Klikzink
Bij een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen zit er niet één regelaar voor het hele dakvlak, maar een optimizer per baan, of per klein groepje banen. Elk stuk van het dakvlak levert zijn eigen stroom aan het systeem, los van wat de baan ernaast doet. Dat is een ander uitgangspunt dan bij een gewone reeks panelen op beugels, waar vaak meerdere panelen in serie op één string hangen en het zwakste paneel de opbrengst van de hele string bepaalt.
Op een stal is dat verschil niet theoretisch. Een staldak is vaak lang, ligt in een richting die door de bestaande opstal is bepaald, en heeft geregeld obstakels die niet weg te ontwerpen zijn: een nok van een aangebouwde loods, een ventilatiekoker, een hoge boom aan de erfgrens, een windmolen of silo die 's ochtends een schaduwbaan over het dakvlak trekt. Die schaduw verschuift met de stand van de zon en raakt op elk moment een andere baan. Zonder regeling per baan zou die ene beschaduwde baan de opbrengst van een heel blok banen omlaag trekken, ook van de banen die wel volop in de zon liggen. Met een optimizer per baan blijft dat effect beperkt tot de baan die daadwerkelijk in de schaduw ligt.
Niet elk stalgebouw heeft evenveel baat bij regeling per baan. Op een vrijstaande ligboxenstal met een groot, vlak dakvlak zonder opstallen, schoorstenen of bomen in de buurt is er weinig tot geen schaduwwerking, en is een grovere regeling per string vaak voldoende. De meerwaarde van een optimizer per baan wordt groter naarmate het dakvlak onregelmatiger beschaduwd wordt: bij een stal die tegen een bestaande schuur is aangebouwd, bij een dakvlak dat deels onder een hoek naar een naburig gebouw ligt, of bij een erf met hoogopgaande beplanting of een mestsilo die een vaste schaduwstrook geeft. In die situaties loont het om per baan te regelen, ook al levert dat op het totale dakvlak misschien maar een paar procent meer op dan een grovere regeling. Wat het wel altijd oplevert, is dat één probleemplek nooit de rest van het dak besmet met een lagere opbrengst. Wij kijken op tekening naar de vorm van het dakvlak, de omgeving en de schaduwlijnen door de dag en het seizoen heen, en bepalen dan pas of regeling per baan, per paar banen, of per string het beste past. Een vast antwoord voor elke stal is er niet.
Wat een stal onderscheidt van een woonhuis of een loods zonder dieren, is het binnenklimaat direct onder het dakvlak. In een ligboxenstal, een varkensstal of een pluimveehok hangt een combinatie van vocht, stof en ammoniak die weinig andere gebouwtypen kennen. Die lucht stijgt op, komt in aanraking met de onderzijde van het dakvlak, en zoekt via kieren, doorvoeringen of ventilatieopeningen een weg naar boven. Alles wat aan de onderkant van de felsbaan zit, van bekabeling tot aansluitpunten, staat dus midden in een omgeving die corrosief is voor onbeschermd metaal en agressief voor kunststoffen die daar niet voor gemaakt zijn.
De optimizer zelf zit niet los ergens in de dakconstructie te bengelen. Hij is onderdeel van de bekabeling die vanaf de cellen in de baan naar de verzamelpunten en uiteindelijk naar de omvormer loopt, en die route ligt zoveel mogelijk uit het zicht en uit de wind, aan de onderzijde van het dakvlak of in de dakopbouw erboven, afhankelijk van hoe de stal is opgebouwd. Bij een nieuwbouwstal is er in de regel meer ruimte om die route al bij het ontwerp van de dakconstructie mee te nemen, met een doorvoer op een plek waar geen ammoniakdamp geconcentreerd samenkomt. Bij een bestaande stal die wordt herdekt, kijken we mee met de bestaande doorvoeren en kokers, zodat de kabels een route volgen die al enigszins beschermd is.
Bij een gewoon paneel dat op beugels boven een bestaand dak wordt gemonteerd, hangt de bekabeling met de optimizers meestal in de vrije luchtspouw tussen paneel en dakvlak. Die spouw ventileert, wat gunstig is voor de temperatuur van de panelen, maar bij een stal betekent het ook dat die spouw in directe verbinding staat met de stallucht die vanaf de nok of de zijkant naar buiten wordt afgevoerd. De bekabeling en de optimizers hangen dan letterlijk in de damp die uit de stal komt.
Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is er geen tweede laag boven het dak en geen open spouw waar stallucht doorheen kan strijken. De bekabeling loopt binnen de dakopbouw, onder de waterkerende laag, in een route die is afgeschermd van het binnenklimaat van de stal zelf. Dat is een andere opzet dan alleen een kwestie van materiaalkeuze: het gaat om waar de kabel en de optimizer zich fysiek bevinden ten opzichte van de lucht die uit de stal komt. Bij een string van panelen op een dak zonder dieren speelt dat verschil niet, en is de keuze voor regeling per string vaak voldoende. Bij een stal, waar de lucht onder het dak zwaarder belast is, telt niet alleen de vraag of er regeling per baan nodig is, maar ook waar die regeling zich precies bevindt en hoe die daar tegen het binnenklimaat is beschermd.
Of een stal baat heeft bij regeling per baan, per paar banen of per string, en hoe de bekabeling het beste door de dakconstructie loopt, hangt af van de vorm van het dak, de ligging ten opzichte van andere gebouwen en bomen, en de opbouw van de bestaande of nieuwe dakconstructie. Dat rekenen we uit op basis van een tekening van het gebouw, niet op basis van een vast schema dat voor elke stal hetzelfde is. Een dakvlak van een ligboxenstal zonder schaduwwerking vraagt om een andere aanpak dan een varkensstal die half in de schaduw van een naastgelegen loods ligt. Wilt u weten wat voor uw stal de beste opzet is, dan kijken we daar kosteloos naar mee, op basis van een tekening of een foto van het dakvlak en de omgeving.