Klikzink
Een lekkage komt nooit gelegen, maar hij dwingt wel tot een beslissing die anders jaren was uitgesteld. Er komt een dakdekker op het dak, er wordt een plek gevonden waar water naar binnen komt, en dan volgt de vraag die verder gaat dan de reparatie zelf: is dit een plek herstellen, of is de hele dakbedekking aan vervanging toe? Bij een ouder woonhuis met een dakvlak van pakweg dertig vierkante meter is dat verschil groot. Een plaatselijke reparatie is in een middag klaar. Een nieuw dak is een project, met steigers, een dekker die een paar dagen bezig is en een rekening die je toch al niet had gepland. Als je dan tóch een nieuw dak legt, is het redelijk om je af te vragen of dat dak ook meteen stroom kan opwekken, in plaats van er later nog een keer panelen bovenop te zetten.
Dat is precies waar solarfels bij past en waar het ook weer niet bij past. Het is een stalen felsbaan met de zonnecellen verwerkt in het vlak van de baan zelf, in dezelfde matte, donkere kleur en op dezelfde lijn als de banen ernaast. Geen beugels boven op een bestaande dakbedekking, geen tweede laag, geen doorboringen extra voor de bevestiging van panelen. De bevestiging van de dakbedekking is tegelijk de bevestiging van de opwekking. Maar dat voordeel geldt alleen als je toch al bezig bent met het dak. Op een lekkage die met een reparatie is opgelost, hoef je niets te veranderen. Solarfels is geen antwoord op een lekkende plek, het is een antwoord op de vraag wat je doet als het hele dakvlak vervangen wordt.
De eerste vraag na een lekkage is niet of je zonnepanelen wilt, maar hoe oud de rest van de dakbedekking is en hoe lang die nog meegaat. Bij een dak van tien jaar oud met één beschadigde plek, bijvoorbeeld door een losgeraakte antenne of een verstopte hemelwaterafvoer die het water heeft laten opstuwen, is een reparatie meestal het verstandigste. Je vervangt dan niet iets dat nog jaren mee had gekund. Bij een dak dat al dertig jaar ligt en waarbij de lekkage eigenlijk het eerste zichtbare teken is van een bedekking die op meer plekken aan het einde van zijn levensduur zit, ligt dat anders. Dan is de kans groot dat er over twee jaar weer een plek lekt, en dan nog een. Op dat moment is vervangen vaak goedkoper dan een reeks reparaties, en dan is het ook het moment om te bekijken wat er met dat nieuwe dakvlak nog meer kan.
Een dakdekker of aannemer die na een lekkage op het dak staat, kan dat onderscheid meestal ter plekke maken: is dit een incident, of is dit een dak dat op is. Alleen in het tweede geval is het zinvol om solarfels in de overweging mee te nemen. Reken je toch een nieuwe dakbedekking uit, dan is het verschil met een uitvoering die ook stroom opwekt vaak kleiner dan verwacht, omdat je de kosten van de dakbedekking en de kosten van de opwekking niet meer los van elkaar hoeft te betalen. Bij een dak dat sowieso al goed is, is dat rekensom er niet: dan kom je uit op panelen op beugels boven op een dak dat prima blijft liggen, en dat is dan ook de logische keuze.
Bij een doorsnee woonhuis ligt het verbruik niet gelijk verdeeld over de dag. Het gros van het stroomverbruik zit 's ochtends vroeg, als er gedoucht en ontbeten wordt, en 's avonds, als er gekookt wordt en de verwarming, de wasmachine en de televisie tegelijk aanstaan. De zon doet precies het tegenovergestelde: die levert het meest midden op de dag, als er op veel adressen niemand thuis is. Dat verschil bepaalt wat er met de opgewekte stroom gebeurt, en dat geldt voor solarfels precies zoals het voor gewone panelen geldt. Het dakvlak, of dat nu van beugelpanelen is of van felsbanen met cellen erin, wekt op wanneer de zon schijnt, niet wanneer het huishouden stroom vraagt.
Wat er met dat overschot gebeurt, hangt af van het net en van eventuele opslag, en dat is een ander onderwerp dan het dak zelf, zoals wij uitleggen bij [wat het net doet met de stroom van je woonhuis](/dakstroom/woonhuis/het-net). Voor de keuze na een lekkage is vooral van belang dat de vorm van het dak dit verbruikspatroon niet verandert. Een westelijk georiënteerd dakvlak vangt meer namiddagzon, wat beter aansluit bij een gezin dat rond etenstijd de meeste stroom gebruikt, dan een zuidgeoriënteerd dak dat vooral rond het middaguur piekt. Bij de keuze voor een oriëntatie en een dakvorm na een lekkage loont het om dat verbruikspatroon in het achterhoofd te houden, ook al verandert het niets aan de vraag of solarfels dan de juiste uitvoering is.
Een dakvlak van dertig tot vijfenveertig vierkante meter, zoals bij een doorsnee rijtjeshuis of vrijstaande woning, is aan één stuk te beleggen met felsbanen, met of zonder cellen erin. Dat is meteen een van de dingen die het verschil maakt met een naderhand geplaatst systeem: bij solarfels bepaal je bij de vervanging van het dak zelf hoeveel banen met cellen en hoeveel banen zonder cellen er komen, in plaats van dat je achteraf een paneel ergens tussen de dakkapel en de schoorsteen probeert te passen. Bij een lekkage die tot volledige vervanging leidt, is dat een praktisch voordeel: de dakdekker legt in één keer een dak dat er als geheel uitziet, zonder een duidelijk herkenbaar blok panelen op een verder kaal dakvlak.
Dat gezegd hebbende, is dit niet de goedkoopste weg naar zonnestroom op een woonhuis. Per opgewekte wattpiek is een systeem waarbij de dakbedekking en de opwekking in één product samenkomen duurder dan losse panelen op een bestaand, goed dak. Het loont dan ook vrijwel alleen wanneer de dakbedekking toch aan vervanging toe is, zoals na een lekkage die op een verouderd dakvlak wijst, of bij nieuwbouw. Op een dak dat na reparatie nog jaren meekan, is de rekensom eenvoudigweg anders, en dan is een regulier systeem op beugels de logische keuze.
Bij een lekkage aan een woonhuis is de eerste stap altijd vaststellen of het om een plaatselijk probleem gaat of om een dakbedekking die aan het einde van zijn levensduur is. Pas in het tweede geval is het zinvol om solarfels in de afweging mee te nemen naast een regulier dak met panelen erop. Klikzink rekent dat door op tekening: op basis van de vorm en oriëntatie van het dakvlak, zonder kosten voor het meedenken vooraf. Wie na een lekkage toch al met een dakdekker of aannemer om tafel zit, kan die vraag in hetzelfde gesprek meenemen.