Klikzink
Een rijtjeshuis heeft meestal een dakvlak dat aan twee kanten tegen de buren aan zit. De breedte van het dak ligt vast, de nokhoogte ligt vast, en de scheidingsmuren aan weerszijden bepalen waar een baan mag beginnen en eindigen. Dat is meteen ook de reden waarom de bekabeling bij dit type dak iets anders werkt dan bij een systeem van losse panelen op beugels.
Bij panelen op een dak lopen de kabels over het dakvlak, van paneel naar paneel, meestal onder de panelen door maar nog altijd bovenop de bestaande dakbedekking. Bij solarfels ligt dat anders. De cellen zitten in de felsbaan zelf, en de bekabeling die de opgewekte stroom afvoert loopt aan de onderkant van die baan, dus onder het dakvlak, tussen de baan en de dakconstructie. Je ziet op het dak zelf geen kabel, geen doorvoer, geen los stukje leiding dat langs een paneelrand naar een verzamelpunt slingert. De kabel gaat het dak in op het punt waar de baan al doorbroken wordt voor de bevestiging onder de fels, niet op een extra plek die apart afgedicht moet worden.
Dat de kabel onder de baan ligt in plaats van erop heeft twee gevolgen die bij een rijtjeshuis sterker spelen dan bij een vrijstaand huis met een groot dakvlak. Het eerste gevolg is dat de kabel uit de zon en uit het zicht ligt. Geen kabel die jaren in de volle zon hangt en op termijn verweert, geen kabel die vanaf de straat of vanuit het huis van de buren te zien is tegen de onderkant van de dakoverstek. Bij een rijtjeshuis, waar de zijkant van het dak vaak grenst aan een gedeelde erfgrens of aan een smalle strook tussen twee daken, telt dat: er is simpelweg minder plek om een kabel weg te werken zonder dat hij ergens langs een muurtje of regenpijp zichtbaar wordt.
Het tweede gevolg is dat de ruimte in de dakopbouw ertoe doet. De kabel moet onder de baan liggend naar een verzamelpunt kunnen lopen, en dat vraagt om voldoende ruimte tussen de felsbaan en de onderconstructie, bijvoorbeeld in de bestaande spouw of in de ruimte boven de isolatie. Bij een rijtjeshuis met een compacte dakopbouw, waar de dakconstructie vaak al op maat is gebouwd voor het huis en niet voor een systeem erbovenop, is dat een van de dingen die we op tekening nakijken voordat we een indeling van banen voorstellen. Niet omdat het probleem vaak is, maar omdat de marges bij een smal dak kleiner zijn dan bij een breed dakvlak waar je gemakkelijker kunt schuiven.
De breedte van het dakvlak bepaalt hoeveel banen er naast elkaar passen, en dat is bij een rijtjeshuis vaak de eerste rekensom, nog voor er over bekabeling wordt gesproken. Een baan heeft een werkende breedte van 475 mm. Bij een dakvlak dat aan één kant een schoorsteen heeft en aan de andere kant strak tegen de scheidingsmuur met de buren aanloopt, is er geen ruimte om een baan een stukje op te schuiven als hij niet precies past. De aansluiting op de scheidingsmuren, met het randprofiel en de aansluitdetails die daar nodig zijn, bepaalt dus mede hoeveel volledige banen er in het vlak passen en waar de overgangsstukken komen.
Dat heeft ook gevolgen voor waar de bekabeling per saldo samenkomt. Bij een breed dakvlak kun je de kabels van meerdere rijen banen relatief kort naar een centraal punt laten lopen. Bij een smal dakvlak, zoals bij veel rijtjeshuizen, ligt dat verzamelpunt vaker aan een kant, omdat het dakvlak simpelweg niet breed genoeg is om het in het midden te leggen zonder dat de kabel langs een dakraam of een schoorsteen moet. Dat is geen probleem, maar het is wel iets dat op tekening wordt uitgewerkt aan de hand van de werkelijke maten van het dak, niet iets dat we los van het gebouw kunnen invullen.
Bij een systeem van panelen op beugels ligt de bekabeling meestal in kabelgoten of clips die aan de onderkant van de panelen zitten, dus nog steeds bovenop de bestaande dakbedekking, alleen verstopt onder het paneel zelf. Dat werkt op een breed dak met genoeg speling prima, maar bij een smal rijtjeshuisdak met panelen die tot vlak bij de scheidingsmuur staan, is er weinig ruimte om die bekabeling netjes weg te werken zonder dat er een stukje kabel zichtbaar blijft bij de rand.
Omdat bij solarfels de kabel al onder het felsdak zelf loopt, is er op het dakvlak geen tweede laag bekabeling die apart wegbewerkt moet worden. De kabel hoort bij de baan, niet bij een los onderdeel dat er bovenop is gezet. Dat is een van de dingen die het aanzicht van het dak rustig houdt: geen paneelranden, geen kabelgoot die je vanaf de straat kunt zien liggen tussen twee daken die dicht bij elkaar staan, wat bij een rijtjeshuis eerder opvalt dan bij een huis dat verder van de buren af staat.
Het betekent ook dat de indeling van de banen, en dus de route van de bekabeling, niet los kan worden bekeken van de indeling van het dakvlak als geheel. Bij een rijtjeshuis met een kleine, ingeklemde dakvlak is dat een kwestie van precies opmeten: de breedte tussen de scheidingsmuren, de plek van eventuele doorvoeren voor riolering of ventilatie, de hoogte van de nok. Op basis daarvan wordt bepaald hoeveel banen er liggen, welke banen cellen hebben en welke niet, en waar de kabel het dak verlaat om naar de omvormer te gaan.
Bij een rijtjeshuis vragen we altijd om een maatvoering van het volledige dakvlak, inclusief de exacte positie van de scheidingsmuren en eventuele opgaande delen zoals een schoorsteen of een dakkapel. Daarmee wordt uitgerekend hoeveel volledige banen er passen, of er een restbreedte overblijft die met een aangepaste baan wordt opgevuld, en hoe de kabel vanaf de onderkant van de banen naar het punt loopt waar hij het dak verlaat. Dat is dus geen vaste maat die voor elk rijtjeshuis gelijk is; een hoekwoning met een dakvlak dat aan één kant vrij ligt, rekent anders dan een tussenwoning die aan twee kanten is ingeklemd.
Wat er niet verandert, is het uitgangspunt: de bekabeling ligt onder het dakvlak, niet erop, en dat blijft zo of het dakvlak nu drie meter breed is of acht. Bij een breed dakvlak is er meer ruimte om daarin te schuiven, bij een smal dakvlak van een rijtjeshuis ligt de indeling strakker vast, en dat is precies waarom we dat per gebouw op tekening uitwerken in plaats van er een algemene regel voor te geven.