Klikzink
Bij een dak dat in twee richtingen helt, oost en west, werk je in feite met twee dakvlakken die ieder hun eigen moment van de dag hebben. Het oostvlak levert vroeg op, als de zon nog laag staat en over het dak naar binnen schijnt. Het westvlak neemt het over in de middag en avond. Het gevolg is geen scherpe piek rond het middaguur, zoals bij een zuidvlak, maar twee lagere pieken die verspreid liggen over de dag. Voor een woning waar mensen 's ochtends vroeg en 's avonds thuis zijn, sluit dat vaak beter aan bij het eigen verbruik dan één grote piek op een moment dat er niemand thuis is om de stroom te gebruiken. Het dagtotaal ligt lager dan bij een zuidgericht dak, maar dat is een andere vraag dan waar deze pagina over gaat. Hier gaat het over iets anders: waar de kabel het dak verlaat, en waarom dat bij twee vlakken een andere vraag is dan bij één.
Elke opwekking op een dak heeft een punt waar de gelijkstroom van de cellen het dakvlak verlaat en naar binnen gaat, naar de omvormer. Dat punt is bij een paneel op beugels meestal een kabel die vanaf de onderkant van het paneel naar een verzamelbak aan de dakrand loopt, en van daar via een doorvoer door het dakbeschot naar binnen. Die doorvoer is een gat dat achteraf is gemaakt in een dakvlak dat daar niet op ontworpen is. Hoe netjes de loodslabbe of de rubberen manchet ook is aangebracht, het blijft een onderbreking van het oorspronkelijke dakvlak, en juist op die plek verzamelt zich vuil, blad en soms stilstaand water bij dooi. Bij een felsdak met panelen erop, zoals wij uitleggen bij [de vergelijking met een felsdak met panelen erop](/dakstroom/stroom-naar-binnen/tegenover-felsdak-met-panelen), speelt dat probleem nog steeds, ook al is het onderliggende dak zelf wel waterdicht.
Bij een geïntegreerde felsbaan ligt dat anders, omdat de bekabeling van de cellen niet als los systeem over het dak wordt gelegd, maar meeloopt met de banen zelf. Iedere baan met cellen heeft een aansluiting die wegloopt onder de fels, in de lengte van de baan, tot aan de kop waar de baan het dakvlak verlaat. Bij een oost-west dak betekent dat twee verzamelpunten, één aan de voet van het oostvlak en één aan de voet van het westvlak, meestal bij de goot of bij de nok, afhankelijk van hoe de banen zijn gelegd en waar de omvormer staat. De kabels van de twee vlakken kunnen los naar de omvormer lopen of samenkomen in één verzameldoos, dat hangt af van de indeling van de installatie en van waar in de woning de meterkast zit.
Op welke plek de doorvoer dan wél zit, hangt af van de bouwkundige situatie. Bij een dak met een nok in het midden, waar de oost- en westvlakken tegen elkaar aan komen, is de nokdetail vaak de plek waarbij het meest logisch is om de kabels van beide vlakken bij elkaar te brengen en gezamenlijk door te voeren, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/dakstroom/stroom-naar-binnen). Dat scheelt twee losse doorvoeren en dus twee losse zwakke plekken, en het is meteen de plek waar de felsbanen van beide kanten eindigen en overgaan in de nokafwerking. Bij andere daken, bijvoorbeeld waar de zolder aan één kant is ingericht en de omvormer daar het dichtst bij staat, kan het praktischer zijn om alleen aan die kant een doorvoer te maken en de kabel van het andere vlak via de nok of de gording naar diezelfde kant te leiden.
Omdat de bevestiging van de felsbaan zelf ook de bevestiging van de opwekking is, hoeft er voor de stroomopwekking geen extra gat in het dakvlak te komen. De klemmen die de baan vasthouden onder de fels zitten er om de baan op zijn plek te houden, niet om een paneel erboven te dragen, en die klemmen doorboren het staal niet. Het enige gat dat overblijft, is de doorvoer voor de kabel zelf, en die zit op een vaste, beheerste plek aan de rand van het dakvlak, waar hij standaard wordt meegenomen in de detaillering van de dakrand of de nok. Dat is een andere situatie dan bij een paneel op beugels, waar de beugels zelf al doorboringen zijn, verspreid over het hele dakvlak, en waar de kabeldoorvoer daar nog bovenop komt.
Bij twee dakvlakken zoals oost en west telt dat verschil dubbel, want er zijn twee vlakken waar in theorie iets kan lekken. Een aannemer die op een oost-west dak werkt met panelen op beugels, moet op beide vlakken een reeks doorboringen waterdicht houden en aan beide kanten een kabeldoorvoer detailleren. Bij geïntegreerde banen blijft het aantal doorvoeren beperkt tot de plek of plekken waar de kabels het dak verlaten, en dat aantal ligt in de praktijk op één of twee, niet op tientallen.
Of oost-west de juiste keuze is voor een dak, hangt af van wat er om dat dak heen staat. Een vrijstaande woning zonder hoge bomen of buurpanden aan oost- of westzijde profiteert het meest van de twee gespreide pieken, omdat beide vlakken de volle dag onbelemmerd zon krijgen. Staat er aan de oostzijde een hoge boom of een buurwoning die tot in de ochtend schaduw geeft, dan levert dat vlak veel minder op dan de berekening op papier suggereert, en verschuift de afweging naar een ander vlak of een andere hellingshoek. Datzelfde geldt voor een dak met een flauwe helling, zoals wij behandelen bij [de situatie op een flauwe helling](/dakstroom/stroom-naar-binnen/flauwe-helling), waar de invalshoek van de zon op oost en west nog lager is dan bij een steil dak en het verschil tussen de twee vlakken kleiner wordt.
Of de stroom precies past bij het verbruik van een specifieke woning, met zijn eigen ritme van vroeg weg en laat thuis, of juist overdag leeg staand, is iets wat per adres verschilt en wat wij op tekening doorrekenen, niet iets waar een algemene pagina een uitspraak over kan doen. Wat vaststaat, is de plek en de manier waarop de kabel het dak verlaat: beheerst, op een vaste plaats, meegenomen in de aansluiting van het dak zelf in plaats van als losse toevoeging erbovenop.