Klikzink
Een schilddak heeft vier schuine vlakken die elk hun eigen richting op kijken, met hoekkepers waar de vlakken samenkomen. Dat maakt het dak anders dan een zadeldak met twee vlakken of een lessenaarsdak met één. Schaduw van een schoorsteen of een boom valt op één vlak, maar de andere drie vlakken staan er los van. Waar op een zadeldak een schaduwband soms van de ene dakhelft naar de andere lijkt te lopen omdat de nok dichtbij is, is dat bij een schilddak niet aan de orde: de vlakken zijn door de hoekkepers strikt gescheiden en wat op het ene vlak gebeurt, raakt de rest niet.
De hoekkeper zelf is de reden waarom een schilddak een ander verhaal is dan een rechthoekig zadeldak. Elk dakvlak van een schilddak is aan de zijkanten schuin afgesneden door de keperlijn, en daardoor wordt elke baan van boven naar onder korter naarmate hij dichter bij de rand van het vlak ligt. Op een zadeldak lopen alle banen op een vlak even lang door tot de rand; op een schilddak niet. De baan naast de keper kan halverwege al aflopen tot een driehoekje van een paar decimeter, terwijl de baan in het midden van het vlak zijn volle lengte houdt. Dat bepaalt hoeveel volle banen er per vlak passen, en dat is precies waar schaduw een extra complicatie aan toevoegt.
Stel dat er een dakkapel op het voorvlak staat en een schoorsteen op het zijvlak. Op het voorvlak valt de schaduw van de dakkapel op een aantal volle banen in het midden van het vlak, banen die anders over hun hele lengte stroom hadden geleverd. Op het zijvlak valt de schaduw van de schoorsteen precies op een baan die door de keperlijn al kort is, misschien nog maar een meter of twee lang. Het verlies in wattpiek van die twee schaduwen is niet gelijk, ook al lijken de schaduwvlekken op tekening even groot. Een schaduw op een korte baan bij de keper raakt weinig cellen omdat er weinig cellen op die baan liggen; een schaduw op een lange baan in het midden van het vlak raakt er meer. Waar de schaduw valt ten opzichte van de keperlijnen is dus net zo belangrijk als hoe groot de schaduw is.
Bij de klikfelsbaan van Klikzink ligt de zonnecel in het vlak van de baan zelf, blind bevestigd onder de fels op 475 mm werkende breedte. Dat verandert niets aan het feit dat een korte baan bij een hoekkeper nu eenmaal minder celoppervlak heeft dan een lange baan in het midden. Wat het wel verandert is dat er geen los paneel op een beugel ligt dat je nog kunt schuiven of anders leggen om een schaduwplek te vermijden; de indeling van de banen volgt de vorm van het dakvlak, inclusief de kepers, en de schaduw valt waar hij valt op de baan die daar al lag. Bij het ontwerp van het dakvlak wordt daarom vooraf gekeken welke banen door hun ligging al kort zijn en dus sowieso minder opbrengst geven, zodat een schaduw die net op zo'n baan valt in verhouding minder uitmaakt dan dezelfde schaduw op een volle baan verderop.
De richting van elk vlak van het schilder speelt hier ook in mee. Een schilddak heeft meestal een vlak op het zuiden, een op het noorden en twee op oost en west, en de manier waarop schaduw zich gedurende de dag over een vlak verplaatst hangt af van die richting, zoals wij uitleggen bij [wat schaduw doet op het zuiden](/dakstroom/schaduw/op-het-zuiden) en bij [wat schaduw doet op oost en west](/dakstroom/schaduw/oost-west). Op een schilddak is het bijzondere dat je die vier situaties gelijktijdig op één gebouw hebt, elk op hun eigen vlak, met de kepers als vaste grens ertussen. Een boom die 's ochtends een schaduw over het oostvlak trekt, heeft op dat moment geen enkele invloed op het zuidvlak, ook al staat die boom maar een paar meter van de hoekkeper af.
Een dakkapel op een schilddak levert een net iets ander patroon dan op een zadeldak, omdat de dakkapel op een schilddak vaker op een vlak staat dat zelf al smaller wordt naar de zijkanten toe. Een dakkapel die op een zadeldak breeduit tussen twee volle rijen banen past, kan op een schilddak dichter bij een keperlijn liggen en zo de schaduw laten vallen op banen die al aan de korte kant zijn. Dat is niet erg of goed, het is een gegeven waarmee rekening gehouden wordt bij het uittekenen van het vlak, banen kort houden waar toch al schaduw valt en de lange banen vrijhouden waar dat kan.
Bij een schoorsteen midden op een schilddak, vaak op de plek waar de nok van de vier vlakken samenkomt, is het effect weer anders. De schaduw van zo'n schoorsteen kan over de dag heen op twee verschillende vlakken vallen: 's ochtends op het oostvlak, 's middags op het zuidvlak. Op een schilddak betekent dat een schaduw die zich niet over één vlak verplaatst zoals bij een zadeldak, maar die van vlak wisselt op het moment dat de zon over de nok komt. Voor de opwekking heeft dat als gevolg dat twee vlakken elk een deel van de dag te maken hebben met diezelfde schoorsteen, in plaats van dat één vlak de hele dag belast is en het andere vlak vrij blijft.
Wanneer draait de ligging het antwoord om? Als het schilddak flauw hellend is en de vier vlakken daardoor bijna even veel zon krijgen als een vlak dak, wordt het verschil tussen de vlakken kleiner en telt de plek van de schaduw minder zwaar dan bij een steil schilddak waar zuid duidelijk de meeste opbrengst geeft. Ook als het dak zo klein is dat elk vlak nog maar twee of drie volle banen heeft, telt elke schaduw naar verhouding zwaarder, en dan is het juist de moeite waard om te kijken of een schoorsteen verplaatst of verlaagd kan worden voordat het dak wordt uitgelegd. Andersom geldt: bij een groot schilddak met veel volle banen per vlak, waar een enkele schaduwvlek maar een klein deel van het totaal raakt, weegt de exacte plek van de schaduw minder zwaar dan de keuze welk vlak in zijn geheel naar het zuiden wijst.
Wat dit voor een concreet dak betekent, met de precieze plek van de schoorsteen, de hoogte van de hoekkepers en de resulterende lengte van elke baan, rekenen wij uit op tekening. Dat geldt voor een schilddak net zo goed als voor elke andere vorm; de kepers en de schaduw samen bepalen de indeling, niet los van elkaar.