Brandveiligheid van solarfels op een boerderij

Een boerderijdak is vaak groot, aaneengesloten en oud van constructie. Precies die combinatie maakt de vraag naar brandveiligheid anders dan bij een nieuwbouwloods of een rijtjeswoning. Een kapschuur van veertig meter lang heeft één groot dakvlak, één grote oppervlakte die stroom opwekt zodra er licht op valt, en vaak een elektrische installatie die ooit is aangelegd voor stalverlichting en een paar motoren, niet voor een opwekinstallatie.

Zolang de zon schijnt, staat een deel van de installatie onder spanning. Dat geldt voor elk dak met zonnecellen, met beugels of geïntegreerd in de fels, en het verandert niet door de manier waarop het paneel op het dak ligt. Wat wel verandert is de schaal. Op een boerderijdak ligt vaak één ononderbroken vlak, zonder de opdelingen die je bij een bedrijfshal met meerdere kapconstructies soms ziet. Dat vraagt om een installatie die in stukken is te scheiden, zodat niet het hele dak in één keer onder spanning staat als dat niet nodig is.

Bij solarfels zit die scheiding op het niveau van de baan en de string. Een aantal banen wordt elektrisch samen bedraad tot een string, en een dakvlak bestaat uit meerdere van die strings naast elkaar. Bij een brand hoeft niet het complete dak spanningsloos gemaakt te worden voordat de brandweer het dak op mag: het gaat om de strings die relevant zijn voor de plek van de brand. Waar die scheiding precies loopt en hoeveel strings een dakvlak van een specifieke boerderij krijgt, hangt af van de maatvoering van dat dak. Dat rekenen wij uit op tekening, niet in algemene regels.

De brandweer kent het probleem van onder spanning staande daken en werkt daar op een vaste manier mee. Bij een brand wordt de installatie aan de kant van de omvormer uitgeschakeld, dat is het punt waar de opgewekte stroom het gebouw binnenkomt en geschikt wordt gemaakt voor het net. Alles tussen de zonnecellen en die omvormer blijft echter onder spanning zolang er licht op het dak valt, ook na het uitschakelen van de omvormer. Dat is geen gebrek van het ene systeem tegenover het andere, het is een eigenschap van gelijkstroom die door zonnecellen wordt opgewekt. Waar precies de omvormer hangt en hoe de bekabeling van het dak naar dat punt loopt, leggen wij uit bij [waar de kabel het dak verlaat](/dakstroom/boerderij/stroom-naar-binnen).

Op een boerderij met een oude constructie speelt nog iets anders: de bestaande bekabeling in stal en schuur is vaak ouder en minder ruim bemeten dan in nieuwbouw. Een aansluiting die dertig jaar geleden is aangelegd voor ventilatoren en verlichting is niet gebouwd op het extra vermogen van een opwekinstallatie. Dat is geen reden om van dakstroom af te zien, het is een reden om de bestaande aansluiting te laten beoordelen voordat het dak wordt aangelegd. Een te lichte hoofdaansluiting of een verdeler die niet is voorbereid op een tweede voedingsbron kan bij een storing warmte ontwikkelen op een plek waar niemand op let, achter een wand of boven een verlaagd plafond in de stal. Dat risico zit niet in de felsbaan zelf, het zit in de rest van de installatie waar de felsbaan op wordt aangesloten, en het is precies waarom wij aanraden de bestaande meterkast en aansluiting te laten meenemen in de berekening voor een nieuw dak.

Een tweede punt dat bij boerderijen vaker speelt dan bij andere gebouwen is de aanwezigheid van hooi, stro of andere brandbare opslag onder het dak. Dat verandert niets aan de brandveiligheid van de felsbaan zelf, die bestaat uit staal met een organische coating en cellen die vlak in het dakoppervlak liggen zonder luchtspouw waarin een vonk zich kan nestelen. Het verandert wel de inzet van de brandweer bij een eventuele brand: bij opslag van hooi wordt vaak van buitenaf geblust, met een grote hoeveelheid water over een groot oppervlak, en dan is het voor het brandweerteam relevant te weten welk deel van het dak spanningsloos is en welk deel niet. Die informatie hoort op een schakelschema bij de meterkast te staan, met een tekening van de strings op het dak. Wij leveren die tekening mee bij de installatie zodat een brandweerteam ter plekke kan zien waar de scheidingen liggen, in plaats van dat ter plekke moet worden uitgezocht wat er onder het dak zit.

Voor de bevestiging van de baan zelf maakt het voor de brandveiligheid weinig verschil of het dak met beugels op een bestaand paneel is gezet of met zonnecellen in de fels is uitgevoerd. Het verschil zit in de bekabeling: bij beugelsystemen loopt er kabel over het dak, tussen paneel en dakvlak, vaak in een luchtspouw die ook een vluchtweg voor rook en hitte kan zijn bij brand onder het dak. Bij solarfels ligt de bekabeling in de fels zelf, blind bevestigd onder de opstaande naad, zonder een tweede laag boven het dakvlak. Dat is geen garantie tegen brand, het is een andere plek voor de kabel die minder kans geeft op een verborgen brandhaard tussen twee lagen materiaal.

De verzekeraar kijkt naar deze punten ook, en wat een verzekeraar precies vraagt bij een boerderij met een felsdak staat uitgewerkt op de pagina over [wat een verzekeraar vindt van een felsdak met zonnecellen](/dakstroom/boerderij/verzekering). Voor deze pagina is de kern dat brandveiligheid bij een boerderijdak niet begint of eindigt bij de felsbaan alleen. Het gaat om de combinatie van een groot aaneengesloten dakvlak, een bestaande elektrische installatie die niet altijd op het bijkomende vermogen is berekend, en de aanwezigheid van brandbare opslag onder het dak. De felsbaan zelf voegt daar geen nieuw risico aan toe dat niet ook bij een beugelsysteem zou spelen, maar de indeling in strings, de plek van de omvormer en de staat van de bestaande aansluiting verschillen per dak en per boerderij.

Hoeveel strings een dakvlak nodig heeft, waar de scheidingen het beste liggen gezien de vorm van het dak, en of de bestaande aansluiting geschikt is of eerst aangepast moet worden, dat rekenen wij uit op basis van de tekening van het gebouw. Een getal daarover dat niet op die tekening is gebaseerd, is een gok, en die doen wij niet.