Klikzink
Een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is een dakbedekking die stroom opwekt, geen paneel dat je ergens op legt. Dat verschil bepaalt ook wanneer het niet de juiste keuze is. Wie op een twee-onder-een-kapwoning nog een dak van tien jaar oud heeft dat er goed bij ligt, moet geen nieuw dak kopen om aan zonnestroom te komen. Dan is een paneel op beugels de betere keuze, en we zeggen dat liever hier dan dat we het verzwijgen.
De reden is rekenkundig, niet ideologisch. Een felsbaan met cellen erin is duurder per wattpiek dan een regulier paneel dat op een bestaand dak wordt gemonteerd, want je betaalt niet alleen voor de opwekking maar ook voor de dakbedekking zelf. Dat is geen probleem zolang je toch al een nieuw dak nodig had, bij nieuwbouw of bij vervanging van een versleten dakvlak. Dan betaal je één keer voor dak en stroom samen, en valt de vergelijking anders uit. Ligt er nog een dak dat niet vervangen hoeft te worden, dan leg je die kosten boven op een dak dat al goed functioneert, en dat is zelden de slimste besteding.
De leeftijd van het dak is dus de eerste vraag, maar bij een twee-onder-een-kapwoning is er een tweede vraag die er net zo hard bij hoort: wie is eigenaar van welk deel van dat dak.
Bij een twee-onder-een-kapwoning lopen de dakvlakken van beide helften vaak in elkaar door, als één doorlopend vlak zonder zichtbare grens. Bouwkundig kan het gaan om twee aparte kappen die tegen elkaar aan staan, of om een enkele kapconstructie die over de erfgrens heen loopt. Wie dat niet weet, moet het laten uitzoeken voordat er over dakbedekking of stroom wordt gesproken, want de eigendomsgrens bepaalt wie welk deel vervangt en wanneer.
In de praktijk zie je drie situaties. De ene helft heeft een lekkage of asbesthoudende platen en moet toch vervangen worden, terwijl de andere helft nog jaren meekan. Beide helften zijn tegelijk aan vervanging toe, meestal omdat het huis in dezelfde bouwstroom is neergezet en de daken dus dezelfde leeftijd hebben. Of geen van beide helften heeft haast, maar één bewoner wil toch nu al stroom uit het dak en de ander niet.
In het eerste geval ligt de keuze voor de hand: de helft die toch openligt, krijgt de felsbaan met cellen, en de andere helft houdt zijn bestaande dak of krijgt op termijn gewone panelen erbij als die vervanging ook aanbreekt. Er is dan geen reden om het hele dakvlak in één keer aan te pakken, en vaak ook geen budget dat dat rechtvaardigt.
In het tweede geval, waarbij beide helften tegelijk aan de beurt zijn, is het financieel voordeliger om de vervanging samen te plannen. Eén dakdekker, één steiger, één keer een felsbaan besteld op maat voor het hele vlak. Dat is ook het scenario waarin een felsbaan met cellen het meeste oplevert ten opzichte van losse panelen: je vervangt de dakbedekking toch, dus de meerprijs voor de opwekking valt relatief laag uit.
Het derde geval is het lastigste, en het komt vaker voor dan je zou denken. Eén bewoner wil vooruit, de ander niet. Daarover verderop meer, want dat raakt aan wat er met de rest van het dakvlak gebeurt.
Als de ene helft van de twee-onder-een-kapwoning klaar is voor een nieuw dak en de andere niet, ontstaat een praktisch probleem: een felsbaan wordt geleverd op maat van het dakvlak, met doorlopende banen op één lijn. Halverwege een dakvlak stoppen en de rest voor later bewaren, geeft een naad die zichtbaar blijft, ook al ligt die naad precies op de erfgrens. Bij een dakvlak dat in werkelijkheid als twee aparte kappen is opgebouwd is dat geen probleem, want daar loopt de bouwkundige scheiding al. Bij een dakvlak dat in de basis één doorlopende kap is, moet je die knip bewust plannen, met een felslijn die logisch uitkomt op de bouwkundige overgang.
De consequentie is dat je in deze situatie in gesprek moet met de buren voordat je met een dakdekker in gesprek gaat. Niet omdat het verplicht is, wel omdat de uitkomst beter wordt als beide partijen weten wat de ander van plan is. Een felsbaan met cellen laat zich namelijk niet zomaar uitbreiden zodra de tweede helft alsnog toe is aan vervanging; nieuwe banen moeten passen op de bestaande felslijn, en dat lukt beter als de eerste bestelling daar al rekening mee hield. Wij rekenen dat soort aansluitingen graag vooraf door op tekening, ook als de tweede helft pas over jaren aan de beurt is.
Ook als beide daken van een twee-onder-een-kapwoning gelijktijdig aan vervanging toe zijn, blijft de vraag of een felsbaan met cellen daadwerkelijk de betere keuze is voor dit specifieke vlak. Een dakvlak dat voor een groot deel in de schaduw van een buurpand of een boom ligt, wint weinig bij dure geïntegreerde opwekking; daarover gaat de uitleg bij [wat schaduw doet bij een twee-onder-een-kapwoning](/dakstroom/twee-onder-een-kap/schaduw). Een dakvlak dat een ongewone vorm heeft, met veel dakkapellen, schoorstenen of dakramen die het vlak opbreken, levert relatief weinig doorlopend oppervlak op voor cellen, terwijl je de rondom liggende stukken toch met gewone felsbaan zonder cellen moet bekleden. In dat geval kan het voordeliger zijn om het hele dak met gewone felsbaan te bedekken en losse panelen op beugels te reserveren voor het stuk dat er verder geen hinder van heeft.
Er is ook een esthetische kant die niet iedereen even zwaar weegt. Bij een twee-onder-een-kapwoning met één doorlopend dakvlak valt het meteen op als de ene helft cellen in het dak heeft liggen en de andere helft niet, of als de ene helft losse panelen op beugels heeft en de andere een vlak zonder enige opwekking. Sommige opdrachtgevers vinden dat geen probleem, want het is hun eigen huis en hun eigen dak. Anderen willen liever afstemmen met de buren zodat het aanzicht van het hele pand consistent blijft, ook als de een voor felsbaan met cellen kiest en de ander voor losse panelen. Dat is geen technische vraag maar een sociale, en die kun je het beste vroeg stellen, niet nadat de steiger al staat.
Welke keuze in geld het voordeligst uitpakt, hangt af van de staat van het bestaande dak, de vorm en oriëntatie van het vlak, en de manier waarop de twee helften van de kap constructief samenhangen. Dat verschilt van huis tot huis en soms van helft tot helft binnen hetzelfde huis. Wij noemen daarom geen bedragen, geen terugverdientijden en geen rendementscijfers op deze pagina, want die zouden voor dit ene dak toch niet kloppen. Stuur ons de tekening van het dakvlak, liefst met een aanduiding van de erfgrens en de bouwkundige opbouw van de kap, en we rekenen door wat er voor dit specifieke geval wel en niet loont. Dat rekenwerk kost niets, en het is de enige manier om de vraag uit de titel van deze pagina eerlijk te beantwoorden voor uw eigen dak.