Klikzink
Een cel wordt minder warm naarmate er minder zon op valt, en op het noorden valt weinig zon. Dat is meteen de kern van dit verhaal: waar op het zuiden of op oost en west de opgebouwde warmte onder de baan iets doet met het rendement, is dat effect op het noorden bijna te verwaarlozen. Er is simpelweg te weinig instraling om de cellen warm te laten worden, en dus ook te weinig instraling om er veel stroom uit te halen.
Bij een paneel op beugels is dat verschil met de zon in de rug al zichtbaar, maar bij een geïntegreerde felsbaan telt het net iets harder. Panelen op beugels staan los van het dak, met een luchtspleet ertussen die warmte kan afvoeren. Een felsbaan met cellen erin ligt tegen de dakopbouw aan; er is geen spouw, geen luchtstroom die de achterkant koelt. Op het zuiden compenseert de hoeveelheid zon dat ruimschoots, want ook een iets warmere cel levert daar nog volop op. Op het noorden ontbreekt die compensatie. De cel is niet warmer dan elders, integendeel, maar ze krijgt domweg te weinig instraling om het gebrek aan koeling ooit te moeten goedmaken.
De opbouw onder de baan verandert daar weinig aan. Dezelfde isolatie, dezelfde dampremmende laag en dezelfde ventilatie die op een zuidkant helpen om warmte kwijt te raken, liggen ook onder een noorddak. Ze doen gewoon hun werk zoals ze dat bij een dak zonder cellen ook zouden doen: het pand droog en geïsoleerd houden. Voor de opbrengst van de cellen zelf maakt die opbouw op het noorden nauwelijks verschil, omdat er te weinig zoninstraling binnenkomt om te merken of de achterkant een paar graden warmer of koeler is.
Het punt is dus niet wat er met de warmte gebeurt, maar of je dit vlak eigenlijk met cellen moet uitvoeren. Bij een schuur met een noordelijk dakvlak en een zuidelijk dakvlak is de rekensom meestal snel gemaakt: het zuiden krijgt de cellen, het noorden krijgt gewone felsbanen zonder cellen. Dat is geen esthetisch compromis. Een baan zonder cellen ziet er in kleur en profiel precies zo uit als een baan met cellen erin verwerkt, dezelfde matte donkere coating, dezelfde fels van 35 mm, dezelfde werkende breedte van 475 mm. Vanaf de grond of vanaf een luchtfoto is aan het dakvlak niet te zien welke banen wel en welke geen cellen bevatten. Het dak blijft één geheel, ook als alleen de zuidzijde stroom levert.
Dat is meteen het praktische voordeel van dit systeem tegenover bijvoorbeeld zonnedakpannen of indak-panelen: je kunt per dakvlak kiezen zonder dat het beeld erop lijdt. Op een zadeldak met een noord-zuidoriëntatie, zoals ook te lezen bij de pagina over de warmte op een zadeldak, betekent dat vaak dat alleen de zuidhelft actief wordt uitgevoerd. Bij een schilddak met een vlak dat naar het noorden wijst, ligt de keuze vergelijkbaar: dat vlak krijgt een dekking die het dak afmaakt, niet een dekking die stroom moet opleveren.
Er zijn situaties waarin een noordvlak toch met cellen wordt uitgevoerd, en dat is meestal geen technische reden maar een praktische. Bij een klein dakvlak waar de meerkosten van een andere bandbreedte materiaal niet opwegen tegen de moeite van twee verschillende bestellingen, kan het simpeler zijn om dezelfde baan door te leggen. Bij een gebogen dak waarin de kromming van het vlak op de rand tussen noord en een andere richting ligt, is de grens tussen wel en niet zoninstraling ook niet altijd scherp, en dan is één doorlopende uitvoering praktischer dan een knip in het materiaal. In die gevallen krijg je op het noorden weinig opbrengst per vierkante meter cel, maar wel een dakvlak dat er in één keer klaar is.
De uitkomst hangt dus af van het hele dak, niet van het ene vlak alleen. Bij een woning met een enkele kap die naar het noorden wijst en geen zuid- of oostkant van betekenis heeft, is de vraag legitiem of geïntegreerde opwekking hier wel zin heeft, en het antwoord kan dan zijn dat gewone felsbanen zonder cellen de logische keuze zijn, met opwekking op een bijgebouw of via een andere oplossing. Bij een pand met meerdere dakvlakken is het net zo logisch om het noorden gewoon dak te laten zijn en de opwekking te concentreren op de vlakken waar de zon wel komt.
Omdat het effect van warmte hier ondergeschikt is aan het simpele gebrek aan zoninstraling, heeft het weinig zin om voor een noordvlak een aparte warmteberekening te vragen. Belangrijker is de vraag of dit vlak in de uitvoering met cellen moet, of dat het dak hier klaar is met de gewone baan. Dat is een keuze die per dak verschilt, afhankelijk van de vorm van het dak, de andere vlakken die er wel geschikt voor zijn, zoals ook te lezen bij de pagina over de warmte op oost en west, en de manier waarop de bekabeling vanaf de actieve vlakken naar binnen loopt.
Op tekening is dat snel te zien. Stuur het dakvlak met de vier windrichtingen erop aan, en het wordt duidelijk welke vlakken met cellen worden uitgevoerd en welke met gewone banen. Klikzink rekent dat door zonder dat daar kosten aan verbonden zijn, zodat de keuze voor het noordvlak op feiten berust in plaats van op een aanname dat elk dakvlak hetzelfde moet worden uitgevoerd.