Klikzink
Een felsdak met geïntegreerde zonnecellen levert stroom zolang er licht op valt. Dat geldt ook als het dak in brand staat, als een aannemer erop moet werken, of als de brandweer met een ladder tegen de gevel staat. De veiligheidsschakelaar is de voorziening die dat vlak, of een deel ervan, spanningsloos maakt. Bij een twee-onder-een-kapwoning is de vraag waar die schakelaar staat en wie hem mag bedienen, minder vanzelfsprekend dan bij een vrijstaand huis met één dak en één eigenaar.
De schakelaar zit meestal dicht bij de omvormer, binnen, op een plek die zonder ladder of dakbetreding te bereiken is. Bij een woning met één opwekker is dat één kastje, één schakelaar, één verantwoordelijke. Bij een twee-onder-een-kap met twee huishoudens die ieder hun eigen deel van het dakvlak laten opwekken, zijn dat in de praktijk twee gescheiden systemen: twee omvormers, twee schakelaars, elk in de eigen meterkast of technische ruimte. De ene bewoner kan zijn deel van het dak spanningsloos maken zonder dat de buurman iets merkt aan zijn eigen systeem. Dat is geen extra voorziening die wij erbij verkopen, het is een directe consequentie van hoe het dakvlak in twee installaties wordt opgedeeld, iets wat we uitgebreider behandelen bij hoe de stroom naar binnen komt bij een twee-onder-een-kapwoning.
Bij een set panelen die los op de dakbedekking is gezet, is de scheiding fysiek helder: paneel A hoort bij huisnummer 12, paneel B bij huisnummer 14, met een duidelijke rand tussen de twee groepen. Bij een felsdak met cellen in het vlak zelf ligt de laag opwekking in het materiaal van het dak, en dat dak loopt bij een twee-onder-een-kap in veel gevallen door als één ononderbroken vlak over de erfgrens heen. Er is geen fysieke rand te zien tussen de banen van de linkerwoning en die van de rechterwoning, ze liggen in dezelfde lijn, met dezelfde matte kleur.
Voor de veiligheidsschakelaar betekent dat: de knip moet elektrisch getrokken worden op de plek waar de bekabeling van het ene deel overgaat in het andere, niet op een zichtbare naad in het dakvlak. Dat wordt vastgelegd voordat de eerste baan gelegd wordt, niet erna. Bij een gebouw waar de twee woningen los van elkaar zijn gebouwd of verbouwd, met een duidelijke bouwmuur die ook in de kapconstructie doorloopt, is dat meestal eenvoudig: de scheiding in het dakvlak volgt de scheiding in de constructie. Bij een woning waar het dak ooit als één geheel is aangebracht en pas later per helft is verduurzaamd, moet die elektrische knip soms met meer zorg worden aangebracht, omdat de kabelgoten en de fels van de banen niet automatisch samenvallen met de erfgrens.
In een gewone eengezinswoning is die vraag simpel: de eigenaar, de installateur bij onderhoud, en de brandweer bij een incident. Bij een twee-onder-een-kap komt er een vraag bij die weinig te maken heeft met techniek en veel met afspraken tussen buren. Als er onderhoud gepleegd moet worden aan het dakdeel van nummer 12, en de schakelaar van dat deel zit in de meterkast van nummer 12, is dat geen probleem. Lastiger wordt het wanneer om bouwkundige redenen een kabeltracé door het dakdeel van de buurman loopt, of wanneer de twee omvormers in dezelfde technische ruimte staan omdat die het handigst was gepositioneerd bij de bouw. Dan moet vooraf zijn afgesproken wie welke schakelaar mag bedienen, en dat hoort niet in een mondelinge afspraak tussen buren maar in de installatietekening en, waar relevant, in de splitsingsakte of de onderlinge erfdienstbaarheid.
Stel dat er bij nummer 14 een kabelfout ontstaat achter de fels van een van de banen. De monteur die komt kijken, wil dat deel van het dak spanningsloos hebben voordat hij een paneel opent of een klem losmaakt. Hij bedient de schakelaar die bij het systeem van nummer 14 hoort. Het dakdeel van nummer 12 blijft intussen gewoon stroom leveren, want dat loopt via een eigen, gescheiden circuit. Dat is precies het punt waarop dit anders werkt dan bij een enkel paneel dat op een gewoon dak ligt: bij zo'n paneel schakel je de hele string uit en is het gebouw als geheel spanningsloos voor dat stukje opwekking. Bij dit dak, waar de opwekking verdeeld is over twee juridisch en elektrisch gescheiden woningen, wil je juist dat de ene woning niet meeveert met een storing bij de andere. Wat er in zo'n geval verder met dat kapotte deel gebeurt, staat beschreven bij wat er gebeurt als één baan stuk is bij een twee-onder-een-kapwoning.
Er zijn twee-onder-een-kapwoningen waar de nok in één rechte lijn doorloopt en de scheiding tussen de twee huizen in het dakvlak nauwelijks te zien is, ook niet vanaf de grond. In die situatie ligt de knip niet op een zichtbare plek in het dak, maar in de bekabeling die van de banen naar de meterkasten loopt. De installateur die de banen legt, moet dan al bij het ontwerp vastleggen welke banen bij welk huisnummer horen, ook als de banen zelf identiek zijn en zonder label niet van elkaar te onderscheiden zijn. Wij tekenen dat vooraf uit op basis van de kadastrale grens en de bouwtekening, zodat er nooit twijfel bestaat over welke schakelaar welk deel van het dak uitschakelt. Die tekening is ook het document waarop de brandweer, bij een incident, kan zien welk deel van het dak al spanningsloos is gemaakt en welk deel nog niet.
Voor wie een twee-onder-een-kap ontwerpt of verbouwt met dit type dak, is de veiligheidsschakelaar niet iets wat achteraf wordt ingepland bij de elektricien. Het is een vraag die bij de eerste tekening al beantwoord moet zijn: waar loopt de scheiding tussen de twee installaties, hoeveel schakelaars zijn er nodig, en waar komen ze te hangen zodat beide bewoners onafhankelijk van elkaar hun eigen dakdeel spanningsloos kunnen maken. Dat is ook het moment waarop bepaald wordt hoe de omvormers geplaatst worden, iets waarover meer te lezen is bij waar de omvormer komt bij een twee-onder-een-kapwoning. Bij een paneel op beugels is die vraag vaak minder urgent, omdat de installatie los van de dakconstructie staat en makkelijker in twee onafhankelijke groepen te splitsen is zonder dat de bouwkundige scheiding precies gevolgd moet worden.
Wij rekenen dit per project uit op basis van de kadastrale en bouwkundige situatie, niet op basis van een standaardschema. Een tekening van het dakvlak, de erfgrens en de gewenste positie van de meterkasten is voor ons voldoende om te bepalen waar de schakelaars komen en hoe de circuits gescheiden worden gehouden.