Klikzink
Solar felsbanen zijn duurder per wattpiek dan panelen op een montageframe. Dat is geen kleine kanttekening, het is het uitgangspunt van deze pagina. Wie voor een bedrijfshal een keuze moet maken tussen een felsdak met geïntegreerde zonnecellen en gewone panelen op beugels, moet eerst weten in welke situatie welk systeem zijn geld waard is. Voor een flink deel van de bedrijfshallen in Nederland is het antwoord simpel: neem panelen op beugels.
Ligt er op de hal een dakbedekking van tien jaar oud die nog een lange technische levensduur voor zich heeft, dan is er geen aanleiding om dat dak eraf te halen. In dat geval leg je panelen op een montageframe boven op de bestaande bedekking, met ballast of met een beperkt aantal doorboringen die apart worden ingepakt en waterdicht gemaakt. De investering blijft dan beperkt tot de opwekking zelf. Een felsbaan met zonnecellen vervangt het hele dakvlak, staalplaat en fels inclusief. Dat is alleen logisch als je toch aan het dak moet, bijvoorbeeld omdat de bestaande bedekking aan het einde van zijn levensduur is, er asbest onder ligt dat gesaneerd moet worden, of omdat de hal nieuw wordt gebouwd. Zit je in die situatie niet, dan betaal je bij een geïntegreerd systeem in feite twee keer voor iets dat je maar één keer nodig had: een nieuw dak dat je niet zocht, plus de opwekking die je wel zocht.
Grote platte of licht hellende bedrijfsdaken lenen zich vaak uitstekend voor een paneelveld op beugels, met oost-west of zuidgerichte opstelling naar keuze, en zonder dat de bestaande dakconstructie het zwaar te verduren krijgt. Bij een bedrijfshal met een groot, vrij dakvlak en een fabriek of magazijn eronder dat overdag stroom gebruikt, is dat vaak de snelste weg naar een werkend systeem.
Er is een tweede situatie waarin het antwoord juist verschuift, en die is het spiegelbeeld van de eerste. Een bedrijfshal met een groot dakvlak waarin een bedrijf zit dat op werkdagen, overdag, veel stroom gebruikt, zoals een koelhuis, een productiehal met draaiende machines of een distributiecentrum met laadpalen op het terrein, heeft de gunstigste combinatie die er in de zonnestroom bestaat: opwekking en verbruik vallen samen. Er is dan weinig behoefte om stroom terug te leveren aan het net of tijdelijk op te slaan, want hij wordt binnen het uur zelf verbruikt. In die situatie loont het om zoveel mogelijk wattpiek op het dakvlak te krijgen tegen een zo laag mogelijke investering per wattpiek, en dat pleit op zichzelf voor gewone panelen op beugels: die geven doorgaans meer vermogen per geïnvesteerde euro dan een geïntegreerd systeem.
Maar als bij die hal het dak toch aan vervanging toe is, of als het om nieuwbouw gaat, valt dat argument voor een groot deel weg. Dan betaal je het dak sowieso, en is de vraag niet meer dak plus panelen tegen dak plus felsbanen, maar welk dak je wilt hebben dat toch al op de begroting staat. Bij die vergelijking wordt de felsbaan met zonnecellen aantrekkelijker, precies omdat de investering in het dakvlak zelf al gepland stond. Hoeveel dat in een concreet geval verschilt, hangt af van de oppervlakte, de hellingshoek, de oriëntatie en de uitvoering die gekozen wordt. Dat rekenen we uit op tekening; een getal noemen zonder die tekening zou een gok zijn, en een gok is niet waar een opdrachtgever iets aan heeft.
Een paneel op een montageframe is een systeem boven op een systeem. Het dak blijft zijn eigen waterdichte laag houden, de panelen komen daarboven op stalen of aluminium dragers die met ballastblokken op hun plek blijven of, bij hellende daken, aan de dakconstructie worden verankerd. Dat brengt een aantal dingen met zich mee die op een felsdak met geïntegreerde cellen niet spelen. Er komt gewicht bij op het dakvlak, wat bij een oudere hal een controle van de dakconstructie waard is. Er ontstaat een tweede laag boven het dakvlak, met een luchtspouw daaronder, wat betekent dat er onder de panelen ruimte is waar vuil, bladafval en soms vogels terechtkomen. En bij bevestiging met doorboringen moet elke doorvoer apart worden ingepakt, wat een aandachtspunt is bij de opleveringscontrole en bij het onderhoud nadien.
Dat zijn geen bezwaren tegen panelen op beugels, het zijn de gewone aandachtspunten van dat systeem, en voor een bedrijfshal met een dak dat nog jaren meegaat, wegen ze niet op tegen het voordeel dat je de bestaande dakbedekking intact laat en alleen investeert in de opwekking zelf. Voor een hal waar het dak sowieso vervangen wordt, verschuift die afweging, en dan is het zinvol om de twee routes naast elkaar te leggen voordat het bestek wordt vastgelegd.
Het is geen keuze die voor het hele dakvlak in één keer gemaakt hoeft te worden. Op een bedrijfshal met meerdere dakvlakken, of met een dakvlak dat deels vervangen wordt en deels blijft liggen, is het denkbaar om op het nieuwe deel felsbanen met geïntegreerde cellen te leggen en op het bestaande, goede deel panelen op beugels te plaatsen of daar voorlopig niets aan te doen. Ook bij een uitbreiding van een bestaande hal, waarbij een nieuwe vleugel een nieuw dak krijgt terwijl de oude hal blijft zoals hij is, ligt die combinatie voor de hand. Wat op één vlak de beste keuze is, hoeft dat op het andere vlak niet te zijn, en dat mag gewoon per dakvlak bepaald worden.
Hoe de rest van het dak werkt, staat elders op deze site beschreven: hoe de bekabeling van een felsdak naar binnen gaat, hoe het waterdicht blijft, wat er gebeurt als één baan uitvalt en wat onderhoud en schoonmaak in de praktijk inhouden. Die vragen zijn voor een felsdak anders beantwoord dan voor een gewoon paneelveld, en wie beide routes overweegt, doet er goed aan die pagina's ook te lezen.
Om te bepalen welk systeem voor een specifieke hal de betere keuze is, is een paar dingen nodig: de leeftijd en staat van de huidige dakbedekking, de oppervlakte en hellingshoek van het dakvlak, en een beeld van wanneer in de dag het bedrijf eronder de meeste stroom gebruikt. Op basis daarvan rekenen we op tekening uit wat een felsdak met geïntegreerde cellen zou kosten en wat een paneelveld op beugels zou kosten, zodat de vergelijking niet op onderbuikgevoel maar op cijfers voor dit ene dak wordt gemaakt. Dat meedenken op tekening kost niets, en het is de enige manier om deze vraag eerlijk te beantwoorden.