Klikzink
Een zonnecel die warm wordt, levert minder op. Dat geldt voor elk systeem, of de cellen nu los op een dak liggen of erin verwerkt zijn. Het verschil zit in wat er onder de cel zit en of daar iets kan wegkoelen. Panelen op beugels hebben lucht onder het paneel: er is een spouw waar wind doorheen kan, en die luchtstroom voert warmte af. Een geïntegreerde felsbaan heeft die spouw niet. De baan ligt op de dakopbouw, net als elke andere dakbedekking, en de warmte die in de cel ontstaat moet een andere weg vinden dan wegwaaien.
Bij Klikzink zit die weg in de opbouw zelf. De felsbaan ligt op een geventileerde ondergrond of op isolatie, afhankelijk van het bouwdeel, en de warmte die niet direct wordt afgevoerd via de lucht onder de dakbedekking wordt deels opgenomen door de constructie daaronder. Dat is geen truc die het temperatuurverschil met een paneel op beugels wegpoetst: op een hete dag zal een geïntegreerde cel gemiddeld iets warmer worden dan een cel die vrij hangt in de wind. Dat is de fysica van het product, en we zeggen dat liever hardop dan dat we het verstoppen in een technisch datasheet.
Waar dat tegenover staat, is dat er verder ook niets is dat kan gaan zitten, loszitten of los waaien. Een systeem met een spouw heeft een luchtstroom nodig om te werken zoals bedacht, en die luchtstroom is gevoelig voor de manier waarop het dak is opgebouwd, voor de windrichting, voor vogels en bladeren die de opening onder de panelen dichtslibben. Bij een felsbaan is er geen spouw die schoon moet blijven, geen inlaat die verstopt kan raken. De prijs voor die eenvoud is een iets hogere celtemperatuur op momenten dat de zon er vol op staat. Wie op basis van piekopbrengst op de heetste dag van het jaar kiest, kiest waarschijnlijk voor iets anders dan een geïntegreerd systeem, en dat is een eerlijke keuze.
Klikzink is niet de enige partij die opwekking in het dakvlak zelf legt in plaats van erop. Er zijn indak-systemen die met panelen werken die in het vlak van pannen of leien liggen, en er zijn dakpannen met geïntegreerde cellen die de vorm van een gewone pan behouden. Wat ze gemeen hebben is het uitgangspunt: de opwekking wordt onderdeel van de waterdichte laag, niet een toevoeging erop. Wat ze niet gemeen hebben, is hoe dat in het profiel, de bevestiging en de garantie is uitgewerkt, en dat zijn precies de punten waarop je een aanbieder moet doorvragen voordat je tekent.
Het profiel maakt verschil in hoe zichtbaar de overgang tussen cel en dakbedekking is, en in hoe het regenwater wordt afgevoerd. Bij pansystemen zit de aansluiting tussen een pan met cel en een pan zonder cel op dezelfde plek als bij elke andere pan: in de overlap. Bij een felsbaan zit de aansluiting in de fels, de haaks opstaande naad tussen twee banen, en die naad is precies waar het water via de klemmen onder de fels wordt afgevoerd zonder dat er een schroef doorheen gaat. Beide oplossingen zijn beproefd voor hun eigen dakvorm, maar ze zijn niet uitwisselbaar: een felsprofiel werkt op een hellend dak met stalen banen, een pansysteem werkt binnen de logica van een pannendak.
De bevestiging is het tweede punt. Bij Klikzink is de bevestiging van de baan ook de bevestiging van de cel: één klem onder de fels houdt beide vast, en er gaat geen schroef door het dakvlak. Bij sommige indak-panelen wordt het paneel zelf met clips of profielen in een dakconstructie gehangen die los van de onderliggende dakbedekking is aangebracht, wat betekent dat er twee systemen op elkaar moeten aansluiten: het draagsysteem voor het paneel en de waterkering daaronder. Dat is niet per se slechter, maar het is een andere verantwoordelijkheidsverdeling, en die moet in het bestek even scherp staan als de technische tekening.
Dat brengt het derde en volgens ons belangrijkste verschil: wie garant staat als het dak als geheel niet doet wat het moet doen. Bij een paneel op beugels is die vraag simpel te beantwoorden, want het dak en het paneel zijn twee gescheiden bouwdelen met elk hun eigen leverancier en garantie. Een lek in de dakbedekking heeft niets te maken met het paneel erboven, en omgekeerd. Bij een dakintegraal systeem vallen die twee samen, en dat is precies waarom het zo belangrijk is om te weten met wie je zaken doet.
Klikzink levert de felsbaan met de geïntegreerde cel als één product van één fabrikant: de plaat komt van onze eigen walsmachines, de opwekking zit erin verwerkt voordat de baan het dak op gaat, en er is één partij die kan zeggen hoe de opbouw eronder eruit moet zien om het geheel waterdicht te houden. Bij een aantal andere indak-oplossingen wordt het paneel door de ene partij geleverd en de resterende dakbedekking, de loodwerken en de aansluitingen door de dakdekker ter plaatse ingevuld. Dat kan uitstekend werken, maar het betekent dat de garantie op het paneel en de garantie op het dak twee verschillende gesprekken zijn als er ooit iets misgaat. Vraag dus altijd, bij welke aanbieder ook, wie tekent voor het dak als geheel en niet alleen voor de cel.
Onderhoud is de plek waar het verschil in de praktijk merkbaar wordt. Een paneel met een spouw eronder heeft een opening die af en toe schoongemaakt moet worden, zeker onder bomen of in de buurt van akkers waar veel stof en blad opwaait. Een felsbaan zonder spouw heeft dat probleem niet: het dakvlak is glad, er is geen kier waar iets achter kan blijven liggen, en het onderhoud beperkt zich tot wat je ook bij een gewoon stalen dak zou doen. Daar staat tegenover dat je bij een spouwsysteem, als er onder het paneel iets misgaat, er makkelijker bij kunt om het te inspecteren of te vervangen zonder de dakbedekking zelf open te maken. Bij een geïntegreerd systeem hoort een kapotte baan vervangen te worden als losse baan, met de klemverbinding die daarvoor bedoeld is, niet als reparatie aan een spouw die er niet is.
Als het dak blijft liggen en er alleen opwekking bij moet, is een paneel op beugels vaak de snellere en goedkopere weg, ook met het warmteverlies dat de spouw wegneemt. De felsbaan met geïntegreerde cel is bedacht voor het moment dat het dak toch al vervangen wordt of nieuw wordt gebouwd, zodat je één keer betaalt voor dak en opwekking samen in plaats van twee keer voor twee gescheiden systemen. Wie kiest tussen dit product en een indak-paneel of zonnedakpan van een andere fabrikant, doet er goed aan te vragen naar het profiel, de manier van bevestigen en de garantieverdeling tussen dak en opwekking, voordat er over opbrengst per vierkante meter wordt gesproken.
Wat een baan met een defecte cel precies kost aan rendement door de hogere temperatuur eronder, en hoe dat zich verhoudt tot een specifiek indak-systeem van een andere fabrikant, verschilt per uitvoering, per dakvlak en per ligging. Dat rekenen we uit op tekening, niet in algemene beweringen op deze pagina.