Klikzink
Een dakvlak met solarfels heeft geen bevestigingsgaten, geen beugels en geen doorboringen voor de panelen zelf. Wat wel door het dak moet, is de bekabeling die de opgewekte stroom naar binnen brengt. Dat is bij een stal niet anders dan bij elk ander gebouw met dit systeem, maar de eisen die aan die ene doorvoer worden gesteld, liggen bij een stal hoger dan bij een kantoor of een woonhuis. Deze pagina gaat over dat ene gat: waar het zit, hoe het dicht blijft en wat er in de praktijk om moet gebeuren voordat het goed is.
Bij een regulier paneelsysteem op een stal lopen er vaak meerdere kabels van de rijen panelen naar een verdeelkast en vandaar naar binnen, met bijbehorende doorvoeren, klemmen en afdichtingen per rij. Bij solarfels ligt de bekabeling onder de banen zelf, tussen de klemmen die de fels ook mechanisch vasthouden. De stroom van de cellen in een baan wordt onder het dakvlak verzameld en pas op één punt, of op een beperkt aantal punten bij een groot dakvlak, naar binnen gebracht. Voor een varkensstal van vijftig meter lang betekent dat in de praktijk vaak één doorvoer per dakhelft in plaats van een wirwar van kabels die allemaal apart afgedicht moeten worden. Minder doorvoeren betekent minder plekken waar het dak open is geweest, en dus minder plekken waar het ooit kan gaan lekken.
De voorkeur gaat uit naar een doorvoer onder de nok. Daar staat het water het minst hoog, daar is de belasting door wind het laagst omdat de nok de luwe zijde van het dakvlak beschermt, en daar is de afdichting het makkelijkst te controleren omdat een monteur er zonder ladderwerk op het dakvlak zelf bij kan. Bij een bestaande stal die opnieuw wordt bekleed, wordt vaak gekeken of er al een doorvoer in de nok aanwezig is, bijvoorbeeld voor een ventilatiekanaal of een oude kabel, en of die meegebruikt kan worden. Een bestaande opening die al zijn waarde heeft bewezen is voorspelbaarder dan een nieuwe. Bij nieuwbouw wordt de positie van de nokdoorvoer vooraf op tekening bepaald, in overleg met de installateur die de kabels verder naar de meterkast of de technische ruimte trekt. Dat voorkomt dat er tijdens de bouw alsnog een gat gezocht moet worden op een plek die achteraf niet handig blijkt.
Een stal is geen droge, schone ruimte. Onder het dak hangt vocht uit de dieren en uit de mest, er is ammoniak in de lucht, en er is stof van voer en strooisel dat overal neerslaat, ook tegen de onderkant van het dakbeschot. Dat stelt eisen aan wat er precies onder de baan gebeurt bij de doorvoer. De kabel die van de fels naar binnen gaat, komt in dezelfde lucht terecht als de rest van de stalruimte, en ammoniak is een stof die rubber, sommige kunststoffen en onbeschermd metaal op termijn aanvreet. Bij solarfels op een stal wordt daarom gekeken naar de opbouw onder de baan: is er een geventileerde spouw die de vochtige, ammoniakrijke stallucht op afstand houdt van de kabel en de aansluitpunten, of grenst de onderkant van de baan direct aan de stalruimte. Bij een goed geïsoleerde stal met een spouw is dat vaak al op orde; bij een open stal met alleen een dakbeschot moet de doorvoer en het kabeltraject daarachter beter beschermd worden, met kabels en connectoren die tegen deze omgeving bestand zijn.
Bij een regulier paneel dat op beugels boven een stal wordt gemonteerd, hangt de bekabeling meestal in de buitenlucht, onder het paneel maar boven het dakvlak. Die kabels zitten dus niet in de stalatmosfeer, ze zitten in de buitenlucht, wat voor de kabel zelf minder belastend is maar wel betekent dat er per rij panelen een aparte doorvoer door het dak moet, meestal via een dakdoorvoerset met een rubber manchet om de kabel. Bij solarfels ligt de kabel vanaf de cel al vrij snel binnen de constructie, onder de baan, en komt pas bij de nok naar buiten of naar binnen. Dat scheelt doorvoeren, maar het betekent ook dat de kabel op zijn traject onder het dak wel degelijk in de buurt van de stalatmosfeer kan komen, en dat daar dus wel over nagedacht moet worden. Het is niet zo dat de geïntegreerde oplossing die vraag overbodig maakt, ze verplaatst hem naar een andere plek in het ontwerp.
Een doorvoer door een stalendak moet twee dingen tegelijk kunnen: de kabel doorlaten en het dak waterdicht houden onder wisselende omstandigheden. Een stal heeft vaak een groot, ononderbroken dakvlak, en op zo'n vlak kan de wind flink aan de nok trekken. De manchet of doorvoerkap rond de kabel wordt daarom mechanisch vastgezet op de baan zelf, niet los erop gelegd, en aangesloten op de coating van de baan zodat er geen naad ontstaat waar water via capillaire werking naar binnen kan trekken. Ook temperatuurverschil speelt een rol: een stalendak kan in de zomer flink opwarmen en 's nachts weer afkoelen, en die uitzetting en krimp van het staal moet de afdichting rond de doorvoer kunnen volgen zonder te gaan lekken. Daarom wordt hier gewerkt met een flexibele overgang tussen kabel en plaat in plaats van een starre verbinding die na een paar jaar temperatuurwisseling gaat scheuren.
Omdat er bij solarfels maar één, of een klein aantal, doorvoeren per dakvlak is, is de controle daarvan overzichtelijk. Bij een periodieke controle van het dak, iets dat bij een stal vaak toch al gebeurt in het kader van het onderhoud aan het gebouw, wordt de doorvoer meegenomen: zit de manchet nog goed vast, is er geen stof of nesteling van vogels rond de opening, is de afdichting nog heel. Dat is één controlepunt in plaats van een controle van tientallen kabeldoorvoeren verspreid over het dakvlak zoals bij een regulier paneelsysteem met meerdere strings. Voor de beheerder van een stal, die toch al op het dak of in de nok moet zijn voor andere zaken zoals ventilatie of nokafdichting, is dat een praktisch verschil: één plek om te checken in plaats van een hele rij.
Waar precies de doorvoer komt, of er een bestaande opening gebruikt kan worden, en welke bescherming de kabel nodig heeft gezien de spouwopbouw van de specifieke stal, wordt per gebouw bepaald. Dat hangt af van de lengte van het dakvlak, de plek van de technische ruimte, en de opbouw van het dak zelf. Voor de rest van het verhaal over hoe de stroom vanaf die doorvoer verder het gebouw in gaat, verwijzen we naar de pagina over hoe de stroom naar binnen komt bij een stal. Voor dit dakvlak rekenen en tekenen we de positie en uitvoering van de doorvoer uit op basis van de bouwtekening, zonder dat dat iets kost.