Klikzink
Een schuur wordt meestal in stappen verduurzaamd. Eerst de kozijnen, dan de isolatie van de gevels, en pas op het laatst het dak, als dat toch al lekt of als de rest klaar is en er nog budget over is. Die volgorde is begrijpelijk, want het dak is vaak het duurste onderdeel en het minst zichtbare probleem totdat het wél een probleem is. Maar juist bij een schuur is die volgorde vaak verkeerd om.
Een schuurdak is doorgaans een eenvoudig vlak. Weinig doorvoeren, geen dakramen, geen technische installaties die er doorheen moeten, en meestal ook geen esthetische eisen van een welstandscommissie of een architect die op zoek is naar een specifieke uitstraling. Dat maakt het niet alleen het goedkoopste dakvlak om te vervangen, het is ook het vlak waar opwekking het meeste oplevert per geïnvesteerde euro, simpelweg omdat er weinig obstakels zijn die het rendement drukken en weinig extra kosten die de vervanging duurder maken dan nodig.
Als het dak van de schuur er nog dertig jaar mee kan, is dat een goed bericht voor de portemonnee en een slecht argument om nu over te stappen op een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen. Dan zet je gewoon panelen op beugels op het bestaande dak, en dat is vaak de goedkopere keuze op de korte termijn. Onze felsbanen met zonnecellen erin zijn duurder per wattpiek dan losse panelen op een bestaand dak. Ze lonen wanneer het dak zelf toch aan de beurt is: bij vervanging omdat het oude dak versleten is, of bij nieuwbouw van de schuur. Dan betaal je in feite één keer voor twee dingen die je anders apart zou moeten regelen.
Bij een schuur die verduurzaamd wordt, komt vaak dezelfde vraag terug: wat doen we eerst, en wat doen we samen. Isolatie van vloer en gevel is meestal het eerste dat wordt aangepakt, gevolgd door nieuwe kozijnen. Het dak blijft vaak liggen tot het niet langer kan, en dan wordt het vervangen als apart project, los van de rest.
Dat is een gemiste kans, want het moment waarop je toch een dakdekker en een aannemer op de schuur hebt staan, is het moment waarop het combineren van dakvervanging en opwekking het minst extra kost. De steiger staat er al, de bouwplaats is al ingericht, en de knip die je normaal zou maken tussen twee projecten met twee keer voorrijkosten, twee keer planning en twee keer stilstand vervalt. Een felsbaan met geïntegreerde cellen wordt op dat moment niet een extra project naast de dakvervanging, maar onderdeel van diezelfde klus.
Het praktijkvoorbeeld dat we vaak tegenkomen is een agrarische schuur of een bedrijfsloods waar het asbestdak vervangen moet worden. Die vervanging staat sowieso op de planning, vaak met een deadline vanuit de gemeente of de eigen bedrijfsvoering. Op dat moment is de vraag niet of het dak vervangen wordt, maar waarmee. Kiest de eigenaar voor een gewone stalen felsbaan zonder opwekking, gevolgd op een later moment door panelen op beugels erboven, of kiest hij voor een dak dat de opwekking al in het materiaal heeft. Het antwoord hangt af van budget en planning, maar het is een vraag die je maar één keer goed kunt stellen: op het moment dat het dak toch openligt.
De gangbare volgorde bij verduurzaming, van kozijnen naar gevel naar dak, is ingegeven door zichtbaarheid en comfort. Nieuwe kozijnen zie je meteen, ze verminderen tocht en verbeteren het gevoel in het gebouw. Isolatie van de gevel voelt als een logische volgende stap. Het dak komt vaak pas in beeld als het lekt of als er toch subsidie beschikbaar is.
Maar het dak is het vlak waar de meeste warmte verdwijnt bij een ongeïsoleerde schuur, en het is ook het enige vlak waar je opwekking kunt toevoegen zonder extra grondoppervlak te gebruiken. Als je het dak als laatste doet, heb je de kozijnen en de gevel al aangepakt zonder de kans te benutten die het dak biedt om in één moment ook de energieopwekking te regelen. Andersom werkt het beter: begin met het dak, en de rest van het verduurzamingstraject bouwt daarop verder.
