De omvormer bij een aanbouw met solarfels

Bij een aanbouw is de vraag waar de omvormer moet hangen meestal snel beantwoord, en dat is precies waarom het de moeite waard is om er even bij stil te staan. Een aanbouw ligt tegen het hoofdgebouw aan, laag, met een klein dakvlak en vaak met de meterkast op een paar meter afstand in de aangrenzende ruimte. Dat is een andere situatie dan een schuurdak achterin de tuin of een groot plat dak op afstand van het huis, waar de bekabeling een heel traject door de tuin of langs de gevel moet afleggen. Bij een aanbouw is die afstand meestal het minst interessante onderdeel van het hele verhaal, en dat is precies waarom hij het vermelden waard is: het is een van de weinige punten waarop een aanbouw het zichzelf makkelijk maakt.

De omvormer zelf zet de stroom die uit het dakvlak komt om van gelijkstroom naar wisselstroom, zodat die gebruikt kan worden in het huis of teruggeleverd kan worden aan het net. Hij hangt niet op het dak en niet in de buitenlucht, maar binnen, meestal tegen een wand in de garage, de bijkeuken of de ruimte waar ook de meterkast staat. Bij een aanbouw is die ruimte vaak dezelfde ruimte waar de aanbouw op aansluit, of een tussenruimte die er direct naast ligt. De kabel die uit het dakvlak komt, zoals wij uitleggen bij [hoe de stroom naar binnen komt bij een aanbouw](/dakstroom/aanbouw/stroom-naar-binnen), heeft dan maar een kort tracé te overbruggen voordat hij bij de omvormer aankomt, en van de omvormer naar de meterkast is het vaak niet meer dan een paar meter kabelgoot.

Waarom die afstand meetelt

Bij een groot dakvlak, zeg een hoofddak van een woning of een bedrijfshal, ligt dat anders. Daar moet iemand vooraf bedenken waar de omvormer komt te hangen ten opzichte van de meterkast, en of de kabel een lange weg door spouwmuren, kruipruimtes of langs balken moet afleggen. Hoe langer die weg, hoe meer spanningsverlies er optreedt en hoe eerder een installateur gaat rekenen of er een dikkere kabel nodig is, of misschien wel twee omvormers in plaats van één. Bij een aanbouw met een klein dakvlak speelt dat zelden. Het vermogen dat er wordt opgewekt is naar verhouding beperkt, de kabel is kort, en de keuze voor de plek van de omvormer is meestal een kwestie van welke muur het handigst is, niet van rekenwerk over spanningsval.

Dat betekent niet dat er niets te bespreken is. Een omvormer geeft warmte af als hij draait, en die warmte moet weg kunnen. In een garage waar ook de auto staat en fietsen hangen, is dat zelden een probleem: er is lucht genoeg en niemand zit er de hele dag. Maar in een bijkeuken die grenst aan een woonkamer, of in een technische ruimte die ook dienst doet als opslag voor was en schoonmaakspullen, is het net iets anders. Daar moet de omvormer niet ingesloten worden door dozen of tegen een wand komen waar geen luchtcirculatie is. Bij een aanbouw met een klein dakvlak is het geleverde vermogen beperkt, dus de warmteafgifte ook, maar het blijft iets om bij de plaatsing rekening mee te houden. Een omvormer die te warm wordt, gaat vermogen terugregelen, en dat is nu net het omgekeerde van wat je wilt van een dak dat zelf stroom maakt.

Wat er anders is dan bij panelen op een dak

Bij een gewoon paneel op beugels verandert er aan de kant van de omvormer weinig. Ook daar hangt hij binnen, ook daar loopt er een kabel van het dak naar binnen. Het verschil zit in wat er vooraf gepland wordt. Bij panelen op een bestaand dak wordt de omvormer vaak achteraf ingepast: het dak ligt er al, de meterkast staat er al, en de installateur zoekt een plek die past bij wat er al is. Bij een aanbouw met solarfels, zeker als het geheel nieuw gebouwd wordt of het dak toch vervangen wordt, kan de positie van de omvormer meegenomen worden in de tekening van de aanbouw zelf. Dat is een klein voordeel, maar wel een reëel: de doorvoer, de kabelgoot en de plek van de omvormer worden dan in één keer bedacht in plaats van achteraf ingepast tussen een boiler en een wasmachine.

Er is nog een verschil, en dat zit in de schaal. Een klein dakvlak op een aanbouw levert een beperkt vermogen op, dus de omvormer die daarbij past is ook aan de kleine kant. Dat is fysiek een klein kastje, niet groter dan een flinke schoenendoos, dat weinig ruimte vraagt. Bij een groter dakvlak, of bij een combinatie van een aanbouw en een hoofddak die allebei zonnecellen krijgen, kan het verstandig zijn om te kijken of één omvormer voor het hele systeem volstaat of dat er twee nodig zijn, bijvoorbeeld omdat het aanbouwdak een andere oriëntatie heeft dan het hoofddak. Dat soort keuzes hoort bij het uitrekenen op tekening, niet bij een vaste regel die voor elk gebouw opgaat.

De overgang naar het hoofddak

Omdat een aanbouw per definitie tegen een bestaand gebouw aan ligt, is de overgang van het aanbouwdak naar de gevel of naar het hoofddak een plek waar de kabel meestal langsmoet. Dat vraagt om een doorvoer die netjes aansluit op de bestaande bouw, zonder dat er een zichtbare leiding over de gevel hoeft te lopen. Bij een aanbouw die in dezelfde bouwstroom wordt meegenomen als een verbouwing van het hoofdhuis, is dat meestal goed te combineren met ander leidingwerk dat toch al door de muur moet. Bij een aanbouw die losstaat van verdere verbouwing is het vaak een kwestie van één doorvoer die specifiek voor deze kabel wordt gemaakt, wat op een klein dakvlak weinig voorstelt vergeleken met het leidingwerk van een compleet nieuw huis.

Wat er in de praktijk uit voortkomt, is dat de omvormer bij een aanbouw meestal het minst ingewikkelde onderdeel van het hele installatietraject is. Niet omdat er niets over te zeggen is, maar omdat de schaal van het dakvlak en de nabijheid van de meterkast de meeste knopen vooraf al doorhakken. De vragen die overblijven, zoals de plek in de ruimte en de ventilatie rond het kastje, zijn te beantwoorden op basis van de tekening van de aanbouw zelf, en dat is precies waar wij naar kijken als een dakvlak bij ons op de tafel komt.