Klikzink
Een schuur wordt loods, een stal wordt bedrijfsruimte, een oude fabriekshal krijgt een nieuwe huurder met andere plannen. Bij zo'n wijziging van bestemming verandert meestal ook het gebruik van het pand, en met het gebruik verandert het verbruik. Er komen machines, koeling, verlichting, laadpunten voor bedrijfsauto's. Vaak moet het dak dan toch open: isolatie voldoet niet meer aan de eisen die bij de nieuwe functie horen, of de oude dakbedekking is simpelweg aan het einde van zijn levensduur en de bestemmingswijziging is het moment waarop dat zichtbaar wordt in de vergunning.
Op dat moment ligt er een vraag die niet iedereen zich stelt maar die wel voor de hand ligt: als het dak toch open moet, waarom dan niet meteen de opwekking erin verwerken in plaats van er later panelen op te schroeven. Dat is precies de situatie waarvoor een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is gemaakt. Niet als toevoeging aan een dak dat er al ligt, maar als vervanging van het dak waarbij de opwekking meteen onderdeel is van de nieuwe dakbaan.
Bedrijfshallen hebben vaak een dakvlak dat in verhouding tot het grondoppervlak van het bedrijf groot is, en dat is precies waar deze oplossing goed op past. Onder dat dakvlak zit doorgaans één gebruiker die zelf het meeste verbruikt van wat er wordt opgewekt, op het moment dat het wordt opgewekt. Een assemblagebedrijf dat overdag draait, een koelhuis, een werkplaats met compressoren en poedercoatlijn: dat zijn allemaal profielen waarbij de stroom van het dak grotendeels binnen het eigen pand wordt weggebruikt in plaats van te worden teruggeleverd aan het net.
Dat is een andere situatie dan bijvoorbeeld een woonhuis, waar de bewoners overdag op hun werk zitten en de zon net dan het hardst schijnt. Bij een bedrijfshal met een nieuwe bestemming die vraagt om meer stroomverbruik overdag, valt opwekking en verbruik vaker samen. Wij noemen dat niet de beste keuze in absolute zin, dat hangt af van de exacte situatie en dat rekenen we liever uit op tekening dan dat we het hier beweren. Maar het is wel de combinatie waarbij een dak dat zelf stroom maakt het meest voor de hand ligt.
De eerlijke kant van dit verhaal is dat een felsbaan met geïntegreerde cellen duurder is per wattpiek dan een regulier paneel op beugels. Dat blijft zo, hoe je het ook wendt of keert. De reden dat het toch kan lonen bij een bestemmingswijziging is dat je niet twee keer betaalt. Je betaalt niet voor een nieuwe dakbedekking en daarna nog eens voor een montagesysteem met beugels, bekabeling over het dakvlak en doorvoeren door een dak dat net vervangen is. Je betaalt één keer voor een dak dat de twee dingen tegelijk doet.
Dat argument valt weg zodra het dak niet openhoeft. Ligt er op een bedrijfshal een dakbedekking die nog een jaar of tien meegaat en is er verder niets aan de hand, dan is een set panelen op beugels op dat bestaande dak vrijwel altijd de logische en goedkopere weg. Het slopen van een goed dak om er een felsbaan met cellen in te leggen, is geld weggooien. Deze oplossing is bedoeld voor het moment waarop de sloophamer, de kraan of de aannemer toch al onderweg is naar het dak, niet voor een dak dat verder met rust gelaten kan worden.
Er is ook een tussenvorm die vaak voorkomt bij bestemmingswijziging: een deel van het dak wordt vervangen omdat daar een nieuwe dakopening, luchtbehandelingskast of rookluik moet komen, en de rest van het dakvlak blijft liggen. In die situatie is het niet per se logisch om het hele dak open te breken voor de zonnecellen. Dan kan het verstandiger zijn om alleen het vervangen deel als felsbaan met cellen uit te voeren, of om voor het hele dakvlak juist te kiezen voor reguliere panelen op het bestaande dak. Ook dat is een keuze die per dakvlak verschilt en die we liever op tekening bekijken dan dat we er hier een algemene regel van maken.
Bij een bedrijfshal die van bestemming verandert, komt er meestal toch al een aannemer langs die het dak beoordeelt: is de isolatiewaarde voldoende voor de nieuwe functie, is de brandwerendheid in orde, moet er een rookluik of noodverlichting bij. Dat is het moment waarop de vraag over zonnestroom op de tekentafel kan liggen naast de vraag over het dak zelf, in plaats van er los van.
In de praktijk betekent dat: de aannemer of installateur die de bestemmingswijziging begeleidt, neemt contact op over de afmetingen van het dakvlak, de hellingshoek, de gewenste verdeling tussen banen met cellen en banen zonder cellen, en de plek waar de bekabeling het dak moet verlaten. Op basis daarvan wordt op maat gewalst en geleverd. Er wordt niet gerekend met een vast bedrag per vierkante meter dat voor elk dak hetzelfde is, want dat bestaat niet. Een plat dakvlak van zestig meter lang met weinig doorvoeren is een andere rekensom dan een dakvlak met vijf lichtstraten, twee rookluiken en een overkapping boven de expeditie.
Bij het wijzigen van de bestemming van een hal komt vaak een reeks aanpassingen samen die toch al met het dak te maken hebben. Denk aan het vervangen van vervuilde of versleten dakbedekking, het toevoegen van extra isolatie omdat een kantoorbestemming andere eisen stelt dan een opslagfunctie, het aanpassen van hemelwaterafvoeren omdat de belasting van het dak verandert, of het plaatsen van een klimaatinstallatie op het dak waarvoor doorvoeren nodig zijn. Al die werkzaamheden vragen sowieso om een dak dat open moet en weer dicht moet.
Die volgorde is precies waarom deze oplossing hier past en niet op een dak dat verder ongestoord blijft liggen. De felsbaan met cellen wordt onderdeel van diezelfde ingreep. De installateur die de dakbedekking aanbrengt, brengt de banen met cellen aan als onderdeel van hetzelfde dakvlak, in dezelfde donkere, matte kleur en op dezelfde lijn als de banen zonder cellen. Er wordt niet een tweede project op het dak gezet nadat het eerste af is; het is één dak, één aannemer op het dak, één keer stellingen of hoogwerkers regelen.
Bij een bedrijfshal die van bestemming verandert, is het verstandig om de vraag over het dak en de vraag over de stroomvoorziening in één gesprek te leggen, bij voorkeur voordat de bouwtekeningen definitief zijn. Wie al weet dat het dak vervangen wordt, kan bij de architect of aannemer aangeven dat een felsbaan met geïntegreerde cellen wordt overwogen, zodat daar in de dakconstructie en de plaats van de technische ruimte al rekening mee wordt gehouden.
Daarna is het een kwestie van een tekening aanleveren: de afmetingen van het dakvlak, de richting van de banen, de plek van bestaande of gewenste doorvoeren. Op basis daarvan wordt uitgerekend wat er op dat specifieke dak mogelijk is en wat het kost, zonder dat daar een schatting of een vuistregel aan te pas komt die voor een ander dak weer anders uitpakt. Dat meedenken op tekening kost niets, en het is de enige manier om voor een specifieke bedrijfshal een eerlijk antwoord te geven op de vraag of dit dak zich leent voor stroom uit het dakvlak zelf, of dat een gewoon paneel op beugels hier gewoon de betere keuze is.