Stroom naar binnen bij een zorginstelling

Elke vorm van stroom opwekken op een dak heeft één zwakke plek die je niet kunt wegpoetsen: de plaats waar de kabel het dakvlak verlaat en naar binnen gaat. Hoe goed een dak ook waterdicht is, op die ene plek is het dak per definitie doorbroken. Dat gat moet dicht blijven, jaar na jaar, ook bij slagregen en wind uit een lastige hoek. Op een gewoon dak is dat een detail waar je zorgvuldig mee omgaat. Op een zorginstelling is het een detail waar je geen tweede kans voor krijgt, omdat het gebouw eronder niet zomaar dicht kan en de stroom niet zomaar uit kan.

Bij een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen ligt die doorvoer anders dan bij panelen die op beugels boven het dak hangen. Bij paneelsystemen loopt de bekabeling over het dakvlak, langs de panelen, naar een verzamelpunt en dan pas naar binnen. Dat betekent meerdere kabeltrajecten, meerdere klemmen en meestal een aparte doorvoer die los staat van de dakconstructie zelf. Bij een geïntegreerde felsbaan zit de opwekking in het dakvlak zelf, dus de kabel van elke baan komt van onderaf de gording binnen, via een vooraf bepaalde doorvoer, en gaat direct de dakopbouw in. Er is geen tweede laag bekabeling boven het dak die apart afgedicht moet worden. De doorvoer die er is, ligt op een plek die van tevoren met de aannemer is vastgelegd, meestal bij de nok of bij een bestaande dakdoorvoer, zodat er niet extra in het dakvlak geknipt hoeft te worden.

Bij een zorginstelling is dat meer dan een kwestie van netheid. In een verpleeghuis of een ziekenhuis is er geen moment waarop je het dak even open kunt laten liggen zonder dat er iemand onder slaapt, behandeld wordt of aan apparatuur ligt. Een dak dat nooit helemaal dicht kan, omdat er altijd wel een vleugel in gebruik is, dwingt tot een andere volgorde van werken dan op een leegstaand pand. Je werkt in vakken, sluit elk vak af voor je aan het volgende begint, en de doorvoer voor de bekabeling wordt op het moment dat die open is, apart afgedekt met een tijdelijke voorziening zodat een onverwachte bui niet naar binnen kan lekken op een afdeling waar dat niet kan.

Eén doorvoer per dakvlak in plaats van meerdere

Op een dak met paneelsystemen ligt vaak een kabelgoot met meerdere doorvoeren, één voor elke groep panelen of elke string. Op een felsbaan met geïntegreerde cellen kan de bekabeling van een aantal banen samenkomen voor er één doorvoer wordt gemaakt. Minder gaten in het dakvlak betekent minder plekken waar water een kans krijgt, en het betekent ook minder plekken waar een installateur jaren later nog een keer moet zijn om een aansluiting te controleren. Bij een zorginstelling, waar elke keer dat er iemand het dak op moet ook betekent dat er een afdeling gewaarschuwd wordt en een ladder of steiger door een tuin of binnenplaats moet, is dat verschil in de praktijk voelbaar. Minder doorvoeren betekent minder van dat soort momenten door de jaren heen.

De stroom mag niet uitvallen tijdens de bouw

De tweede eis die bij een zorginstelling meespeelt, is dat de bestaande stroomvoorziening intact moet blijven zolang het dak wordt vervangen of opnieuw belegd. Dat geldt voor de netstroom die het gebouw al gebruikt, en het gaat evengoed op voor de nieuwe aansluiting van de dakopwekking zelf: die wordt in fasen aangesloten, per dakvlak of per vak, zodat er nooit een moment is waarop een deel van het gebouw zonder stroom zit terwijl er nog gewacht wordt op een volgend stuk dak. In de praktijk betekent dat overleg vooraf met de technische dienst van de instelling over welke vleugel wanneer aan de beurt is, en een planning waarin het dakwerk volgt op wat het gebouw kan missen, niet omgekeerd. Bij nieuwbouw is dat overleg er niet, maar dan geldt een andere eis: de tijdelijke bouwstroom en de definitieve aansluiting van de dakopwekking mogen elkaar niet in de weg zitten zodra de eerste vleugels in gebruik worden genomen terwijl er nog aan andere delen wordt gewerkt. Ook dat is een volgorde die van tevoren op tekening wordt vastgelegd, niet iets wat je onderweg uitvindt.

Waar de kabel het dak in gaat, ligt dus niet toevallig. Bij een geïntegreerde felsbaan wordt die plek samen met de aannemer bepaald voor het eerste stuk dakbedekking wordt gelegd, zodat de dakdekker weet waar hij rekening mee moet houden en de elektricien weet waar hij zijn leidingwerk op mag aansluiten. Dat voorkomt dat er achteraf, als het dak al ligt, toch nog een extra doorvoer gemaakt moet worden omdat een aansluiting niet klopt. Op een gewoon kantoorpand is dat vervelend. Op een zorginstelling betekent een extra doorvoer achteraf dat er opnieuw een afdeling gewaarschuwd moet worden voor werk dat niet nodig was geweest als de tekening vooraf klopte.

Wat dit kost aan extra voorbereiding

Deze manier van werken vraagt meer overleg vooraf dan bij een gewoon dak, en dat overleg is niet vrijblijvend. Bij een zorginstelling zitten er meestal een facilitair manager, een technische dienst en soms een externe adviseur bij, en die willen voor het werk begint weten welke vleugel wanneer zonder dak zit, waar de tijdelijke afdichtingen komen en wanneer de definitieve aansluiting wordt gemaakt. Hoeveel dat aan planning en doorlooptijd toevoegt, verschilt van gebouw tot gebouw: een verpleeghuis met losse paviljoens geeft meer ruimte om in fasen te werken dan een compact ziekenhuis met één aaneengesloten dak. Wat het uiteindelijk aan meerwerk kost om het dak in vakken op te leveren met steeds een werkende doorvoer, rekenen we uit op tekening, per dakvlak, samen met de aannemer die de bouwfasering kent.

Een felsbaan met geïntegreerde cellen is, zoals op andere plekken op deze site staat, duurder per wattpiek dan losse panelen op beugels en verdient zich vooral terug wanneer het dak toch al aan vervanging toe is of bij nieuwbouw. Voor een zorginstelling geldt daarbij een extra overweging die niets met geld te maken heeft: minder doorvoeren en een bekabeling die het bestaande dakvlak volgt, maken het makkelijker om het werk in vakken te doen zonder dat een afdeling ooit zonder dak of zonder stroom komt te zitten. Of dat voor een specifiek gebouw opweegt tegen de meerprijs, hangt af van de indeling van het dak, het aantal vleugels en de fasering die de instelling zelf nodig heeft. Dat leggen we naast elkaar op basis van de tekening van het gebouw.