Klikzink
Een aanbouw wordt bijna altijd in fasen verduurzaamd. Eerst nieuwe kozijnen, dan isolatie in de spouw of onder de vloer, en pas als laatste, als er toch geld over is, iets aan het dak. Dat is de gangbare volgorde en het is precies de verkeerde. Het dak van een aanbouw is meestal het onderdeel met de kortste levensduur: bitumen dat na twintig jaar aan vervanging toe is, of een oude golfplaat die toch al vervangen moet worden zodra de rest van het huis wordt aangepakt. Als dat dak er straks toch af moet, is het de enige laag waarbij je voor de opwekking van stroom niet apart hoeft te betalen voor de constructie die het paneel moet dragen. Het dak zelf is dan de drager.
De reden dat mensen toch achteraan beginnen is simpel: kozijnen en isolatie voelen als comfort, iets wat je meteen merkt in de kamer. Het dak zie je niet vanaf de bank. Maar bij een aanbouw is het dak vaak het kleinste, laagste en makkelijkst te bewerken vlak van het hele huis. Geen steiger nodig voor de nok van de hoofdwoning, geen risico op werken op grote hoogte, en de aansluitingen op het bestaande huis liggen al vast op het moment dat de aanbouw wordt gebouwd of verbouwd. Wie op dat moment kiest voor een felsdak met de zonnecellen erin verwerkt, regelt in één klap de waterdichting, de isolatiewaarde van het dakpakket en de stroomopwekking. Drie aparte opdrachten worden er één.
Het gebouw waar dit artikel over gaat is precies dat: een klein, laag dakvlak tegen de achtergevel van een bestaand huis. Een uitbouw van de keuken, een serre die dienst doet als werkkamer, dat soort dak. Klein oppervlak, weinig hellingshoek, en twee praktische knelpunten die bij dit type gebouw steeds terugkomen: de aansluiting op de bestaande meterkast, en de overgang naar het dak van de hoofdwoning.
Bij nieuwbouw bepaal je zelf waar de meterkast komt en hoe de kabel van het dak daar geraakt. Bij een aanbouw op een bestaand huis ligt dat vast. De meterkast zit meestal aan de andere kant van het huis, of op een verdieping die niets met de aanbouw te maken heeft. Dat betekent dat de kabel van het dakvlak van de aanbouw een weg moet vinden door een muur, langs een plafond of onder een vloer, naar een punt waar al bekabeling en groepen zitten.
Dat is geen onoverkomelijk probleem, maar het is wel een reden om dit soort verduurzaming niet als losse actie te zien. Een aannemer die toch de isolatie onder de vloer van de aanbouw aanpakt, of toch een nieuwe wand openbreekt voor leidingwerk, kan in dezelfde werkgang een kabelgoot of doorvoer meenemen voor het dak. Wie het dak apart laat doen, ontdekt vaak achteraf dat de kortste weg naar de meterkast dwars door een net afgewerkt plafond loopt. De volgorde van de werkzaamheden bepaalt dus niet alleen de kosten van de zonnecellen, maar ook hoeveel er weer open moet voor de kabel.
Het tweede knelpunt is de plek waar het lage dak van de aanbouw tegen de gevel of het dak van het hoofdgebouw aan komt. Bij een aanbouw ligt hier meestal een inwendige hoek, een aansluiting op een bestaande dakrand of een gevel met een raam net erboven. Dat is de plek waar een dak lekt als de aansluiting niet goed is uitgedetailleerd, en het is ook de plek waar je bij een felsdak met geïntegreerde cellen goed moet kijken naar de looplijn van de banen.
Een felsbaan ligt namelijk in één rechte lijn van goot naar nok, of in dit geval van dakrand naar de gevel van het hoofdhuis. Bij een klein dakvlak met een lastige overgang betekent dat vaak dat er een baan of een deel van een baan zonder cellen nodig is, precies op de plek waar de aansluiting complex wordt. Dat is geen nadeel van het systeem, het is een kwestie van goed tekenen voordat er staal gewalst wordt. Bij Klikzink wordt dat op tekening uitgezocht: waar de cellen wel liggen, waar niet, en hoe de baanverdeling aansluit op de bestaande situatie zonder dat er een halve cel ergens tegen een muur eindigt.
De reden om dit artikel te beginnen met de volgorde is dat die volgorde het verschil maakt tussen één rekening en drie. Wie eerst de kozijnen vervangt, dan de vloer isoleert, en na een paar jaar besluit dat het dak ook aan de beurt is, betaalt drie keer voor stelposten, drie keer voor het inregelen van een aannemer, en loopt drie keer het risico dat het net afgewerkte werk van de vorige fase weer open moet.
Bij verduurzaming van een aanbouw is het dak vaak het onderdeel dat het eerst aan vervanging toe is, simpelweg omdat aanbouwen vaker een lichte, goedkopere dakconstructie hebben dan de rest van het huis. Een golfplaat, een stuk bitumen op een houten onderconstructie, een dakvlak dat al zichtbaar doorbuigt. Als dat dak er sowieso af moet, is dat het moment om te bepalen of het nieuwe dak ook meteen stroom gaat leveren, in plaats van er over vijf jaar alsnog een steiger voor te zetten.
Dit systeem is geen goedkoop alternatief voor losse zonnepanelen. Per wattpiek is een felsdak met geïntegreerde cellen duurder dan panelen die met beugels op een bestaand, goed dak worden gezet. Het verdient zich pas terug op het moment dat je sowieso voor de kosten van een nieuw dak staat. Ligt er op de aanbouw een dak dat nog jaren meekan, dan is het voordeliger om daar gewone panelen op te leggen en het felsdak te bewaren voor het moment dat dat dak echt vervangen moet worden.
Hetzelfde geldt voor een aanbouw die op de planning staat voor een heel andere renovatie, zoals alleen nieuwe kozijnen. Als het dak zelf niet aan de beurt is en er geen directe aanleiding is om het open te leggen, is dit niet het moment. De winst van dit systeem zit in het combineren van werkzaamheden die anders toch al gebeuren, niet in het vervangen van een dak dat nog goed is omwille van de opwekking.
Voor een architect of aannemer die een verduurzamingstraject van een aanbouw begeleidt, is de praktische vraag dus niet alleen welk product het beste past, maar in welke volgorde de werkzaamheden gepland worden. Als het dak van de aanbouw binnen een paar jaar toch vervangen moet worden, is het de moeite waard om dat naar voren te halen in het traject, in plaats van het als sluitstuk te behandelen na kozijnen en isolatie. Dat voorkomt dubbel werk aan bekabeling en aansluitingen, en het voorkomt dat de overgang naar het hoofddak twee keer wordt aangepakt: eenmaal bij de renovatie en eenmaal bij de latere plaatsing van zonnecellen.
Klikzink rekent dit door op tekening, met de bestaande situatie van meterkast en dakaansluiting als uitgangspunt. Dat kost niets en het laat zien of dit voor een specifieke aanbouw het juiste moment is, of dat het beter is om te wachten tot het dak echt aan vervanging toe is.