Klikzink
Een schuur wordt bijkeuken, een stal wordt kantoor, een oude garage wordt logeerkamer. Zodra de bestemming verandert, verandert meestal ook het dak. Er komt isolatie bij waar die er nooit was, er komt een nieuwe dakbedekking overheen of eronder, en de constructie wordt vaak toch al opengelegd voor leidingwerk. Op dat moment is de vraag niet meer of het dak vervangen wordt, maar wat er op dat nieuwe dak komt te liggen.
Bij een aanbouw is dat dakvlak meestal klein en laag, vaak tegen de achtergevel of zijgevel van het hoofdhuis aan. Precies dat kleine formaat maakt de afweging anders dan bij een groot zadeldak. Een paar vierkante meter dakvlak levert nooit veel op, met welke techniek dan ook. De vraag wordt dus minder: hoeveel stroom levert dit dak, en meer: is dit sowieso het moment om het dak open te leggen, en wat leg je er dan in terug.
Als het antwoord op die eerste vraag ja is, dan is solarfels een andere afweging dan een paneel dat je er los bovenop zet. De felsbaan met de geïntegreerde cellen is namelijk niet een extra laag boven op de nieuwe dakbedekking, het is de dakbedekking. Je betaalt in dat geval één keer voor een waterdicht dak dat er ook nog stroom uit haalt, in plaats van eerst voor een nieuw dak en daarna nog voor beugels, rails en een tweede constructie erboven.
Wat een aanbouw met nieuwe bestemming onderscheidt van een aanbouw die aanbouw blijft, is dat het verbruik meeverandert met de functie. Een schuur die opslagruimte was verbruikte niets. Wordt het een kantoorruimte met een paar werkplekken, verlichting en een cv-ketel die vaker aanslaat, dan komt er een stroomvraag bij die er eerder niet was. Dat is precies het moment waarop iemand zich afvraagt of het dak van die aanbouw dat verbruik deels zelf kan opvangen.
De technische kant van die vraag, waar de kabel het dak verlaat en hoe die aansluit op de bestaande meterkast, is aan de orde bij de aansluiting van de aanbouw op het net, want dat is een vraag die om een andere reden op tafel komt: niet vanwege de bestemming, maar vanwege de bekabeling zelf. Wat hier telt is dat een kleine bestemmingswijziging vaak toch al gepaard gaat met een aanpassing van de meterkast of de groepenkast, omdat er nieuwe apparatuur bijkomt. Die twee klussen, de elektrische aanpassing voor de nieuwe functie en de aansluiting van het dak, vallen dan samen in één traject in plaats van twee losse verbouwingen na elkaar.
Een aanbouw staat zelden los. Het dakvlak loopt tegen de gevel van het hoofdhuis aan, of het sluit aan op een bestaand hoofddak dat zelf niet wordt aangepakt. Die overgang is bij een aanbouw met nieuwe bestemming vaak het lastigste punt van de hele klus, lastiger dan het dakvlak zelf. De felsbanen van de aanbouw moeten aansluiten op een bestaande dakrand, een bestaande goot of een bestaande gevelbekleding die niet meeverandert.
Dat betekent dat de maatvoering van de banen op de aanbouw wordt afgestemd op wat er al staat, niet op een ideale, ronde maat. Een aanbouw van vier meter breed levert zelden een aantal felsbanen op dat precies uitkomt op de werkende breedte van 475 millimeter. Er is bijna altijd een pasbaan nodig aan de rand, tegen de gevel of tegen de overgang naar het hoofddak. Bij een baan met geïntegreerde zonnecellen ligt die pasbaan bij voorkeur aan de kant zonder cellen, zodat het opwekkende deel van het dak in zijn geheel blijft en de aansluiting op de gevel een gewone stalen strook is zonder cel. Dat is een detail dat op tekening wordt uitgezocht, niet iets dat je op het dak zelf improviseert.
Het eerlijke verhaal bij een aanbouw is dat een nieuwe bestemming niet automatisch een reden is om nu voor solarfels te kiezen. Als het dak van de aanbouw op zichzelf nog goed is en alleen de binnenkant verandert, de indeling, de isolatie aan de binnenzijde, het gebruik, dan is er geen reden om een dak open te leggen dat nog jaren mee kan. In dat geval is een regulier paneel op beugels, bevestigd op het bestaande dakvlak, de logische keuze: het is goedkoper per wattpiek en je haalt geen dak open dat niet aan de beurt is.
Solarfels loont wanneer die twee dingen samenvallen: het dak gaat toch open, en de nieuwe bestemming vraagt om een dak dat er langer en beter bij staat, bijvoorbeeld omdat de aanbouw een leefruimte wordt en het aanzicht vanaf de tuin of vanuit het hoofdhuis er voortaan toe doet. Een schuurdak met golfplaten dat plaatsmaakt voor een woonkamer krijgt sowieso een nieuwe, vlakke, matte dakbedekking. Op dat moment is het verschil tussen een gewone felsbaan en een felsbaan met cellen erin vooral een verschil in wat je ermee opwekt, niet in wat je extra aan het dak moet doen om het te installeren.
Bij een schuur die woning wordt, ligt de volgorde meestal zo: eerst wordt bepaald of de bestaande constructie de nieuwe belasting en isolatie kan dragen, dan wordt de dakbedekking gekozen, en pas daarna wordt gekeken hoeveel van dat dakvlak geschikt is voor cellen. Op een klein, laag dakvlak tegen een bestaand huis is dat laatste een kwestie van vierkante meters en van oriëntatie: een aanbouw die noordelijk ligt of grotendeels in de schaduw van het hoofdhuis valt, is voor opwekking minder interessant, ook als het dak zelf toch vervangen wordt. Wat er dan met die schaduw gebeurt in de rest van het jaar, staat uitgewerkt bij wat schaduw doet met het dakvlak van een aanbouw, en dat is een vraag die je vóór de keuze beantwoordt, niet erna.
Voor een stal die loods of werkplaats wordt, ligt het net iets anders: het gebruik wordt zwaarder, er komt vaak machinerie of verlichting bij die overdag draait, precies wanneer het dak ook opwekt. In dat geval is het dakvlak van de aanbouw niet alleen een esthetische keuze maar ook een praktische: de stroom die het dak overdag maakt, wordt in hetzelfde gebouw meteen gebruikt.
Omdat elke aanbouw een andere maat, oriëntatie en overgang naar het hoofddak heeft, is er geen vast antwoord op wat het kost of oplevert. Dat rekenen wij uit op tekening, per dakvlak, zodra de maten en de aansluitpunten bekend zijn. Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, denkt daar zonder kosten in mee, ook als de uitkomst is dat wachten op dit moment de betere keuze is.