Klikzink
Op veel agrarische bedrijven ligt het dak van de stal er al twintig, dertig jaar op. Er zit mos in de naden, de coating is dof geworden, en op een gegeven moment blijkt bij inspectie dat de onderconstructie of de bevestiging niet meer voldoet. Dan is de vraag niet of het dak vervangen wordt, maar wanneer. Precies op dat moment is de afweging anders dan wanneer er gewoon een goed dak ligt waar je panelen op zou kunnen zetten.
Wie een bestaand, goed dak heeft en overweegt om zonnepanelen te plaatsen, kiest bijna altijd voor panelen op beugels. Dat is logisch: het dak ligt er al, de investering betreft alleen de opwekking, en die kosten staan op zichzelf. Een felsbaan met geïntegreerde cellen is dan duurder per wattpiek, want je betaalt in feite twee keer voor iets dat je in dat scenario al één keer had. Bij dakvervanging valt die vergelijking anders uit. Het dak moet er toch af en er moet toch nieuw materiaal op. Op dat moment betaalt u voor het nieuwe dak, en de opwekking komt daar in mee zonder dat er een tweede constructie, een tweede set doorvoeren of een tweede planning bovenop komt. Het is die samenloop, niet een technisch voordeel op zich, die dit voor een stal aantrekkelijk maakt.
Een stal is geen kantoor met een plat dak en droge lucht erboven. Onder het dakvlak hangt een klimaat met vocht uit de dieren en de mest, met ammoniak die vrijkomt uit de stalvloer en de mestopslag, en met stof van voer en strooisel dat overal neerslaat, ook tegen de onderkant van het dak. Dat combinatie van vocht en ammoniak is agressief voor metalen onderdelen. Een dakbedekking die dat niet aankan, laat dat na een paar jaar zien aan de onderkant: putjes, verkleuring, op termijn doorroesten van bevestigingsmateriaal dat niet voor die omgeving gemaakt is.
Dat stelt eisen aan een felsbaan met zonnecellen erin, want daar zit aan de onderkant niet alleen plaatstaal maar ook kabels, aansluitpunten en de overgang tussen cel en dakplaat. Bij de uitvoering die Klikzink levert is de baan zelf Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating aan de buitenkant, en dat is de dakhuid die het weer buiten houdt. Aan de binnenkant, waar de stalucht tegenaan komt, gaat het om de vraag hoe de elektrische aansluitingen en de doorvoer van de bekabeling zijn uitgevoerd en of die bestand zijn tegen een omgeving met ammoniak. Dat is precies het punt waarop wij op tekening meekijken: niet elke stal heeft dezelfde ventilatie, dezelfde veebezetting of dezelfde afstand tussen dakvlak en dierverblijf, en die verschillen bepalen mee wat een verantwoorde uitvoering is.
Boeren en aannemers die een stal laten herdekken, doen dat meestal omdat het oude dak aan het einde van zijn levensduur is, of omdat er een verbouwing is waarbij het dakvlak toch openligt. In beide gevallen ligt er straks een compleet nieuw dakvlak, van goot tot nok, over een oppervlak dat bij een stal vaak groot is: honderden vierkante meters is niet ongewoon. Op dat schaal maakt het voor de planning weinig verschil of de banen die er komen allemaal blind zijn, of dat een deel ervan de cellen bevat. Het is dezelfde klikfels, dezelfde werkende breedte van 475 mm, dezelfde haakse fels van 35 mm, en dezelfde blinde bevestiging met klemmen onder de fels. Er gaat geen extra schroef door het dakvlak voor de opwekking; de bevestiging die het dak vasthoudt, houdt ook de cellen op hun plek.
Dat is meteen de reden waarom dit bij een stal net iets zwaarder telt dan bij een woonhuis. Een groot plat stukje kapdak boven een stal is precies het soort oppervlak waar paneelvelden op beugels traditioneel op gelegd worden, met bevestigingspunten die door de dakhuid heen gaan. Op een dak dat al twintig jaar oud is, is dat aanvaardbaar risico. Op een dak dat u net vervangen heeft omdat het oude lek was, is elke extra doorboring een nieuwe plek waar dat weer kan gebeuren. Als de opwekking in het dakvlak zelf zit, blijft dat aantal doorvoerpunten beperkt tot wat er al nodig was voor de bekabeling, niet voor de constructie.
Het eerlijke antwoord op de vraag of dit ook zin heeft als het dak van de stal er nog jaren mee kan, is meestal nee. Als het dak technisch nog in orde is en alleen de vraag speelt of u zonnepanelen wilt, dan is een paneel op beugels de logische en goedkopere weg. U legt dan alleen de opwekking erbovenop, zonder dat u het dak zelf hoeft te vervangen, en dat scheelt aanzienlijk in kosten per opgewekte wattpiek. Een felsbaan met geïntegreerde cellen loont in de praktijk vrijwel alleen wanneer het dak toch aan de beurt is, bij nieuwbouw van een stal, bij een volledige herdekking, of bij een verbouwing waarbij het dakvlak al openligt. Buiten die situaties betaalt u voor dakvervanging die niet nodig was, en dat is een duurdere weg naar dezelfde stroom.
Omdat elk stalproject anders is, qua dakvorm, qua oppervlak, qua ligging van de nok en qua stalklimaat, rekenen wij dit uit op basis van een tekening van het gebouw. Daar komt onder meer uit hoeveel van het dakvlak met cellen wordt uitgevoerd, hoe de baanverdeling loopt ten opzichte van de dakranden, en welke uitvoering van de onderdelen past bij het klimaat in die specifieke stal. Cijfers over wattpiek per vierkante meter, terugverdientijd of prijs per vierkante meter noemen wij hier niet, want die verschillen per uitvoering en per dakvlak, en een getal dat niet klopt voor uw gebouw is nergens goed voor. Het is dat rekenwerk op tekening, niet een vaste tabel, waarmee wij vaststellen of dakvervanging bij uw stal het moment is om de zonnecellen meteen mee te nemen. Wie daarover twijfelt bij een concreet dak, kan de tekening van de stal aanleveren; het meedenken daarover kost niets, ook als de conclusie is dat een gewoon paneel op beugels voor die situatie de betere keuze is.