Klikzink
Een bedrijfshal met een groot, doorlopend dakvlak is voor deze toepassing een gunstige situatie. De hal gebruikt overdag stroom, precies wanneer het dak die opwekt: koeling, ventilatie, machines, verlichting op de vloer. Er is geen gebouw waarbij opwekking en verbruik zo dicht bij elkaar liggen. Dat is de achtergrond waartegen de vraag over een defecte baan het meest speelt, want bij een hal van deze omvang liggen er honderden banen naast elkaar en is de kans dat er ooit eentje beschadigd raakt, door een vallend voorwerp, een reparatie aan luchtbehandeling of gewoon slijtage, niet nul.
Elke felsbaan met zonnecellen is een eigen stukje van het dak, elektrisch en mechanisch. De cellen in die ene baan zitten in een string die is aangesloten op de rest van het systeem. Raakt een baan beschadigd, dan valt in de praktijk het deel van de string uit waar die baan in zit, niet het hele dak. Hoeveel dat is, hangt af van hoe de installateur de strings heeft ingedeeld op tekening; bij een hal van duizenden vierkante meters wordt dat doorgaans in meerdere aparte groepen opgedeeld, juist om te voorkomen dat één schadegeval een groot deel van de opbrengst stillegt. Wij rekenen die indeling per dakvlak uit, dat is geen vast getal dat we hier kunnen noemen.
De schade aan een cel raakt de opwekking, niet automatisch de waterdichtheid. De felsbaan is en blijft de dakbedekking: hetzelfde Sendzimir verzinkte staal, dezelfde fels van 35 mm die de banen mechanisch aan elkaar klikt. Een cel die niet meer werkt levert geen stroom meer, maar de plaat waarin die cel zit, sluit nog steeds aan op de naastliggende banen zoals hij dat vanaf dag één deed. Pas bij fysieke schade aan het plaatmateriaal zelf, een deuk die doorscheurt of een gat, is er ook een probleem met de afdichting. Dat onderscheid is belangrijk voor de hal: een storing in de opbrengst van één baan is geen reden voor spoed vanwege lekkage, wel een reden om te laten kijken wat er aan de hand is.
Omdat de bevestiging blind is, onder de fels, en er geen aparte beugelconstructie op het dak staat, is een felsbaan losmaken een kwestie van de fels openen en de klemmen van die ene baan en zijn buren bereiken. Er hoeft niet eerst een montageframe gedemonteerd te worden zoals bij paneelvelden op een schuine dakhaak; de baan zit waar het dak zit. In de praktijk betekent dat: de betreffende baan en meestal een deel van de aangrenzende banen worden losgenomen, de nieuwe baan wordt op maat teruggeplaatst en de fels wordt weer gesloten. Dat is werk voor een dakdekker die met dit systeem bekend is, geen elektricien; de elektrische kant, het los- en weer aansluiten van de string, komt daarbij wel terug, maar het is in de basis een dakreparatie met een elektrisch staartje, niet omgekeerd.
Bij een gewoon zonnepaneel op een bedrijfshal is een defect paneel meestal snel te wisselen: paneel los, nieuw paneel erin, klaar, zonder dat het dak zelf ooit open moest. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is de baan het paneel en het dak in één stuk staal. Dat is precies waarom het dakvlak zo strak en vlak blijft, zonder beugels en zonder schaduwrand, maar het is ook waarom vervangen een dakhandeling is en niet alleen een installatiehandeling. Voor een hal die toch al een dakdekker in onderhoud heeft, is dat geen groot verschil. Voor een gebouw waar de eigenaar liever alles los van het dakonderhoud regelt, is dat een overweging om vooraf te bespreken.
Een defecte cel op zichzelf is meestal een klein, plaatselijk probleem: een enkele baan van 475 mm breed op een dakvlak van duizenden vierkante meters. De impact op de hal wordt pas groter als de oorzaak zelf groter is, bijvoorbeeld hagelschade over een breder deel van het dakvlak of een storing die meerdere strings tegelijk raakt door een verkeerde aansluiting verderop. Dat soort schade en de omvang ervan lopen voor dit dak niet anders dan voor een dak met gewone stalen felsbanen zonder cellen; het stalen basisproduct reageert hetzelfde op mechanische belasting. Het verschil zit alleen in het extra dat je terugkrijgt: naast de dakbedekking ook de opwekking van dat stuk dak, en dat extra kan lokaal uitvallen zonder dat het dak zelf gevaar loopt.
Omdat de banen op maat gewalst worden, is een vervangende baan geen standaardartikel dat overal op de plank ligt; hij wordt gemaakt voor de lengte en uitvoering van dat specifieke dakvlak. Voor een hal is dat te overzien: bij aanleg is precies bekend hoeveel banen er liggen en in welke maat, en die gegevens liggen vast op tekening. Bij een reparatie na jaren is het dus zaak om terug te grijpen op die oorspronkelijke tekening in plaats van te gissen naar de juiste maat. Dat is ook een van de redenen waarom we aanraden om dakvlak, string-indeling en aansluitschema goed te bewaren bij de overdracht van het gebouw, niet alleen bij de installateur van dat moment.
Voor een bedrijfshal met een groot, plat toegankelijk dakvlak is een gewoon paneel op beugels vaak eenvoudiger te onderhouden en te vervangen, en dat mag meewegen. De felsbaan met geïntegreerde cellen kiest een ander compromis: een dakvlak zonder beugels, zonder doorboringen en zonder schaduwrand, in ruil voor een vervanging die via het dak zelf loopt in plaats van los ervan. Dat is precies waarom deze oplossing vooral loont wanneer het dak van de hal toch al aan vervanging toe is of nog gebouwd moet worden; dan betaal je één keer voor dak en opwekking samen, en is de manier van repareren onderdeel van diezelfde keuze in plaats van een verrassing achteraf.
Hoeveel opbrengst er precies wegvalt bij één beschadigde baan, hoe vaak dat in de praktijk voorkomt op een hal van een bepaalde omvang en wat vervanging kost, verschilt per dakvlak, per string-indeling en per uitvoering. Dat rekenen we uit op tekening van uw hal, niet in algemene cijfers op deze pagina. Wie een dakvlak heeft liggen of in ontwerp, kan dat aan ons voorleggen; meedenken op tekening kost niets.