Klikzink
Een distributiecentrum dat laadpalen voor het wagenpark laat plaatsen, of een warmtepomp voor de kantoorruimte, moet vaak eerst naar de netbeheerder. De bestaande aansluiting is berekend op het oude verbruik, niet op vijftien laadpunten die tegelijk vollopen. Op het moment dat die aanvraag loopt, komt de vraag naar opwekken vaak automatisch mee. Niet omdat het dak eraan toe is, maar omdat iemand toch met de netbeheerder en de installateur om de tafel zit en het dak toevallig recht boven diezelfde meterkast ligt.
Dat is een logisch moment om te kijken, maar het is niet automatisch het goede moment om te bouwen. De vraag die telt is niet of de aansluiting verzwaard wordt, maar of het dak zelf aan vervanging toe is of nog jaren meegaat.
Een distributiecentrum heeft doorgaans een dakvlak van duizenden vierkante meters, vaak zonder onderbreking door schoorstenen, dakkapellen of installaties die her en der in de weg staan. Dat is voor opwekking op zichzelf al gunstig: grote, ononderbroken vlakken zijn eenvoudiger te beleggen dan een verzameling kleine dakschijven. Waar het bij dit gebouwtype vaak anders ligt dan bij een woning of een kantoorpand, is de aansluiting. Bij een distributiecentrum met veel koeling, tilliften, laadpalen voor het wagenpark en verlichting over een groot oppervlak is het niet ongewoon dat de netaansluiting eerder de beperkende factor wordt dan de ruimte op het dak. Er ligt dan een dakvlak dat theoretisch veel meer zou kunnen opwekken dan wat er ooit teruggeleverd of zelf verbruikt kan worden, simpelweg omdat de kabel naar het net een grens stelt.
Dat verandert de volgorde van beslissen. Bij een klein dak is de vraag vaak: past er genoeg op om de moeite waard te maken. Bij een groot distributiecentrum is de vraag eerder: hoeveel van wat er op dit dak zou passen, kan de aansluiting eigenlijk verwerken, en is het zinvol om daarvoor te investeren in dakbedekking die stroom opwekt in plaats van in gewone panelen op een bestaand dak.
Als de netbeheerder toch al langskomt voor de verzwaring, is dat een goed moment om te vragen wat er qua teruglevering mogelijk is. Dat is een gesprek dat je één keer voert in plaats van twee keer. Maar de aansluiting zelf zegt niets over de staat van de dakbedekking. Een distributiecentrum met een dak uit de jaren negentig dat prima dicht is en nog vijftien jaar meekan, heeft aan die verzwaarde aansluiting een reden om aan opwekken te denken, niet een reden om het dak open te leggen.
Hier ligt het verschil met een gewoon paneel op beugels. Een paneel op een bestaand, goed dak is relatief eenvoudig te plaatsen: het dak blijft zoals het is, de constructie komt erbovenop. Een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen vervangt de dakbedekking zelf. Dat loont alleen als je toch aan het vervangen bent, want je betaalt in één keer voor dak en opwekking samen. Op een dak dat nog jaren meegaat, is dat de duurdere weg. Op een dak dat aan het einde van zijn levensduur is, of bij nieuwbouw van een uitbreiding of een nieuwe hal, valt de vervanging en de opwekking samen in één investering, en dat is het moment waarop dit voor een distributiecentrum interessant wordt.
Een voorbeeld uit de praktijk: een logistiek bedrijf breidt uit met een nieuwe hal naast het bestaande pand, en vraagt tegelijk een zwaardere aansluiting aan voor de laadpleinen voor vrachtwagens. De nieuwe hal krijgt een nieuw dak, dus daar is de keuze voor een felsbaan met cellen in het vlak een logische, want de dakbedekking moest er toch komen. Het bestaande pand ernaast, met een dak van tien jaar oud dat nog goed dicht is, krijgt gewone panelen op de bestaande felsbaan. Twee gebouwen naast elkaar, twee andere beslissingen, om dezelfde reden: wat er al op het dak ligt en hoe lang dat nog meegaat.
Bij een dakvlak van vijf- of tienduizend vierkante meter zou de theoretische opwekcapaciteit voor veel distributiecentra ver boven het eigen verbruik uitkomen. Teruglevering aan het net is dan niet vanzelfsprekend: de netbeheerder kan aangeven dat er weinig of geen ruimte is voor extra teruglevering op die locatie, ook al is de aansluiting net verzwaard voor het eigen verbruik. Dat betekent niet dat opwekken zinloos wordt, maar het betekent dat de omvang van het systeem afgestemd moet worden op wat er redelijkerwijs verbruikt en teruggeleverd kan worden, niet op wat er theoretisch op het dak past.
Dat is een rekenwerk dat per pand en per netaansluiting verschilt, en dat is precies waarom we dat niet op deze pagina invullen met een getal. Wat voor het ene distributiecentrum met een zware aansluiting en veel eigen verbruik overdag ruim voldoende ruimte biedt, kan voor een ander pand met minder verbruik en een beperktere aansluiting tot een veel kleiner op te wekken oppervlak leiden. Wij rekenen dat uit op tekening, aan de hand van het dakvlak en de aansluiting die er ligt of aangevraagd is.
De verzwaring van de aansluiting is meestal een proces met een eigen tijdlijn: aanvraag, wachttijd bij de netbeheerder, aanleg. Die tijdlijn hoeft niet gelijk te lopen met de levensduur van het dak. Een distributiecentrum kan dus heel goed een zwaardere aansluiting krijgen dit jaar, en pas over acht jaar een nieuw dak nodig hebben. In dat geval is de logische route om nu gewone panelen te plaatsen op het bestaande, goede dak, en de overstap naar een felsbaan met geïntegreerde cellen te bewaren voor het moment dat de dakbedekking daadwerkelijk vervangen wordt.
Omgekeerd komt het ook voor dat een distributiecentrum met een dak dat al lekkages vertoont, precies in de periode van de aansluitaanvraag ook de dakvervanging moet plannen. Dan is het zinvol om beide in één traject te zetten: één keer een aannemer op het dak, één keer stelconstructies en bekabeling regelen, in plaats van het dak nu vervangen met gewone dakbedekking en drie jaar later alsnog panelen erbovenop laten plaatsen.
Voor een distributiecentrum met een grote dakoppervlakte en een aansluiting die verzwaard wordt of net verzwaard is, kijken we naar twee dingen naast elkaar: de staat en resterende levensduur van het huidige dak, en de ruimte die de aansluiting biedt voor teruglevering. Op basis daarvan is met een tekening van het dakvlak te bepalen of vervanging met geïntegreerde opwekking zin heeft, of dat gewone panelen op het bestaande dak voorlopig de logische keuze zijn. Dat rekenwerk kost niets en gebeurt op basis van de tekening en de gegevens van de netbeheerder, niet op basis van een vast bedrag per vierkante meter dat voor elk pand anders zou uitpakken.
Wie op dit moment een aansluiting laat verzwaren voor laadpalen of een warmtepomp, kan het beste beide vragen apart houden: is het dak aan vervanging toe, en wat laat de aansluiting toe aan teruglevering. Pas waar die twee antwoorden samenkomen, wordt een felsbaan met zonnecellen in het vlak de logische stap in plaats van een gewoon paneel op een dak dat nog jaren meekan.