Veiligheidsschakelaar bij een carport of overkapping

Een carport of overkapping staat meestal los van het huis of het bedrijfsgebouw. Het dakvlak zelf is klein, er is geen zolder of technische ruimte onder, en de kabel van de felsbaan naar de omvormer of de meterkast legt een stuk buiten af voordat hij een muur bereikt. Die afstand en dat ontbreken van een gebouw eronder maken de plek en de werking van de veiligheidsschakelaar net iets anders dan bij een dak op een woning.

De schakelaar zit op de plek waar de kabel van het dakvlak het gebouw binnenkomt, of bij een vrijstaande carport op de paal of het frame zelf, dicht bij de doorvoer naar de ondergrondse of opgaande leiding. Bij een carport naast een woning is dat vaak een kastje op de gevel, net binnen de muur, voor de meterkast. Bij een vrijstaande overkapping, los van elk gebouw, wordt de schakelaar in een klein buitenkastje aan de paal gemonteerd, met een deksel tegen regen en opspattend water. De brandweer of een monteur die moet ingrijpen, hoeft dan niet het hele dak af te lopen, maar vindt één punt waar de installatie is gescheiden.

Wat de schakelaar doet, is simpel te omschrijven en belangrijk om precies te begrijpen. Hij onderbreekt de stroom die van de felsbanen komt, zodat er bij brand, bij onderhoud of bij een storing geen spanning meer op de kabel staat tussen het dak en het schakelpunt. Dat is niet hetzelfde als de hele installatie uitschakelen bij de meterkast: de banen zelf blijven, zolang er licht op valt, spanning leveren tot aan de schakelaar. Daarom ligt de exacte plek van dat punt vast, en daarom moet iedereen die aan het dak werkt, weten waar het zit voor hij een kabel losmaakt.

Bij panelen die op een bestaand dak liggen, zit de schakelaar vaak dicht bij de omvormer binnen, met een kabeltraject dat via de zolder of het dakbeschot loopt en onderweg door isolatie en een dakdoorvoer gaat. Bij een carport is dat traject anders: geen zolder, geen isolatielaag, vaak een kabel die zichtbaar of in een mantelbuis langs de paal naar beneden loopt voordat hij ondergronds verder gaat. Dat maakt de schakelaar makkelijker te vinden, maar ook blootgesteld aan weer en aanrijding, wat vraagt om een deugdelijke, afgesloten kast in plaats van een los aansluitpunt.

Een carport met zonnecellen in het dak staat vaak niet alleen. In de praktijk hangt er een laadpunt voor een auto naast of aan de paal, en dat verandert waar de schakelaar moet komen en hoe hij bediend wordt. Bij een woning met carport en laadpaal is het gebruikelijk dat de schakelaar van het dakvlak en de aansluiting van de laadpaal in dezelfde buitenkast samenkomen, zodat één blik voldoende is om te zien of het vlak nog spanning geeft. Een installateur die de laadpaal aansluit, moet dan ook precies weten welke kabel van het dak komt en welke van het net, want die twee circuits horen niet door elkaar te lopen.

Wie de schakelaar bedient, verschilt per situatie. Bij een woonhuis is dat in de regel de bewoner zelf, of de monteur die onderhoud doet aan de installatie, of de brandweer bij een incident. Bij een bedrijfspand met een grote overkapping voor bijvoorbeeld een wagenpark ligt dat net iets formeler: de bedrijfshulpverlener of de technische dienst moet weten waar het schakelpunt zit en hoe het werkt, want die persoon is als eerste aanwezig voordat de brandweer arriveert. Op tekening leggen wij vast waar dat punt komt en hoe het gemarkeerd wordt, zodat het voor iedereen die het gebouw gebruikt duidelijk is.

Een voorbeeld uit de praktijk: bij een vrijstaande overkapping op een erf, zonder aangrenzend gebouw, komt de schakelaar in een kastje aan de voet van de draagpaal, op ongeveer een meter hoogte, met een zichtbaar bordje erop. De kabel loopt vanaf het dakvlak via de binnenzijde van de paal naar dat kastje en van daar ondergronds naar de meterkast in de woning, op twintig meter afstand. Bij brand aan het dak kan de schakelaar bij de paal worden bediend zonder dat iemand het perceel op moet lopen naar de meterkast, en dat is precies het punt van de voorziening: snel bij de bron kunnen ingrijpen, niet pas bij de eindbestemming van de kabel.

De lengte van de kabel tussen dak en schakelaar speelt hierbij een rol die bij een dak op een woning meestal niet aan de orde is. Hoe verder het schakelpunt van het dakvlak af staat, hoe langer het stuk kabel is dat bij een storing nog spanning kan voeren voordat de schakelaar het onderbreekt. Bij een carport die los van het huis staat, wordt daarom vaak gekozen voor een schakelaar dicht bij het dak, aan de paal, in plaats van pas bij de meterkast binnen. Dat is een andere overweging dan bij de bekabeling die wij beschrijven bij hoe de stroom naar binnen komt bij een carport of overkapping, waar het vooral gaat om het traject van de kabel zelf en niet om het schakelpunt.

Ook de relatie met brandveiligheid in bredere zin is bij een carport anders dan bij een woondak. Een overkapping staat vaak dicht bij een auto, een berging of opgeslagen materiaal, en een storing die tot verhitting leidt, moet dus snel te isoleren zijn van de rest van de installatie. Wij gaan dieper in op die kant van de zaak op de pagina over brandveiligheid bij een carport of overkapping; hier gaat het vooral om het punt waar de installatie wordt losgekoppeld, niet om de opbouw van de baan zelf.

De schakelaar zelf is geen onderdeel dat per uitvoering verschilt in prijs of uitvoering op een manier die wij hier in getallen kunnen vangen. Welk type kast, welke beveiligingsklasse en waar precies het punt komt, hangt af van de afstand tot het gebouw, de aanwezigheid van een laadpaal en de indeling van het erf. Dat werken wij uit op tekening, samen met de rest van de installatie, zodat er één samenhangend plan ligt in plaats van een schakelaar die achteraf ergens tussen dak en meterkast wordt bijgeplakt.