Dat betekent niet dat je in paniek nu al het dak moet vervangen als het nog jaren meekan. Het betekent dat wanneer er tóch een moment komt waarop het dak aan de beurt is, of dat nu is omdat het versleten is, omdat er asbest gesaneerd moet worden, of omdat de schuur nieuw gebouwd wordt, dat moment de gelegenheid is om te kijken of geïntegreerde opwekking daar past. Wachten tot het dak echt stuk is en dan alsnog apart panelen erop leggen, is een gemiste kans om twee investeringen in één te doen.
De reden dat een schuurdak zich zo goed leent voor deze aanpak, zit in wat er níet op staat. Geen dakramen die om de baan heen gelegd moeten worden, geen schoorstenen, geen dakkapellen. Vaak ook geen zichtbare gevel vanaf de straat die om een bepaalde kleur of textuur vraagt. Het dakvlak is in de meeste gevallen een groot, ononderbroken oppervlak, precies het soort vlak waar een felsbaan efficiënt gelegd kan worden zonder dat er veel maatwerk of extra passtukken nodig zijn.
Die eenvoud werkt twee kanten op. Het maakt de vervanging van het dak zelf goedkoper, omdat er weinig obstakels zijn om omheen te werken, en het maakt de opwekking effectiever, omdat er weinig schaduw of onderbrekingen zijn die het vlak versnipperen. Bij een woonhuis met dakkapellen en schoorstenen moet je vaak puzzelen om voldoende doorlopend oppervlak te vinden. Bij een schuur is dat puzzelen meestal niet nodig: het vlak is er, groot en vrij.
Dat gezegde, ook een schuur heeft aandachtspunten. De bekabeling moet ergens naar binnen, zoals wij uitleggen bij [hoe de stroom naar binnen komt](/dakstroom/schuur/stroom-naar-binnen), en de vraag waar de omvormer een plek krijgt is bij een schuur net zo relevant als bij een woonhuis, al is er vaak meer ruimte om die praktisch te plaatsen. Wie dat wil uitzoeken voordat de knoop wordt doorgehakt, kan bijvoorbeeld kijken naar de uitleg over [waar de omvormer komt te staan](/dakstroom/schuur/omvormer).
Het is de moeite waard om dit hardop te zeggen, ook op een pagina die verder positief is over de combinatie. Als het dak van de schuur er nog jaren goed bij ligt, is er geen enkele reden om het nu open te leggen alleen om de opwekking te integreren. De meerprijs van een felsbaan met geïntegreerde cellen ten opzichte van een gewoon dak met panelen op beugels erboven, valt dan niet te verdedigen. Beugels op een bestaand, goed dak zijn in die situatie gewoon de betere keuze: sneller te plaatsen, minder ingrijpend, en zonder dat je een verder gezond dak vervangt.
De afweging wordt anders zodra het dak toch op de planning staat. Dan verschuift de vraag van of je moet vervangen naar waarmee je vervangt, en dat is het moment waarop wij aan tafel willen zitten. Niet om een verkoopverhaal te houden over rendement of terugverdientijd, want dat verschilt per uitvoering, per dakvlak en per situatie en dat rekenen we liever concreet uit op tekening dan dat we er hier iets over beweren. Wel om te laten zien wat het dak in de praktijk wordt: een felsbaan die zowel het dak is als de opwekking, zonder beugels, zonder extra doorvoeren, met de cellen in het vlak zelf.
Wie dat overweegt bij een schuur die toch verduurzaamd wordt, met kozijnen en isolatie al gepland of net klaar, doet er goed aan om het dak niet als sluitstuk maar als startpunt te bekijken. Klikzink in Ede denkt daarin mee op basis van een tekening van de schuur, kosteloos en zonder dat daar een verplichting aan vastzit.