Klikzink
Een omvormer zet de gelijkstroom uit de felsbaan om in wisselstroom die het net op kan of de installaties in de stal kan voeden. Dat kastje moet ergens hangen, en bij een stal is die plek minder vanzelfsprekend dan bij een woonhuis. Een woonhuis heeft een meterkast op een paar meter van het dak. Een stal heeft vaak een dak van tientallen meters lang boven een ruimte waar je een omvormer niet zomaar neerhangt.
Een omvormer is elektronica met een ventilator en aansluitingen die niet tegen vocht kunnen. In een ligboxenstal of een pluimveestal hangt behalve vocht ook ammoniak en stof in de lucht, en dat combineert slecht met de printplaten in een omvormer. Daarom komt de omvormer bij voorkeur niet in de stal zelf te hangen, maar in een aangrenzende technische ruimte, een tussenruimte of een werktuigenberging die apart geventileerd is en niet in verbinding staat met de dierruimte. Bij een nieuwbouwstal is dat vaak een kleine aanbouw aan de kopgevel, waar toch al een meterkast en een verdeelkast moeten komen. Bij een bestaande stal zoeken we naar een bestaande ruimte die droog is en niet naar de mest- of ventilatielucht van de stal toe open staat.
Ligt die ruimte niet bij de hand, dan is een aparte technische kast tegen de buitengevel een optie, met eigen ventilatie of koeling en een deur die niet naar de stallucht open gaat. Dat kost extra bekabeling en een aparte voorziening, en dat is precies waarom we dit per gebouw bekijken in plaats van er een standaardplek voor aan te wijzen.
Bij een klein dak is de omvormer vlakbij de meterkast te zetten en is er weinig te kiezen. Bij een stal met een dakvlak van vijftig of honderd meter lang ligt dat anders. Hoe verder de omvormer van het dakvlak af komt te hangen, hoe langer de gelijkstroomkabel van de felsbanen naar de omvormer moet lopen, en hoe langer de wisselstroomkabel van de omvormer naar de meterkast of aansluitkast. Gelijkstroom over een lange afstand geeft meer spanningsverlies dan wisselstroom, dus is het meestal gunstiger om de omvormer dicht bij het dakvlak te plaatsen en pas daarna de wisselstroom een langere weg naar de meterkast te laten afleggen.
Bij een stal met twee dakvlakken, bijvoorbeeld een zadeldak boven een brede ligboxenstal, kan het verstandig zijn om voor elk dakvlak een eigen omvormer te plaatsen, dicht bij dat vlak, in plaats van alle kabels naar één punt te trekken. Dat scheelt kabellengte over het dak en maakt het overzichtelijker als er ooit aan één deel gewerkt moet worden. Hoeveel omvormers logisch zijn en waar de kabels het beste vandaan komen, hangt af van de indeling van het gebouw en de plek van de bestaande meterkast, en dat rekenen we op tekening uit, per dakvlak en per gebouw.
De felsbanen liggen blind bevestigd op het dak, zonder doorboringen voor de bevestiging zelf, en de bekabeling van de cellen komt via een vast punt het dakvlak binnen. Hoe die stroom precies naar binnen komt, staat uitgebreid beschreven bij [hoe de stroom naar binnen komt bij een stal](/dakstroom/stal/stroom-naar-binnen); hier gaat het om het vervolg van die kabel, van het dakvlak naar de omvormer. Die kabel loopt bij voorkeur binnendoor, langs een gording of door een kabelgoot boven het plafond, zodat hij niet blootgesteld wordt aan de stallucht en niet in het zicht hangt waar dieren of machines erbij kunnen. Bij een stal met een vlak plafond onder de spanten is dat meestal goed te combineren met de bestaande elektrainstallatie, die er vaak al loopt voor verlichting en ventilatie.
Bij een open stal zonder plafond, zoals veel rundveestallen, ligt de kabel vaak tegen de onderkant van de gording of in een kabelgoot langs de spant, met voldoende afstand tot plekken waar vee erlangs kan of waar met een shovel gereden wordt. Dat is een kwestie van de installatie afstemmen op hoe het gebouw gebruikt wordt, en dat verschilt sterk tussen een ligboxenstal, een varkensstal met onderafdelingen en een open werktuigenloods met zonnedak.
Een groot dakvlak kan met één grote omvormer werken of met meerdere kleinere, elk verantwoordelijk voor een deel van het dak. Meerdere kleinere omvormers zijn duurder in aanschaf per stuk, maar hebben als voordeel dat een storing in één omvormer niet de opwekking van het hele dak stillegt, alleen het deel dat erop is aangesloten. Bij een stal waar het dak in meerdere doorlopende vlakken is opgedeeld door de kapconstructie, sluit dat vaak vanzelf aan op de indeling van de omvormers. Wat er gebeurt als een deel van het dak uitvalt door een defecte baan is een andere vraag, die apart beantwoord wordt bij [wat er gebeurt als één baan stuk is](/dakstroom/stal/een-baan-stuk); de omvormer speelt daar geen rol in, die schakelt alleen het stroomcircuit waar hij op aangesloten is.
De juiste plek voor de omvormer hangt af van waar de meterkast al staat, of er een droge nevenruimte is, hoe het dak is opgedeeld in vlakken, en hoe het gebouw verder gebruikt wordt. Bij een bestaande stal die op een nieuw dak met felsbanen overgaat, kijken we mee met de bestaande elektra-aansluiting en de indeling van de stal. Bij nieuwbouw is er meer vrijheid om er meteen een droge technische ruimte voor te reserveren, dicht bij het dakvlak, zodat de kabelwegen kort blijven. Een vast antwoord op de vraag waar de omvormer moet hangen bestaat niet, en wie daar toch een vast getal of een vaste afstand belooft, gaat voorbij aan hoe verschillend stallen zijn ingedeeld.
Wat we wel kunnen doen, is op tekening van het gebouw laten zien waar de omvormer logisch komt te hangen, hoe de kabel van het dak daar komt en hoe lang die weg wordt. Dat werk kost niets en geeft een concreet beeld voordat er iets besteld wordt, in plaats van een algemene indruk die achteraf toch weer aangepast moet worden aan de situatie op het dak.