Klikzink
Een noorddakvlak krijgt weinig directe zon. Dat geldt voor een paneel op beugels net zo goed als voor een felsbaan met cellen erin. De ligging van het dakvlak bepaalt hoeveel licht er op valt, niet de manier waarop de opwekking in het dak is verwerkt. Voor dit vlak is dus vooral de vraag relevant of je hier wel cellen wilt leggen, en niet zozeer hoe die cellen zijn ingebouwd.
Toch krijgen we de vraag geregeld, en niet ten onrechte. Wie een heel dak in dezelfde felsbaan uitvoert, wil weten of de banen op het noorden ook cellen krijgen of dat daar gewoon staal ligt. En als er cellen liggen, wil de aannemer weten waar de kabel het dak verlaat, want dat gat is op elk dakvlak de plek waar het meestal misgaat.
Bij een geïntegreerde felsbaan loopt de bekabeling onder de banen door, in de ruimte tussen de dakbedekking en de onderconstructie. De cellen in elke baan zijn met elkaar verbonden en de kabel komt bij elkaar op een punt waar hij door het dakvlak naar binnen gaat, meestal bij de goot of bij een doorvoer die al voor iets anders bestaat, zoals een ontluchting. Die doorvoer wordt met een pot of manchet afgedicht die om de fels heen sluit, niet erdoorheen. Er wordt niet in het stalen vlak geboord voor de kabel zelf.
Dat is het verschil met een paneel op beugels. Daar loopt de kabel over het dak, langs de onderkant van de panelen, naar een enkele doorvoer die vaak wel een boring in de bestaande dakbedekking is, afgedicht met een manchet die op de lange termijn onderhoud vraagt. Bij een noorddakvlak is dat niet anders dan bij een zuiddakvlak: de doorvoer zit op dezelfde manier in het dak, ongeacht de kant waarop het licht valt. Wie meer wil weten over hoe die doorvoer precies werkt, leest dat uitgebreider bij [hoe de stroom naar binnen komt](/dakstroom/stroom-naar-binnen).
Het punt waar een noorddakvlak wél afwijkt, is niet de doorvoer maar de zin van de cellen zelf. Op het zuiden of op oost en west, zoals uitgewerkt bij [stroom naar binnen op oost en west](/dakstroom/stroom-naar-binnen/oost-west), is de vraag hoe je de opbrengst optimaal binnenkrijgt. Op het noorden is de vraag eerder of je die moeite wel wilt nemen voor het beetje licht dat er valt.
Een praktijkvoorbeeld maakt dat concreet. Bij een zadeldak met een zuid- en een noordkant kiezen opdrachtgevers er vaak voor om alleen de zuidkant met cellen uit te voeren en de noordkant in dezelfde felsbaan te leggen, maar dan zonder cellen. Het dakvlak blijft dan optisch één geheel, want de baan zonder cellen heeft dezelfde matte kleur en dezelfde felslijn als de baan ernaast. Niemand die vanaf de straat naar boven kijkt ziet het verschil. De bekabeling wordt dan alleen op de zuidkant aangelegd en er is geen doorvoer nodig aan de noordzijde.
Dat is anders bij een schilddak met vier hellende vlakken, zoals beschreven bij [stroom naar binnen op een schilddak](/dakstroom/stroom-naar-binnen/schilddak), waar het noorddakvlak vaak klein is ten opzichte van de andere drie. Daar is de afweging sneller gemaakt: het vlak is te klein om de moeite en de kabellengte te rechtvaardigen, en de baan gaat er zonder cellen in.
Er zijn situaties waarin een noorddakvlak wel met cellen wordt uitgevoerd, en die zijn het vermelden waard omdat de eerste aanname niet altijd klopt. Bij een lessenaarsdak dat volledig naar het noorden is gericht, zoals bij een aanbouw tegen een hogere gevel, is er geen zuidkant om naar uit te wijken. Dan is de vraag niet meer noord tegenover zuid, maar cellen tegenover geen cellen op het enige vlak dat er is. Wie dat vlak toch wil laten opwekken, vindt de opbrengst weliswaar lager dan op een zuidhelling, maar niet nul, en bij nieuwbouw waar het dak er sowieso moet liggen, is de meerprijs voor cellen in plaats van blind staal vaak klein genoeg om het toch te doen. Dat verhaal staat verder uitgewerkt bij het lessenaarsdak.
Er is ook een tussenvorm die in de praktijk vaker voorkomt dan je zou denken: een dakvlak dat niet zuiver op het noorden ligt maar er een fractie van afwijkt, richting noordoost of noordwest. Op tekening lijkt dat nog steeds een noordvlak, maar de opbrengst ligt dan dichter bij die van oost of west dan bij een strak noorden. Daar is het de moeite waard om het even te laten narekenen voordat je op basis van een vuistregel besluit de cellen weg te laten.
Als het noorddakvlak zonder cellen wordt uitgevoerd, blijft de felsbaan verder identiek: dezelfde Sendzimir verzinkte plaat, dezelfde matte coating, dezelfde werkende breedte van 475 millimeter en dezelfde haakse fels van 35 millimeter, blind bevestigd met klemmen onder de fels. Er gaat dan helemaal geen kabel door dat dakvlak en dus ook geen doorvoer. Dat is in de praktijk vaak de eenvoudigste oplossing: één dakdekking over het hele dak, met opwekking op de vlakken waar het loont en blind staal waar het niet loont, zonder dat het silhouet van het dak dat verschil laat zien.
De afweging die daarbij hoort is dezelfde als bij het hele product. Een geïntegreerde felsbaan met cellen kost per wattpiek meer dan een paneel op beugels, en dat verschil is op een dakvlak met weinig licht moeilijker terug te verdienen dan op een zuidhelling. Het argument dat overblijft is dan niet de opbrengst, maar het aanzicht: als de opdrachtgever om welke reden dan ook wil dat elk dakvlak er identiek uitziet, inclusief het noorden, is dat een keuze die je bewust maakt en niet een die uit de rekensom volgt.
Welke vlakken van een dak we met cellen uitvoeren en welke niet, bepalen we het liefst aan de hand van een tekening met de werkelijke oriëntatie en hellingshoek. Bij Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, rollen we de banen zelf op maat en denken we mee over die verdeling zonder dat daar kosten aan hangen. Een tekening met een noorddakvlak erop leidt bij ons niet automatisch tot het advies om daar cellen weg te laten; het hangt af van de exacte hellingshoek, de afwijking van het noorden en de plek van de kabeldoorvoer die er sowieso al moet komen voor de andere vlakken.