Klikzink
Een vakantiepark is geen fabriekshal met één groot dakvlak. Het zijn tientallen of honderden bungalows, elk met een eigen kap, vaak in dezelfde oriëntatie maar los van elkaar. Die opbouw is precies waarom de vraag wat er gebeurt als één baan stuk is, hier anders uitpakt dan bij een loods of een kantoorpand. Schade op nummer 14 heeft niets te maken met nummer 15. En omdat elk dak op zichzelf staat, is ook het antwoord op de vraag behapbaar: het gaat altijd over één woning, nooit over het hele park in één keer.
Wat er precies uitvalt, hangt af van hoe de banen met cellen bekabeld zijn binnen dat ene dakvlak. Een felsbaan met zonnecellen levert stroom per baan, en die banen hangen aan elkaar in een string. Raakt een baan beschadigd, door een tak die tijdens storm over het dak schuurt, door een noodladder die verkeerd wordt neergezet bij onderhoud aan de dakkapel, dan valt in het ergste geval de hele string van die bungalow uit totdat de baan vervangen is. Dat merk je aan de meterkast van dat huisje, niet aan het park. Hoe je dat per baan kunt aflezen, staat uitgewerkt op de pagina over of je per baan kunt zien wat hij doet.
Of het dak dicht blijft, is een andere vraag dan of de stroom blijft lopen, en die twee worden vaak door elkaar gehaald. Een beschadigde cel in het vlak van de baan is een probleem voor de opwekking, niet automatisch voor de waterdichtheid. De fels zelf, de haakse opstaande naad waarmee de banen in elkaar klikken, zit los van de cellaag en blijft de waterkerende verbinding. Een kras of een deuk in het zonnecel-oppervlak maakt de stroom van die baan onbruikbaar, maar het dak lekt daar niet meteen door. Bij een echte scheur of een gat, bijvoorbeeld door hagel met een uitzonderlijk grote korrel of door een vallende tak met een scherp uiteinde, is het verhaal anders: dan is de laag die het cel bevat ook de laag die het water moet keren, en dan moet die baan vervangen worden voordat het park weer regen krijgt op dat dak.
Vervangen van één baan is bij dit systeem geen kwestie van een paneel losschroeven en een nieuw exemplaar erop klikken, zoals bij bevestiging op beugels. De baan zit vast door blinde bevestiging onder de fels, dezelfde klemmethode die het hele dak bijeenhoudt. Om één baan eruit te halen, moet de fels aan beide kanten los, moet de baan ernaast tijdelijk omhoog, en moet de nieuwe baan op maat besteld worden bij dezelfde fabrikant, in dezelfde kleur en dezelfde werkende breedte van 475 millimeter, anders past hij niet in de lijn van het dakvlak. Dat is geen klus voor de parkbeheerder zelf. Het is een klus voor een dakdekker die met dit systeem werkt, en de doorlooptijd zit vooral in het bestellen van de vervangende baan, niet in het monteren.
Hier speelt de opbouw van een vakantiepark opnieuw een rol, en in het voordeel van de exploitant. Omdat elk dak los staat, kun je bij schade aan bungalow 14 een reservevoorraad banen aanhouden die past op alle daken van dezelfde oriëntatie en hetzelfde bouwjaar, in plaats van voor elk huisje een unieke bestelling te moeten doen. Een park dat bij de bouw twintig of dertig extra banen laat meewalsen in dezelfde batch, heeft die voorraad liggen voor het moment dat een boom omvalt of een dakdekker van de buren een verkeerde stap zet. Dat is iets om vooraf in de tekening mee te nemen, niet iets waar je achteraf spijt van moet krijgen.
De timing van schade heeft bij een vakantiepark ook een economische kant die bij een kantoorpand niet speelt. Het verbruik van een park valt grotendeels samen met het seizoen waarin de zon het meeste doet: de zwembaden, de airconditioning in de bungalows, de was tussen twee verhuringen. Valt een string uit in januari, dan is het gemis beperkt, want de opwekking is toch al laag en het verbruik ook. Valt dezelfde string uit in juli, midden in het hoogseizoen, dan mis je stroom precies op het moment dat hij het hardste nodig is. Dat is geen reden om het systeem te mijden, maar een reden om te weten waar de reservebanen liggen en hoe snel een dakdekker ter plaatse kan zijn, voordat het zomer wordt.
De vergelijking met een gewoon paneel op beugels is hier eerlijk te maken. Bij een los paneel op een bestaand dak is vervangen simpel: paneel los, nieuw paneel erop, klaar in een uur, en het dakvlak onder het paneel is nooit in het geding geweest. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen ben je voor een vervanging afhankelijk van een dakdekker en een bestelling op maat, en dat weegt zwaarder wanneer een park veel losstaande daken heeft die elk incidenteel schade kunnen oplopen door takken, ladders of onderhoudswerk. Wanneer een park vooral bestaande daken heeft die niet toch al aan vervanging toe zijn, is dat een reden om te kijken naar de pagina over wanneer gewone panelen beter zijn dan een geïntegreerd felsdak. Wordt het dak van de bungalows sowieso vernieuwd, bijvoorbeeld omdat de huidige dakbedekking het einde van zijn levensduur nadert, dan valt dat nadeel weg: je betaalt dan voor dak en opwekking in één keer, en het risico op schade aan een baan is niet groter dan het risico op schade aan een gewone dakplaat.
Wat dit voor een specifiek park betekent, in aantal reservebanen, in doorlooptijd bij de fabriek, in wat een vervanging kost per bungalowtype, verschilt per dakvlak en per oriëntatie. Dat rekenen wij uit op tekening, per bungalowtype apart, zodat een park vooraf weet welke voorraad zinvol is en welke niet.