten. De banen liggen mat, donker en vlak in één lijn, en dat is precies de reden dat we bouwen op iets anders dan het blote oog: monitoring per string, zodat je weet welk deel van het dak wat doet zonder dat je ook maar één voet op het dak hoeft te zetten.
Bij losse panelen op beugels heb je een visuele noodoplossing als de monitoring uitvalt: je kunt gaan kijken. Bij een dakvlak dat de opwekking zelf is, heb je die noodoplossing niet. Dat maakt de meetopstelling geen extra, maar onderdeel van hoe het systeem werkt. Voor een twee-onder-een-kapwoning betekent dat verder dat de scheiding tussen de twee woningen niet alleen een juridische lijn is, maar ook een technische: de banen aan de linkerkant van het dak horen bij de linkerwoning, de rechterkant bij de rechterwoning, en de bekabeling en aansluiting moeten die scheiding volgen. Hoe die stroom vervolgens naar binnen gaat, is uitgewerkt op de pagina over de aansluiting naar binnen; hier gaat het om wat je ervan terugziet op je eigen meter of app.
In de praktijk werkt dat met een omvormer per woning, of in sommige gevallen met twee strings op één omvormer die apart worden uitgelezen. Welke opzet passend is, hangt af van hoe het dakvlak is verdeeld en waar de meterkasten van de twee woningen zitten. Dat teken je uit voordat er één plaat op het dak ligt, niet erna.
Wat je ziet is de opbrengst per string, dus per aaneengesloten reeks banen die op één punt is aangesloten. Bij een dakvlak dat over de erfgrens loopt betekent dat meestal dat de banen van woning A op string A staan en de banen van woning B op string B, met een duidelijke knip op de plek waar de twee daken elkaar raken. Als de opbrengst van string A een paar procent achterblijft bij string B, terwijl de zoninval hetzelfde is, dan weet je dat er iets is met dat deel van het dak. Wat je niet ziet, in de meeste opzetten, is de opbrengst van elke afzonderlijke baan los. Dat zou in theorie kunnen, maar het voegt bekabeling en apparatuur toe die het dakvlak juist rustig en vlak moet houden. In de praktijk is de string het niveau waarop je kijkt, en dat is voor een woning met een handvol banen per dakvlak vaak al genoeg om te zien welk deel van het dak achterblijft.
Stel dat er bij de linkerwoning een blad op een baan is blijven liggen na een storm. Dat zie je niet aan de buitenkant, want het dakvlak blijft er hetzelfde vlak en mat uitzien. Wat je wel ziet, is dat de string van die woning een tikje minder oplevert dan verwacht op een heldere dag. Of dat aan een blad ligt, aan een tak die schaduw geeft, of aan iets anders, kun je met die meting niet met zekerheid zeggen; wat schaduw precies doet met de opbrengst staat uitgewerkt op de pagina daarover. De monitoring geeft je het signaal om te gaan kijken, niet de complete diagnose.
Bij nieuwbouw van een twee-onder-een-kapwoning is de knip meestal eenvoudig: de twee helften worden in de regel gescheiden opgeleverd, met een eigen dakvlak per helft dat toevallig in het verlengde van de buurwoning ligt. De banen lopen dan niet letterlijk door over de erfgrens, ook al ziet het er van de straat uit als één doorlopend vlak. Bij een verbouwing van een bestaande twee-onder-een-kapwoning, waarbij de twee huizen ooit gelijk zijn gebouwd maar nu apart worden aangepakt, ligt dat lastiger. Dan moet de aannemer die het dak vervangt, samen met wie het uitrekent op tekening, precies vastleggen waar de ene helft eindigt en de andere begint, en welke banen bij welke string horen. Dat is geen probleem dat de techniek oplost; dat is een keuze die vooraf gemaakt moet worden en die daarna in de bekabeling wordt uitgevoerd.
Het is ook de reden waarom bij dit type woning de vraag wie welk deel vervangt niet alleen een vraag voor de notaris is, maar ook voor de dakdekker. Als over tien jaar de ene helft van het dak aan vervanging toe is en de andere nog niet, moet duidelijk zijn welke banen en welke string bij dat deel horen, zodat vervanging van de ene helft niet de meting van de andere helft verstoort.
Of het zinvol is om per string te kunnen zien wat een dakvlak doet, hangt af van hoe je het dak gebruikt en beheert. Bij één eigenaar van het hele pand is een enkele string vaak voldoende, en is het verschil tussen twee helften minder relevant. Bij een twee-onder-een-kapwoning met twee eigenaren is de knip juist waardevol, want het voorkomt discussie over wiens dak wat oplevert. Dat gezegd hebbend blijft gelden wat voor de hele felsbaan geldt: het is een oplossing die je overweegt als het dak toch vervangen wordt of bij nieuwbouw, niet als losse toevoeging op een dak dat prima is zoals het is. Voor dat laatste geval is een gewoon paneel op beugels, dat je gewoon kunt aanwijzen en apart kunt vervangen, meestal de eenvoudigere keus.
Welke opzet van meting en aansluiting bij een specifieke twee-onder-een-kapwoning past, verschilt per dakvlak, per ligging van de meterkasten en per verdeling van de banen over de twee helften. Dat rekenen wij uit op tekening, samen met de aannemer of architect die het dak ontwerpt, voordat er iets wordt besteld of gelegd.