Klikzink
Een schooldak krijgt weinig te verduren van mensen die erop lopen, want daar mag bijna niemand komen zolang er onder dat dak kinderen zitten. Dat is meteen een reden om goed te kijken naar hoe de waterdichtheid is opgebouwd, want een inspectie of een reparatie is op een school niet iets wat je even tussendoor doet. Bij een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is het uitgangspunt dat de opwekking geen tweede systeem op het dak is, maar onderdeel van het dak zelf. Er wordt niet door het dakvlak geschroefd om een paneel vast te zetten. De klemmen die de baan op zijn plaats houden, zitten onder de fels, dus de bevestiging van het dak is dezelfde bevestiging die de zonnecel op zijn plek houdt. Dat scheelt een categorie lekkage die bij montage op beugels wel bestaat: een doorboring die na jaren gaat lekken door verwering van de afdichting rond de schroef.
Dat betekent niet dat er geen zwakke plekken zijn. Ze liggen alleen ergens anders dan bij een systeem op beugels. De eerste plek is de doorvoer, waar de kabel van de zonnecellen het dakvlak verlaat om naar binnen te gaan. Op een schoolgebouw ligt die doorvoer meestal bij een technische ruimte of installatiekast, en de manier waarop hij is afgedicht bepaalt of daar ooit water binnenkomt. Een doorvoer is een vast detail dat één keer goed wordt uitgevoerd bij de bouw, niet iets waar met het jaar meer risico op ontstaat, mits hij goed is aangelegd en er verder niets aan verandert. De tweede plek is de aansluiting aan de nok, waar de banen van het ene dakvlak overgaan in de nokafwerking. Dat is bij ieder stalen dak al een aandachtspunt, met of zonder zonnecellen, en verandert niet wezenlijk door de opwekking in de baan. De derde plek is de overgang van een baan met cellen naar een baan zonder cellen, bijvoorbeeld waar het dakvlak overgaat in een stuk dat in de schaduw van een schoorsteen of luchtbehandelingskast ligt en waar geen cellen zijn gelegd. Die overgang moet even vlak en even dicht zijn als een overgang tussen twee gewone banen, en dat is precies waarom de cellen op dezelfde lijn liggen als de rest van het dakvlak: geen sprong in hoogte, geen randje waar water kan blijven staan of onder kan doorkruipen.
Op een school komt daar een praktisch punt bovenop dat bij een kantoor of loods minder speelt. Het gebouw wordt overdag gebruikt, wanneer de zon het hardst werkt, maar staat in de zomervakantie vaak grotendeels leeg. Voor de waterdichtheid van het dak maakt dat niets uit, het dak moet dicht blijven of er nu leerlingen in de klas zitten of niet, maar het is wel de reden waarom een school er anders naar kijkt dan een bedrijf met een continu proces. Er is geen constante bewaking vanuit de gebruikers van het gebouw die een lekkage snel opmerkt, want in de vakantie loopt er niemand rond die een vochtplek op het plafond ziet. Dat pleit ervoor om de nokdetails en de doorvoer bij oplevering goed te laten vastleggen op tekening en foto, zodat een facilitair beheerder die het gebouw na de vakantie weer opent, weet waar hij naar moet kijken als er toch iets is.
De reden dat de doorvoer, de nok en de overgang tussen banen de aandachtspunten zijn en niet het vlakke deel van het dak zelf, zit in hoe een felsdak al werkt voordat er één zonnecel bij komt. Een stalen felsbaan is Sendzimir verzinkt staal met een matte coating, blind bevestigd met klemmen die onder een haaks opstaande fels van 35 millimeter liggen. Die fels is zelf het waterkerende detail: hij staat hoger dan het niveau waarover het water afloopt, dus regenwater dat over het dakvlak stroomt komt niet bij de klem. Zet je de zonnecel in het vlak van diezelfde baan, dan verandert er aan dat principe niets. De cel ligt niet boven het dakvlak zoals een paneel op beugels, waar wind onder het paneel grijpt en waar op de rand van het paneel een overgang ontstaat die goed afgedicht moet blijven. Bij solarfels is die tweede laag er niet, en dus is er ook geen tweede reeks aansluitingen die kan verouderen.
Wat er wel per gebouw verschilt, is hoeveel doorvoeren en overgangen er nodig zijn, en dat hangt af van de vorm van het dak. Een school met een eenvoudig zadeldak en één technische ruimte heeft weinig van die aandachtspunten. Een school met dakopstanden voor klimaatinstallaties, lichtkoepels boven een aula of een uitbouw met een lager dakvlak heeft er meer, en elke opstand betekent een randafwerking waar de felsbaan tegenaan moet worden gewerkt. Dat is ook precies waarom wij dat nooit op voorhand invullen: hoeveel van dat soort details een dak heeft, wat dat kost aan extra afwerking en waar in het dakvlak je dan nog zinvol cellen kunt leggen, verschilt per school en per dakvlak. Wij rekenen dat uit op tekening, met de opstanden en doorvoeren die op dat specifieke gebouw staan, niet met een algemeen getal dat voor geen enkel dak precies klopt.
Er is nog een detail dat bij een school zwaarder telt dan bij een ander gebouw: wie er ooit op het dak moet staan, en waarom. Zolang er niemand op mag lopen omdat er onder dat dak les wordt gegeven, is elke inspectie of reparatie een planningsvraagstuk. Een lekkage die je in een vakantieweek kunt verhelpen, is anders dan een lekkage die om een onderbreking van het gebruik vraagt. Wat er gebeurt als er onverwacht iets aan een enkele baan mankeert, staat uitgewerkt bij [wat er gebeurt als één felsbaan met zonnecellen stuk is op een school](/dakstroom/school/een-baan-stuk); voor de waterdichtheid van het dak als geheel is het relevante punt dat een defecte cel niet automatisch een lek betekent, en dat een lekkage niet automatisch aan de zonnecellen ligt. Het zijn twee verschillende faalmechanismen die toevallig in dezelfde baan zitten.
De planning van onderhoud hangt met dit alles samen, want een dak dat je liever niet betreedt, wil je ook niet vaker bezoeken dan nodig. Hoe dat onderhoud er op een school uitziet en met welke frequentie een controle zinvol is, staat beschreven bij [wat een school aan onderhoud moet plannen bij een dak dat zelf stroom maakt](/dakstroom/school/onderhoud). Voor de waterdichtheid is de korte versie dat een felsdak zonder doorboringen op de vlakke delen weinig aanleiding geeft voor tussentijdse controle, en dat de aandacht dus vooral naar de nok, de doorvoer en de randaansluitingen gaat, precies de plekken waar bij elk stalen dak al naar gekeken wordt, met of zonder zonnecellen erin.